ទីឃនិកាយ បញ្ចមភាគ បាលី

ភាគទី១៨

បាដិកវគ្គោ

នមោ តស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស។

បាដិកសុត្តំ [ឱ.បាដិកសុត្តន្តំ។ ម.បាថិកសុត្តំ] បឋមំ

[ឆដ្ឋ.សុនក្ខត្តវត្ថុ]

[១] ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ សមយំ ភគវា មល្លេសុ វិហរតិ អនុប្បិយំ នាម មល្លានំ និគមោ។ អថខោ ភគវា បុព្វណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ អនុប្បិយំ បិណ្ឌាយ បាវិសិ។ អថខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ អតិប្បគោ ខោ តាវ អនុប្បិយាយំ បិណ្ឌាយ ចរិតុំ យន្នូនាហំ យេន ភគ្គវគោត្តស្ស បរិព្វាជកស្ស អារាមោ យេន ភគ្គវគោត្តោ បរិព្វាជកោ តេនុបសង្កមេយ្យន្តិ។ អថខោ ភគវា យេន ភគ្គវគោត្តស្ស បរិព្វាជកស្ស អារាមោ យេន ភគ្គវគោត្តោ បរិព្វាជកោ តេនុបសង្កមិ។ អថខោ ភគ្គវគោត្តោ បរិព្វាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច ឯតុ ខោ ភន្តេ ភគវា ស្វាគតំ [ឱ.សាគតំ។] ភន្តេ ភគវតោ ចិរស្សំ ខោ ភន្តេ ភគវា ឥមំ បរិយាយមកាសិ យទិទំ ឥធាគមនាយ និសីទតុ ភន្តេ ភគវា ឥទមាសនំ បញ្ញត្តន្តិ។ និសីទិ ភគវា បញ្ញត្តេ អាសនេ។ ភគ្គវគោត្តោបិ ខោ បរិព្វាជកោ អញ្ញតរំ នីចំ អាសនំ គហេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ភគ្គវគោត្តោ បរិព្វាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច បុរិមានិ ភន្តេ ទិវសានិ បុរិមតរានិ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ ឯតទវោច បច្ចក្ខាតោទានិ មយា ភគ្គវ ភគវា នទានាហំ ភគ្គវ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាមីតិ កច្ចេតំ ភន្តេ តថេវ យថា សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ អវចាតិ។ តថេវ ខោ ឯតំ ភគ្គវ យថា សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ អវច បុរិមានិ ភគ្គវ ទិវសានិ បុរិមតរានិ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ មំ ឯតទវោច បច្ចក្ខាមិទានាហំ ភន្តេ ភគវន្តំ នទានាហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមីតិ។ ឯវំ វុត្តេ អហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ អបិ នុ តាហំ [ឱ.អប នូនាហំ។] សុនក្ខត្ត ឯវមវោចំ [ឯវំ អវចន្តិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] ឯហិ ត្វំ សុនក្ខត្ត មមំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាហីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេ។ ត្វំ វា បន មំ ឯវំ អវច អហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេ។ ឥតិ កិរ សុនក្ខត្ត នេវាហន្តំ វទាមិ ឯហិ ត្វំ សុនក្ខត្ត មមំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាហីតិ នបិ កិរ មំ ត្វំ វទេសិ អហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមីតិ ឯវំ សន្តេ មោឃបុរិស កោ សន្តោ កំ បច្ចាចិក្ខសិ [កត្ថចិ បោត្ថកេ បច្ចក្ខាសីតិ បាឋោ ទិស្សតិ។] បស្ស មោឃបុរិស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ។

[២] ន ហិ បន មេ ភន្តេ ភគវា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោតីតិ។ អបិ នុ តាហំ សុនក្ខត្ត ឯវំ អវចំ ឯហិ ត្វំ សុនក្ខត្ត មមំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាហិ អហន្តេ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សាមីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេ។ ត្វំ វា បន [ត្វញ្ច បនាតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] មំ ឯវំ អវច អហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមិ ភគវា មេ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សតីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេ។ ឥតិ កិរ សុនក្ខត្ត នេវាហន្តំ វទាមិ ឯហិ ត្វំ សុនក្ខត្ត មមំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាហិ អហន្តេ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សាមីតិ នបិ កិរ មំ ត្វំ វទេសិ អហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមិ ភគវា មេ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សតីតិ ឯវំ សន្តេ មោឃបុរិស  កោ សន្តោ កំ បច្ចាចិក្ខសិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត កតេ វា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយេ អកតេ វា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយេ យស្សត្ថាយ មយា ធម្មោ ទេសិតោ សោ និយ្យាតិ តក្ករស្ស សម្មាទុក្ខក្ខយាយាតិ។ កតេ វា ភន្តេ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយេ អកតេ វា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយេ យស្សត្ថាយ ភគវតា ធម្មោ ទេសិតោ សោ និយ្យាតិ តក្ករស្ស សម្មាទុក្ខក្ខយាយាតិ។ ឥតិ កិរ សុនក្ខត្ត កតេ វា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយេ អកតេ វា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយេ យស្សត្ថាយ មយា ធម្មោ ទេសិតោ សោ និយ្យាតិ តក្ករស្ស សម្មាទុក្ខក្ខយាយាតិ [ឱ.ម.សម្មាទុក្ខក្ខយាយ។]។ តត្រ សុនក្ខត្ត កឹ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ កតំ ករិស្សតិ បស្ស មោឃបុរិស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ។

[៣] ន ហិ បន មេ ភន្តេ ភគវា អគ្គញ្ញំ បញ្ញាបេតីតិ [ម.បញ្ញបេតីតិ]។ អបិ នុ តាហំ សុនក្ខត្ត ឯវំ អវចំ ឯហិ ត្វំ សុនក្ខត្ត មមំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាហិ អហន្តេ អគ្គញ្ញំ បញ្ញាបេស្សាមីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេ។ ត្វំ វា បន មំ ឯវំ អវច អហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមិ ភគវា មេ អគ្គញ្ញំ បញ្ញាបេស្សតីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេ។ ឥតិ កិរ សុនក្ខត្ត នេវាហន្តំ វទាមិ ឯហិ ត្វំ សុនក្ខត្ត មមំ ឧទ្ទិស្ស វិហរាហិ អហន្តេ អគ្គញ្ញំ បញ្ញាបេស្សាមីតិ នបិ កិរ មំ ត្វំ វទេសិ អហំ ភន្តេ ភគវន្តំ ឧទ្ទិស្ស វិហរិស្សាមិ ភគវា មេ អគ្គញ្ញំ បញ្ញាបេស្សតីតិ ឯវំ សន្តេ មោឃបុរិស កោ សន្តោ កំ បច្ចាចិក្ខសិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត បញ្ញត្តេ វា អគ្គញ្ញេ អប្បញ្ញត្តេ វា អគ្គញ្ញេ យស្សត្ថាយ មយា ធម្មោ ទេសិតោ សោ និយ្យាតិ តក្ករស្ស សម្មាទុក្ខក្ខយាយាតិ។ បញ្ញត្តេ វា ភន្តេ អគ្គញ្ញេ អប្បញ្ញត្តេ វា អគ្គញ្ញេ យស្សត្ថាយ ភគវតា ធម្មោ ទេសិតោ សោ និយ្យាតិ តក្ករស្ស សម្មាទុក្ខក្ខយាយាតិ។ ឥតិ កិរ សុនក្ខត្ត បញ្ញត្តេ វា អគ្គញ្ញេ អប្បញ្ញត្តេ វា អគ្គញ្ញេ យស្សត្ថាយ មយា ធម្មោ ទេសិតោ សោ និយ្យាតិ តក្ករស្ស សម្មាទុក្ខក្ខយាយាតិ[ឱ.ម.សម្មាទុក្ខក្ខយាយ។]។ តត្រ សុនក្ខត្ត កឹ អគ្គញ្ញំ បញ្ញត្តំ [ឱ.បញ្ញត្តំ អគ្គញ្ញំ។] ករិស្សតិ បស្ស មោឃបុរិស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ។

អនេកបរិយាយេន ខោ តេ សុនក្ខត្ត មម វណ្ណោ ភាសិតោ វជ្ជិគាមេ ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវាតិ ឥតិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត អនេកបរិយាយេន មម វណ្ណោ ភាសិតោ វជ្ជិគាមេ។ អនេកបរិយាយេន ខោ តេ សុនក្ខត្ត ធម្មស្ស វណ្ណោ ភាសិតោ វជ្ជិគាមេ ស្វាក្ខាតោ ភគវតា ធម្មោ សន្ទិដ្ឋិកោ អកាលិកោ ឯហិបស្សិកោ ឱបនយិកោ បច្ចត្តំ វេទិតព្វោ វិញ្ញូហីតិ ឥតិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត អនេកបរិយាយេន ធម្មស្ស វណ្ណោ ភាសិតោ វជ្ជិគាមេ។ អនេកបរិយាយេន ខោ តេ សុនក្ខត្ត សង្ឃស្ស វណ្ណោ ភាសិតោ វជ្ជិគាមេ សុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ឧជុប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ ញាយប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ សាមីចិប្បដិបន្នោ ភគវតោ សាវកសង្ឃោ យទិទំ ចត្តារិ បុរិសយុគានិ អដ្ឋ បុរិសបុគ្គលា ឯស ភគវតោ សាវកសង្ឃោ អាហុនេយ្យោ បាហុនេយ្យោ ទក្ខិណេយ្យោ អញ្ជលិករណីយោ អនុត្តរំ បុញ្ញក្ខេត្តំ លោកស្សាតិ ឥតិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត អនេកបរិយាយេន សង្ឃស្ស វណ្ណោ ភាសិតោ វជ្ជិគាមេ។ អារោចយាមិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត បដិវេទយាមិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត ភវិស្សន្តិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត វត្តារោ នោ វិសហិ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ សមណេ គោតមេ ព្រហ្មចរិយំ ចរិតុំ សោ អវិសហន្តោ សិក្ខំ បច្ចក្ខាយ ហីនាយាវត្តោតិ ឥតិ ខោ តេ សុនក្ខត្ត ភវិស្សន្តិ វត្តារោតិ។ ឯវំបិ [ឱ.ឯវំ។] ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ មយា វុច្ចមានោ អបក្កមេវ ឥមស្មា ធម្មវិនយា យថា តំ អាបាយិកោ នេរយិកោ។

[ឆដ្ឋ.កោរក្ខត្តិយវត្ថុ]

[៤] ឯកមិទាហំ ភគ្គវ សមយំ ថូលូសុ វិហរាមិ ឧត្តរកា នាម ថូលូនំ និគមោ។ អថ ខ្វាហំ [ឱ.អថខោហំ។] ភគ្គវ បុព្វណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ សុនក្ខត្តេន លិច្ឆវិបុត្តេន បច្ឆាសមណេន ឧត្តរកំ បិណ្ឌាយ បាវិសឹ។ តេន ខោ បន សមយេន អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ កុក្កុរវត្តិកោ ចតុក្កោណ្ឌិកោ ឆមានិកិណ្ណំ ភក្ខសំ មុខេនេវ ខាទតិ មុខេនេវ ភុញ្ជតិ។ អទ្ទសា ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ កុក្កុរវត្តិកំ ចតុក្កោណ្ឌិកំ [ឱ.ចតុក្កុណ្ឌិកំ។] ឆមានិកិណ្ណំ ភក្ខសំ មុខេនេវ ខាទន្តំ មុខេនេវ ភុញ្ជន្តំ។ ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ សាធុរូបោ វត ភោ អយំ សមណោ ចតុក្កោណ្ឌិកោ ឆមានិកិណ្ណំ ភក្ខសំ មុខេនេវ ខាទតិ មុខេនេវ ភុញ្ជតីតិ។ អថខ្វាហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តស្ស លិច្ឆវិបុត្តស្ស ចេតសា ចេតោបរិវិតក្កមញ្ញាយ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ ត្វំបិ នាម មោឃបុរិស សក្យបុត្តិយោ [សមណោ សក្យបុត្តិយោតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] បដិជានិស្សសីតិ។ កឹ បន មំ ភន្តេ ភគវា ឯវមាហ ត្វំបិ នាម មោឃបុរិស សក្យបុត្តិយោ [សមណោ សក្យបុត្តិយោតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] បដិជានិស្សសីតិ។ ននុ តេ សុនក្ខត្ត ឥមំ អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ កុក្កុរវត្តិកំ ចតុក្កោណ្ឌិកំ ឆមានិកិណ្ណំ ភក្ខសំ មុខេនេវ ខាទន្តំ មុខេនេវ ភុញ្ជន្តំ។ ទិស្វានស្ស ឯតទហោសិ សាធុរូបោ វត ភោ អរហំ សមណោ ចតុក្កោណ្ឌិកោ ឆមានិកិណ្ណំ ភក្ខសំ មុខេនេវ ខាទតិ មុខេនេវ ភុញ្ជតីតិ [ឱ.ភុញ្ជតិ។]។ ឯវំ សន្តេ [ឱ.ម.ភន្តេ។] កឹ បន ភន្តេ ភគវា អរហត្តស្ស មច្ឆរាយតីតិ។ ន ខោ អហំ មោឃបុរិស អរហត្តស្ស មច្ឆរាយាមិ អបិច តុយ្ហេវេតំ [ម.តុយ្ហេវតំ។] បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ តំ បជហ មា តេ អហោសិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ យំ ខោ បនេតំ សុនក្ខត្ត មញ្ញសិ អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ [ឱ.ម.អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ។] សាធុរូបោ អរហំ សមណោតិ [ម. សាធុរូបោ អយំ សមណោតិ។] សោ សត្តមំ ទិវសំ [ឱ.សោ សត្តមទិវសំ។] អលសកេន កាលំ ករិស្សតិ កាលកតោ ច កាលកញ្ជិកា នាម [ឱ.កាលកញ្ជា នាម។] អសុរា សព្វនិហីនោ អសុរកាយោ តត្រ ឧប្បជ្ជិស្សតិ កាលកតញ្ច នំ វីរណត្ថម្ភកេ [ឱ.ម.ពីរណត្ថម្ភកេ] សុសានេ ឆឌ្ឌេស្សន្តិ។ អាកង្ខមានោ ច ត្វំ សុនក្ខត្ត អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ ឧបសង្កមិត្វា បុច្ឆេយ្យាសិ ជានាសិ អាវុសោ កោរក្ខត្តិយ អត្តនោ គតិន្តិ [ឱ.គតីតិ។] ឋានំ ខោ បនេតំ សុនក្ខត្ត វិជ្ជតិ យន្តេ អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ ព្យាករិស្សតិ ជានាមិ អាវុសោ សុនក្ខត្ត អត្តនោ គតឹ កាលកញ្ជិកា នាម អសុរា សព្វនិហីនោ អសុរកាយោ តត្រម្ហិ ឧប្បន្នោតិ [ឧបបន្នោតីតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។]។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេន អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ ឯតទវោច ព្យាកតោ ខោសិ អាវុសោ កោរក្ខត្តិយ សមណេន គោតមេន អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ សត្តមំ ទិវសំ អលសកេន កាលំ ករិស្សតិ កាលកតោ ច កាលកញ្ជិកា នាម អសុរា សព្វនិហីនោ អសុរកាយោ តត្រ ឧប្បជ្ជិស្សតិ កាលកតញ្ច នំ វីរណត្ថម្ភកេ សុសានេ ឆឌ្ឌេស្សន្តីតិ យេន ត្វំ អាវុសោ កោរក្ខត្តិយ មត្តំ មត្តំ ច ភត្តំ ភុញ្ជេយ្យាសិ មត្តំ មត្តំ ច បានីយំ បិវេយ្យាសិ យថា សមណស្ស គោតមស្ស មិច្ឆា អស្ស វចនន្តិ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ [ឱ.លិច្ឆវិបុត្តោតិ ន ទិស្សតិ។] ឯកទ្វីហិកាយ សត្តរត្តិន្ទិវានិ គណេសិ យថា តំ តថាគតស្ស អសទ្ទហមានោ។ អថខោ ភគ្គវ អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ សត្តមំ ទិវសំ អលសកេន កាលមកាសិ កាលកតោ ច កាលកញ្ជិកា នាម អសុរា សព្វនិហីនោ អសុរកាយោ តត្រ ឧប្បជ្ជិ កាលកតញ្ច នំ វីរណត្ថម្ភកេ សុសានេ ឆឌ្ឌេសុំ។ អស្សោសិ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ [ឱ.លិច្ឆវិបុត្តោតិ ន ទិស្សតិ។] អចេលោ កិរ [ឱ.កិរសទ្ទោ នត្ថិ។] កោរក្ខត្តិយោ អលសកេន កាលកតោ វីរណត្ថម្ភកេ សុសានេ ឆឌ្ឌិតោតិ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេន វីរណត្ថម្ភកំ សុសានំ យេន អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ តិក្ខត្តុំ បាណិនា អាកោដេសិ ជានាសិ អាវុសោ កោរក្ខត្តិយ អត្តនោ គតិន្តិ។ អថខោ ភគ្គវ អចេលោ កោរក្ខត្តិយោ បាណិនា បិដ្ឋឹ បរិបុញ្ឆន្តោ [ឱ.បរិបុញ្ជន្តោ។] វុដ្ឋាសិ ជានាមិ អាវុសោ សុនក្ខត្ត អត្តនោ គតឹ កាលកញ្ជិកា នាម អសុរា សព្វនិហីនោ អសុរកាយោ តត្រម្ហិ ឧប្បន្នោតិ វត្វា តត្ថេវ ឧត្តានោ បរិបតិ [ឱ.បបតិ]។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត យថេវ តេ អហំ អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ អារព្ភ ព្យាកាសឹ តថេវ តំ វិបាកំ នោ [ឱ.ម.នោតិ នត្ថិ។] អញ្ញថា វាតិ។ យថេវ មេ ភន្តេ ភគវា អចេលំ កោរក្ខត្តិយំ អារព្ភ ព្យាកាសិ តថេវ តំ វិបាកំ នោ អញ្ញថាតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត យទិ ឯវំ សន្តេ កតំ វា ហោតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ អកតំ វាតិ។ អទ្ធា ខោ ភន្តេ ឯវំ សន្តេ កតំ ហោតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ នោ អកតន្តិ។ ឯវំបិ ខោ មំ ត្វំ មោឃបុរិស ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោន្តំ ឯវំ វទេសិ ន ហិ បន មេ ភន្តេ ភគវា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោតីតិ បស្ស មោឃបុរិស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ។ ឯវំបិ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ មយា វុច្ចមានោ អបក្កមេវ ឥមស្មា ធម្មវិនយា យថា តំ អាបាយិកោ នេរយិកោ។

[ឆដ្ឋ.អចេលកឡារមដ្ដកវត្ថុ]

[៥] ឯកមិទាហំ ភគ្គវ សមយំ វេសាលិយំ វិហរាមិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ។ តេន ខោ បន សមយេន អចេលោ កឡារមជ្ឈកោ [ឱ.កន្ទរមសុកោ។ ម.កឡារមដ្តកោ។] វេសាលិយំ បដិវសតិ លាភគ្គប្បត្តោ ចេវ យសគ្គប្បត្តោ ច វជ្ជិគាមេ។ តស្ស សត្ត វត្តបទានិ សមត្តានិ សមាទិន្នានិ ហោន្តិ យាវជីវំ អចេលោ អស្សំ ន វត្ថំ បរិទហេយ្យំ យាវជីវំ ព្រហ្មចារី អស្សំ ន មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវេយ្យំ យាវជីវំ សុរាមំសេនេវ យាបេយ្យំ ន ឱទនកុម្មាសំ ភុញ្ជេយ្យំ បុរត្ថិមេន វេសាលឹ [ម.ឯវំ។ ឱ.វេសាលិយំ។] ឧទេនំ នាម ចេតិយំ តំ នាតិក្កមេយ្យំ ទក្ខិណេន វេសាលឹ គោតមកំ នាម ចេតិយំ តំ នាតិក្កមេយ្យំ បច្ឆិមេន វេសាលឹ សត្តម្ពំ នាម ចេតិយំ តំ នាតិក្កមេយ្យំ ឧត្តរេន វេសាលឹ ពហុបុត្តកន្នាម [ឱ.ម.ពហុត្តំ នាម។] ចេតិយំ តំ នាតិក្កមេយ្យន្តិ សោ ឥមេសំ សត្តន្នំ វត្តបទានំ សមាទានហេតុ លាភគ្គប្បត្តោ ចេវ យសគ្គប្បត្តោ ច វជ្ជិគាមេ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេន អចេលោ កឡារមជ្ឈកោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ កឡារមជ្ឈកំ បញ្ហំ អបុច្ឆិ។ តស្ស អចេលោ កឡារមជ្ឈកោ បញ្ហំ បុដ្ឋោ ន សំបាយាសិ អសំបាយន្តោ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាត្វាកាសិ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តស្ស លិច្ឆវិបុត្តស្ស ឯតទហោសិ សាធុរូបំ វត ភោ អរហន្តំ សមណំ អាសាទិយិម្ហសេ [ឱ.ម.អាសាទិម្ហសេ។]។ មា វត នោ ភោ [ឱ.ម.ភោតិ នត្ថិ។] អហោសិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយាតិ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ ត្វំបិ នាម មោឃបុរិស សក្យបុត្តិយោ [ម.សមណោ សក្យបុត្តិយោ។] បដិជានិស្សសីតិ។ កឹ បន មំ ភន្តេ ភគវា ឯវមាហ ត្វំបិ នាម មោឃបុរិស សក្យបុត្តិយោ បដិជានិស្សសីតិ។ ននុ ត្វំ សុនក្ខត្ត អចេលំ កឡារមជ្ឈកំ [ឱ.កន្ទរមសុកំ។ ម.កឡារមដ្តកំ។] ឧបសង្កមិត្វា បញ្ហំ អបុច្ឆិ តស្ស តេ អចេលោ កឡារមជ្ឈកោ បញ្ហំ បុដ្ឋោ ន សំបាយាសិ អសំបាយន្តោ កោបញ្ច ទោសញ្ច អប្បច្ចយញ្ច បាត្វាកាសិ តស្ស តេ ឯតទហោសិ សាធុរូបំ វត ភោ អរហន្តំ សមណំ អាសាទិយិម្ហសេ មា វត នោ អហោសិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយាតិ។ ឯវំ ភន្តេ កឹ បន ភន្តេ ភគវា អរហត្តស្ស មច្ឆរាយតីតិ។ ន ខោ អហំ [ឱ.ន ខោ បហំ] មោឃបុរិស អរហត្តស្ស មច្ឆរាយាមិ អបិច តុយ្ហេវេតំ បាបកំ ទិដ្ឋិគតំ ឧប្បន្នំ តំ បជហ មា តេ អហោសិ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយាតិ។ យំ ខោ បនេតំ សុនក្ខត្ត មញ្ញសិ អចេលំ កឡារមជ្ឈកំ សាធុរូបោ អរហំ សមណោតិ [ឱ.សាធុរូបោ អយំ សមណោតិ។] សោ នចិរស្សេវ បរិហិតោ សានុចរិកោ [ឱ.សានុចរិយោ។] វិចរន្តោ ឱទនកុម្មាសំ ភុញ្ជមានោ សព្វានេវ វេសាលិយានិ ចេតិយានិ សមតិក្កមិត្វា យសា និហីនោ [ឱ.និក្កិណ្ណោ។ ម.និកិណ្ណោ។] កាលំ ករិស្សតីតិ។ អថខោ ភគ្គវ អចេលោ កឡារមជ្ឈកោ នចិរស្សេវ បរិហិតោ សានុចរិកោ វិចរន្តោ ឱទនកុម្មាសំ ភុញ្ជមានោ សព្វានេវ វេសាលិយានិ ចេតិយានិ សមតិក្កមិត្វា យសា និហីនោ [ឱ.និក្កិណ្ណោ។ ម.និកិណ្ណោ។] កាលមកាសិ។ អស្សោសិ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ អចេលោ កិរ កឡារមជ្ឈកោ បរិហិតោ សានុចរិកោ វិចរន្តោ ឱទនកុម្មាសំ ភុញ្ជមានោ សព្វានេវ វេសាលិយានិ ចេតិយានិ សមតិក្កមិត្វា យសា និហីនោ កាលំ ករោតិ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ [ឱ.លិច្ឆវិបុត្តោតិ នត្ថិ។] យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត យថេវ តេ អហំ អចេលំ កឡារមជ្ឈកំ អារព្ភ ព្យាកាសឹ តថេវ តំ វិបាកំ នោ អញ្ញថា វាតិ។ យថេវ មេ ភន្តេ ភគវា អចេលំ កឡារមជ្ឈកំ អារព្ភ ព្យាកាសិ តថេវ តំ វិបាកំ នោ អញ្ញថាតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត យទិ ឯវំ សន្តេ កតំ វា ហោតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ អកតំ វាតិ។ អថខោ [ឱ.ម.អទ្ធា ខោ។] ភន្តេ ឯវំ សន្តេ កតំ ហោតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ នោ អកតន្តិ។ ឯវំបិ ខោ មំ ត្វំ មោឃបុរិស ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោន្តំ ឯវំ វទេសិ ន ហិ បន មេ ភន្តេ ភគវា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោតីតិ បស្ស មោឃបុរិស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ។ ឯវំបិ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ មយា វុច្ចមានោ អបក្កមេវ ឥមស្មា ធម្មវិនយា យថា តំ អាបាយិកោ នេរយិកោ។

[ឆដ្ឋ.អចេលបាថិកបុត្តវត្ថុ]

[៦] ឯកមិទាហំ ភគ្គវ សមយំ តត្ថេវ វេសាលិយំ វិហរាមិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ។ តេន ខោ បន សមយេន អចេលោ បាដិកបុត្តោ វេសាលិយំ បដិវសតិ លាភគ្គប្បត្តោ ចេវ យសគ្គប្បត្តោ ច វជ្ជិគាមេ។ សោ វេសាលិយំ បរិសតិ ឯវំ វាចំ ភាសតិ សមណោបិ គោតមោ ញាណវាទោ អហំបិ ញាណវាទោ ញាណវាទោ ខោ បន ញាណវាទេន អរហតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ទស្សេតុំ សមណោ គោតមោ ឧបឌ្ឍបថំ អាគច្ឆេយ្យ អហំបិ [ឱ.អហំ ច។] ឧបឌ្ឍបថំ គច្ឆេយ្យំ តេ តត្ថ ឧភោបិ [ឱ.ឧភោ។] ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករេយ្យាម ឯកញ្ចេ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សតិ ទ្វាហំ ករិស្សាមិ ទ្វេ ចេ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយានិ ករិស្សតិ ចត្តារាហំ ករិស្សាមិ ចត្តារិ ចេ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយានិ ករិស្សតិ អដ្ឋាហំ ករិស្សាមិ។ ឥតិ យាវតកំ យាវតកំ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សតិ តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ [តំ ទិគុណំ តំ ទិគុណាហន្តិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] ករិស្សាមីតិ។ ឥតិ ខោ [ឱ.ម. អថ ខោ។] ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ មំ ឯតទវោច អចេលោ ភន្តេ បាដិកបុត្តោ វេសាលិយំ បដិវសតិ លាភគ្គប្បត្តោ ចេវ យសគ្គប្បត្តោ ច វជ្ជិគាមេ សោ វេសាលិយំ បរិសតិ ឯវំ វាចំ ភាសតិ សមណោបិ គោតមោ ញាណវាទោ អហំបិ ញាណវាទោ ញាណវាទោ ខោ បន ញាណវាទេន អរហតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ទស្សេតុំ សមណោ គោតមោ [ឱ. សមណោ ច គោតមោ។] ឧបឌ្ឍបថំ អាគច្ឆេយ្យ អហំបិ ឧបឌ្ឍបថំ គច្ឆេយ្យំ តេ តត្ថ ឧភោបិ [ឱ. ឧភា] ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករេយ្យាម ឯកញ្ចេ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សតិ ទ្វាហំ ករិស្សាមិ។ សង្ខិត្តំ។ តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ ករិស្សាមីតិ [ឱ. ករិស្សតិ…។បេ។ …តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ ករិស្សាមីតិ។]។ ឯវំ វុត្តេ អហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ អភព្វោ ខោ សុនក្ខត្ត អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហំ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។ រក្ខតេតំ ភន្តេ ភគវា វាចំ រក្ខតេតំ សុគតោ វាចន្តិ។ កឹ បន មំ ត្វំ សុនក្ខត្ត ឯវំ វទេសិ រក្ខតេតំ ភន្តេ ភគវា វាចំ រក្ខតេតំ សុគតោ វាចន្តិ។ ភគវតា បស្ស [ឱ.ម. ភគវតាចស្ស។] ភន្តេ ឯសា វាចា ឯកំសេន ឱធារិតា [ឱ.ម. ឱវាទិតា។] អភព្វោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហំ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។ អចេលោ ច ភន្តេ បាដិកបុត្តោ វិរូបរូបេន ភគវតោ សម្មុខីភាវំ អាគច្ឆេយ្យ តទស្ស ភគវតោ មុសាតិ។ អបិ នុ សុនក្ខត្ត តថាគតោ តំ វាចំ ភាសេយ្យ យា សា វាចា ទ្វយគាមិនីតិ។ កឹ បន ភន្តេ ភគវតា អចេលោ បាដិកបុត្តោ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច វិទិតោ អភព្វោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ ឧទាហុ ទេវតា ភគវតោ [ឱ. តថាគតស្ស។] ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ អភព្វោ ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច វិទិតោ ចេវ មេ សុនក្ខត្ត អចេលោ បាដិកបុត្តោ អភព្វោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ។បេ។ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ ទេវតាបិ មម ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ អភព្វោ ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។ អជិតោបិ នាម លិច្ឆវីនំ សេនាបតិ អធុនា កាលកតោ តាវត្តឹសកាយំ ឧបបន្នោ [ឱ. ឧប្បន្នោ។]។ សោបិ មំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមារោចេសិ អលជ្ជី ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ មុសាវាទី ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ មំបិ ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ ព្យាកាសិ វជ្ជិគាមេ អជិតោ លិច្ឆវីនំ សេនាបតិ មហានិរយំ ឧបបន្នោតិ ន ខោ បនាហំ ភន្តេ មហានិរយំ ឧបបន្នោ តាវត្តឹសកាយំ [ឱ. តាវត្តឹសម្ហិ កាយំ។ ម. តាវត្តឹសកាយម្ហិ។] ឧបបន្នោ អលជ្ជី ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ មុសាវាទី ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អភព្វោ ច [ឱ. ចសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ ឥតិ ខោ សុនក្ខត្ត ចេតសា ចេតោ បរិច្ច វិទិតោ ចេវ មេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អភព្វោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ ទេវតាបិ មេ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ អភព្វោ ភន្តេ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា ភគវតោ សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។ ឯសោ [ឱ. សោ។] ខោ បនាហំ សុនក្ខត្ត វេសាលិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ យេន អចេលស្ស បាដិកបុត្តស្ស អារាមោ តេនុបសង្កមឹ [ឱ.ម. តេនុបសង្កមិស្សាមិ] ទិវា វិហារាយ យស្សទានិ ត្វំ សុនក្ខត្ត ឥច្ឆសិ តស្ស អារោចេហីតិ។

[ឆដ្ឋ.ឥទ្ធិបាដិហារិយកថា]

[៧] អថខោ ស្វាហំ [ឱ. អថខោហំ។ ម. អថខ្វាហំ។] ភគ្គវ បុព្វណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរំ អាទាយ វេសាលិយំ បិណ្ឌាយ បាវិសឹ វេសាលិយំ បិណ្ឌាយ ចវិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ យេន អចេលស្ស បាដិកបុត្តស្ស អារាមោ តេនុបសង្កមឹ ទិវា វិហារាយ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ តរមានរូបោ វេសាលឹ បវិសិត្វា យេន អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា លិច្ឆវី តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អភិញ្ញាតេ អភិញ្ញាតេ លិច្ឆវី ឯតទវោច ឯសាវុសោ ភគវា វេសាលិយំ បិណ្ឌាយ វិចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ យេន អចេលស្ស បាដិកបុត្តស្ស អារាមោ តេនុបសង្កមិ ទិវា វិហារាយ អភិក្កមថាយស្មន្តោ អភិក្កមថាយស្មន្តោ សាធុរូបានំ សមណានំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ភវិស្សតីតិ។ អថខោ ភគ្គវ អភិញ្ញាតានំ អភិញ្ញាតានំ លិច្ឆវីនំ ឯតទហោសិ សាធុរូបានំ កិរ ភោ សមណានំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ភវិស្សតិ ហន្ទ វត ភោ គច្ឆាមាតិ។ យេន ច អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ព្រាហ្មណមហាសាលា គហបតិនេចយិកា នានាតិត្ថិយស្សមណព្រាហ្មណា [ឱ.ម. នានាតិត្ថិយា សមណព្រាហ្មណា។] តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អភិញ្ញាតេ អភិញ្ញាតេ នានាតិត្ថិយស្សមណព្រាហ្មណេ ឯតទវោច ឯសាវុសោ ភគវា វេសាលិយំ បិណ្ឌាយ ចរិត្វា បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ យេន អចេលស្ស បាដិកបុត្តស្ស អារាមោ តេនុបសង្កមិ ទិវា វិហារាយ អភិក្កមថាយស្មន្តោ អភិក្កមថាយស្មន្តោ សាធុរូបានំ សមណានំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ភវិស្សតីតិ។ អថខោ ភគ្គវ អភិញ្ញាតានំ អភិញ្ញាតានំ នានាតិត្ថិយស្សមណព្រាហ្មណានំ ឯតទហោសិ សាធុរូបានំ កិរ ភោ សមណានំ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ភវិស្សតិ ហន្ទ វត ភោ គច្ឆាមាតិ។ អថខោ ភគ្គវ អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា លិច្ឆវី អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ច ព្រាហ្មណមហាសាលា គហបតិនេចយិកា នានាតិត្ថិយស្សមណព្រាហ្មណា យេន អចេលស្ស បាដិកបុត្តស្ស អារាមោ តេនុបសង្កមឹសុ។ សា ឯសា ភគ្គវ បរិសា ហោតិ អនេកសតា អនេកសហស្សា។ អស្សោសិ ខោ ភគ្គវ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អភិក្កន្តា កិរ អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា លិច្ឆវី អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ច ព្រាហ្មណមហាសាលា គហបតិនេចយិកា នានាតិត្ថិយស្សមណព្រាហ្មណា សមណោបិ គោតមោ មយ្ហំ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោតិ។ សុត្វានស្ស ភយំ ឆម្ភិតត្តំ លោមហំសោ ឧទបាទិ។ អថខោ ភគ្គវ អចេលោ បាដិកបុត្តោ ភីតោ សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ [កត្ថចិ បោត្ថកេ លោមហំសជាតោតិ បាឋោ ទិស្សតិ។] យេន តិណ្ឌុកខានុបរិព្វាជការាមោ [ឱ. តិណ្ឌុក្ខានុបរិព្វាជការាមោ។] តេនុបសង្កមិ។ អស្សោសិ ខោ ភគ្គវ សា បរិសា អចេលោ កិរ បាដិកបុត្តោ ភីតោ សំវិគ្គោ លោមហដ្ឋជាតោ យេន តិណ្ឌុកខានុបរិព្វាជការាមោ តេនុបសង្កន្តោតិ។ អថខោ ភគ្គវ សា បរិសា អញ្ញតរំ បុរិសំ អាមន្តេសិ ឯហិ ត្វំ ភោ បុរិស យេន តិណ្ឌុកខានុបរិព្វាជការាមោ យេន អចេលោ បាដិកបុត្តោ តេនុបសង្កម ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯវំ វទេហិ អភិក្កមាវុសោ បាដិកបុត្ត អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា លិច្ឆវី អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ច ព្រាហ្មណមហាសាលា គហបតិនេចយិកា នានាតិត្ថិយស្សមណព្រាហ្មណា សមណោបិ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ ភាសិតា ខោ បន តេ ឯសាវុសោ បាដិកបុត្ត វេសាលិយំ បរិសតិ វាចា សមណោបិ គោតមោ ញាណវាទោ អហំបិ ញាណវាទោ ញាណវាទោ ខោ បន ញាណវាទេន អរហតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ទស្សេតុំ សមណោ គោតមោ ឧបឌ្ឍបថំ អាគច្ឆេយ្យ អហំបិ [ឱ. អហំ។] ឧបឌ្ឍបថំ គច្ឆេយ្យំ តេ តត្ថ ឧភោបិ [ឱ. ឧភោ។] ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករេយ្យាម ឯកញ្ចេ [ម. ឯកំ ចេ។] សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករិស្សតិ ទ្វាហំ ករិស្សាមិ ទ្វេ ចេ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយានិ ករិស្សតិ ចត្តារាហំ ករិស្សាមិ ចត្តារិ ចេ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយានិ ករិស្សតិ អដ្ឋាហំ ករិស្សាមិ ឥតិ យាវតកំ យាវតកំ សមណោ គោតមោ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយានិ ករិស្សតិ តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ ករិស្សាមីតិ អភិក្កមយេវ [ម. អភិក្កមស្សេវ។] ខោ អាវុសោ បាដិកបុត្ត ឧបឌ្ឍបថំ សព្វប្បឋមំយេវ អាគន្ត្វា សមណោ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោតិ។ ឯវំ ភោតិ ខោ ភគ្គវ សោ បុរិសោ តស្សា បរិសាយ បដិស្សុត្វា យេន តិណ្ឌុកខានុបរិព្វាជការាមោ យេន អចេលោ បាដិកបុត្តោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯតទវោច អភិក្កមាវុសោ បាដិកបុត្ត អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា លិច្ឆវី អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ព្រាហ្មណមហាសាលា។បេ។ អភិក្កមយេវ អាវុសោ [ ឱ. លិច្ឆវី…។បេ។ … សមណោ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ។ ភាសិតា ខោ បន តេ ឯសាវុសោ បាដិកបុត្ត វេសាលិយំ បរិសតិ វាចា សមណោបិ គោតមោ ញាណវាទោ អហម្បិ ញាណវាទោ…។បេ។ … តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ ករិស្សាមីតិ។ អភិក្កមស្សេវ ខោ អាវុសោ ទិស្សតិ។] បាដិកបុត្ត ឧបឌ្ឍបថំ សព្វប្បឋមំយេវ អាគន្ត្វា សមណោ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោតិ។ ឯវំ វុត្តេ ភគ្គវ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុំ។ អថខោ សោ ភគ្គវ បុរិសោ អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯតទវោច កឹសុ នាម តេ អាវុសោ បាដិកបុត្ត បាវឡាសុ នាម តេ បីឋកស្មឹ អល្លីនា បីឋកំសុ នាម តេ បាវឡាសុ [ម. ភវគ្គ សោ ១ បាវឡាយន្តិ បទេន ភវិតព្វំ។] អល្លីនំ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បសិ ន សក្កោសិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ។ ឯវំបិ ខោ ភគ្គវ វុច្ចមានោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុំ។ យទា ខោ សោ ភគ្គវ បុរិសោ អញ្ញាសិ បរាភូតរូបោ អយំ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ អថ តំ បរិសំ អាគន្ត្វា ឯវមារោចេសិ បរាភូតរូបោ ភោ អយំ [ឱ. ភោ អយន្តិ ន ទិស្សតិ។] អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ អហំ ភគ្គវ តំ បរិសំ ឯតទវោចំ អភព្វោ ខោ អាវុសោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។

បឋមភាណវារំ និដ្ឋិតំ។

[៨] អថខោ ភគ្គវ អញ្ញតរោ លិច្ឆវិមហាមត្តោ ឧដ្ឋាយាសនា តំ បរិសំ ឯតទវោច តេនហិ ភោ មុហុត្តំ តាវ អាគមេថ យាវាហំ គច្ឆាមិ អប្បេវនាម អហំហិ សក្កុណេយ្យំ អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឥមំ បរិសំ អានេតុន្តិ។ អថខោ សោ ភគ្គវ លិច្ឆវិមហាមត្តោ យេន តិណ្ឌុកខានុបរិព្វាជការាមោ យេន អចេលោ បាដិកបុត្តោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯតទវោច អភិក្កមាវុសោ បាដិកបុត្ត អភិក្កន្តំ តេ សេយ្យោ អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ច។ សង្ខិត្តំ [ឱ. អយំ បាឋោ ន ទិស្សតិ។]។ សមណោបិ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោតិ ភាសិតា ខោ បន តេ ឯសាវុសោ បាដិកបុត្ត វេសាលិយំ បរិសតិ វាចា សមណោបិ គោតមោ ញាណវាទោ អហំបិ ញាណវាទោ។បេ។ តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ ករិស្សាមីតិ អភិក្កមយេវ [ម. អភិក្កមស្សេវ។] ខោ អាវុសោ បាដិកបុត្ត ឧបឌ្ឍបថំ សព្វប្បឋមំយេវ អាគន្ត្វា សមណោបិ [ឱ. សមណោ។] គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ ភាសិតា ខោ បនេសា អាវុសោ [ឱ. ខោ បន តេ ឯសាវុសោ។] បាដិកបុត្ត សមណេន គោតមេន បរិសតិ វាចា អភព្វោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ អភិក្កមាវុសោ បាដិកបុត្ត អភិក្កមនេនេវ តេ ជយំ ករិស្សាម សមណស្ស គោតមស្ស បរាជយន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ ភគ្គវ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុំ។ អថខោ សោ ភគ្គវ លិច្ឆវិមហាមត្តោ អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯតទវោច កឹសុ នាម តេ អាវុសោ បាដិកបុត្ត បាវឡាសុ នាម តេ បីឋកស្មឹ អល្លីនា បីឋកំសុ នាម តេ បាវឡាសុ អល្លីនំ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បសិ ន សក្កោសិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ។ ឯវំបិ ខោ ភគ្គវ វុច្ចមានោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុំ។ យទា ខោ ភគ្គវ [ឱ.ម. យទា ខោ សោ ភគ្គវ។] លិច្ឆវិមហាមត្តោ អញ្ញាសិ បរាភូតរូបោ អយំ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ អថ តំ បរិសំ អាគន្ត្វា ឯវំ មារោចេសិ បរាភូតរូបោ អយំ [ឱ.ម. សោ។] អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ អហំ ភគ្គវ តំ បរិសំ ឯតទវោចំ អភព្វោ ខោ អាវុសោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ។បេ។ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ សចេបាយស្មន្តានំ លិច្ឆវីនំ ឯវមស្ស មយំ អចេលំ បាដិកបុត្តំ យាហិ វរត្តាហិ ពន្ធិត្វា គោយុត្តេហិ អាវិញ្ជេយ្យាមាតិ [ឱ. អាវិជ្ឈេយ្យាមាតិ។] តា វរត្តា ឆិជ្ជេរំ [ម. ឆិជ្ជេយ្យុំ។] បាដិកបុត្តោ វា អភព្វោ បន [ម. បន តិ ន ទិស្សតិ។] អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។

[៩] អថខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី ឧដ្ឋាយាសនា តំ បរិសំ ឯតទវោច តេនហិ ភោ មុហុត្តំ តាវ អាគមេថ យាវាហំ គច្ឆាមិ អប្បេវនាមាហំ [ឱ. អប្បេវនាន អហម្បិ។] សក្កុណេយ្យំ អចេលំ បាដិកបុត្តំ អានេតុន្តិ [ឱ. អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឥមំ បរិសំ អានេតុន្តិ។]។ អថខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី យេន តិណ្ឌុកខានុបរិព្វាជការាមោ យេន អចេលោ បាដិកបុត្តោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯតទវោច អភិក្កអាវុសោ បាដិកបុត្ត អភិក្កន្តំ តេ សេយ្យោ អភិក្កន្តា អភិញ្ញាតា អភិញ្ញាតា ច លិច្ឆវី។បេ។ សមណោបិ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ ភាសិតា ខោ បន តេ ឯសាវុសោ បាដិកបុត្ត វេសាលិយំ បរិសតិ វាចា សមណោបិ គោតមោ ញាណវាទោ។បេ។ តទ្ទិគុណំ តទ្ទិគុណាហំ ករិស្សាមីតិ អភិក្កមស្សេវ អាវុសោ បាដិកបុត្ត ឧបឌ្ឍបថំ សព្វប្បឋមំយេវ អាគន្ត្វា សមណោ គោតមោ អាយស្មតោ អារាមេ ទិវាវិហារំ និសិន្នោ ភាសិតា ខោ បន តេ ឯសាវុសោ បាដិកបុត្ត សមណេន គោតមេន បរិសតិ វាចា អភព្វោ ខោ អាវុសោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ សចេបាយស្មន្តានំ [ឱ. សចេ អាយស្មន្តានំ។] លិច្ឆវីនំ ឯវមស្ស មយំ អចេលំ បាដិកបុត្តំ យាហិ វរត្តាហិ ពន្ធិត្វា គោយុត្តេហិ អាវិញ្ជេយ្យាមាតិ តា វរត្តា ឆិជ្ជេរំ បាដិកបុត្តោ វា អភព្វោ បន អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ អភិក្កមាវុសោ បាដិកបុត្ត អភិក្កមនេនេវ តេ ជយំ ករិស្សាម សមណស្ស គោតមស្ស បរាជយន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ ភគ្គវ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុំ។ អថខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី អចេលំ បាដិកបុត្តំ ឯតទវោច កឹសុ នាម តេ អាវុសោ បាដិកបុត្ត បាវឡាសុ នាម តេ បីឋកស្មឹ អល្លីនា បីឋកំសុ នាម តេ បាវឡាសុ អល្លីនំ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បសិ ន សក្កោសិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ។ ឯវំបិ ខោ ភគ្គវ វុច្ចមានោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុំ។ យទា ខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី អញ្ញាសិ បរាភូតរូបោ អយំ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ អថ នំ ឯតទវោច ភូតបុព្វំ អាវុសោ បាដិកបុត្ត សីហស្ស មិគរញ្ញោ ឯតទហោសិ យន្នូនាហំ អញ្ញតរំ វនសណ្ឌំ និស្សាយ អាសយំ កប្បេយ្យំ តត្រាសយំ កប្បេត្វា សាយណ្ហសមយំ អាសយា និក្ខមេយ្យំ អាសយា និក្ខមិត្វា វិជម្ភេយ្យំ វិជម្ភិត្វា [ឱ. វិជម្ភេត្វា។] សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកយ្យំ សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេត្វា តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទេយ្យំ តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិត្វា គោចរាយ បក្កមេយ្យំ សោ វរំ វរំ មិគសង្ឃំ [ឱ. មិគសង្ឃេ។] វធិត្វា មុទុមំសានិ មុទុមំសានិ ភក្ខយិត្វា តមេវ អាសយំ អជ្ឈុបេយ្យន្តិ។ អថខោ សោ សីហោ [ឱ. សោ អាវុសោ សីហោ។] មិគរាជា អញ្ញតរំ វនសណ្ឌំ និស្សាយ អាសយំ កប្បេសិ តត្រាសយំ កប្បេត្វា សាយណ្ហសមយំ អាសយា និក្ខមិ អាសយា និក្ខមិត្វា វិជម្ភិ វិជម្ភិត្វា សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេសិ សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេត្វា តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិ តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិត្វា គោចរាយ បក្កាមិ សោ វរំ វរំ មិគសង្ឃំ វធិត្វា មុទុមំសានិ មុទុមំសានិ ភក្ខយិត្វា តមេវ អាសយំ អជ្ឈុបេសិ។ តស្សេវ ខោ អាវុសោ បាដិកបុត្ត សីហស្ស មិគរញ្ញោ វិឃាសសំវទ្ធោ [ឱ. វិឃាសេ សំវទ្ធោ។] ជរសិគាលោ ទិត្តោ ចេវ ពលវា ច។ អថខោ អាវុសោ តស្ស ជរសិគាលស្ស ឯតទហោសិ កោ ចាហំ កោ សីហោ មិគរាជា យន្នូនាហំបិ អញ្ញតរំ វនសណ្ឌំ និស្សាយ អាសយំ កប្បេយ្យំ តត្រាសយំ កប្បេត្វា សាយណ្ហសមយំ អាសយា និក្ខមេយ្យំ អាសយា និក្ខមិត្វា វិជម្ភេយ្យំ វិជម្ភិត្វា សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេយ្យំ សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេត្វា តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទេយ្យំ តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិត្វា គោចរាយ បក្កមេយ្យំ សោ វរំ វរំ មិគសង្ឃំ វធិត្វា មុទុមំសានិ មុទុមំសានិ ភក្ខយិត្វា តមេវ អាសយំ អជ្ឈុបេយ្យន្តិ។ អថខោ សោ អាវុសោ ជរសិគាលោ អញ្ញតរំ វនសណ្ឌំ និស្សាយ អាសយំ កប្បេសិ តត្រាសយំ កប្បេត្វា សាយណ្ហសមយំ អាសយា និក្ខមិ អាសយា និក្ខមិត្វា វិជម្ភិ វិជម្ភិត្វា សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេសិ សមន្តា ចតុទ្ទិសា អនុវិលោកេត្វា តិក្ខត្តុំ សីហនាទំ នទិស្សាមីតិ សិគាលកំ [ឱ.ម. សិគាលកំយេវ។] អនទិ ភេរណ្ឌកំយេវ អនទិ កេ ច ឆវេ សិគាលេ កេ បន សីហនាទេតិ។ ឯវមេវ ខោ ត្វំ អាវុសោ បាដិកបុត្ត សុគតាបទានេសុ ជីវមានោ សុគតាតិរិត្តានិ ភុញ្ជមានោ តថាគតេ អរហន្តេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ អាសាទេតព្វំ មញ្ញសិ កេ ច ឆវេ បាដិកបុត្តេ កា ច តថាគតានំ អរហន្តានំ សម្មាសម្ពុទ្ធានំ អាសាទនាតិ។  យតោ ខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី ឥមិនាបិ ឱបម្មេន នេវ អសក្ខិ អចេលំ បាដិកបុត្តំ តម្ហា អាសនា ចាវេតុំ។ អថ នំ ឯតទវោច

សីហោតិ អត្តាន សមេក្ខិយាន [ឱ.ម. អត្តានំ សមេក្ខិយានំ។] អមញ្ញិ [ឱ. មញ្ញិ។] កោត្ថុ មិគរាជាហមស្មិ

តមេវ [ឱ.ម. តថេវ។] សោ សិគាលកំ អនទិ កេ ច ឆវេ សិគាលេ កេ បន សីហនាទេតិ។

[១០] ឯវមេវ ខោ ត្វំ អាវុសោ បាដិកបុត្ត សុគតាបទានេសុ ជីវមានោ សុគតាតិរិត្តានិ ភុញ្ជមានោ តថាគតេ អរហន្តេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ អាសាទេតព្វំ មញ្ញសិ កេ ច ឆវេ បាដិកបុត្តេ កា ច តថាគតានំ អរហន្តានំ សម្មាសម្ពុទ្ធានំ អាសាទនាតិ។ យតោ ខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី ឥមិនាបិ ឱបម្មេន នេវ អសក្ខិ អចេលំ បាដិកបុត្តំ តម្ហា អាសនា ចាវេតុំ។ អថ នំ ឯតទវោច

សុញ្ញំ អនុបកមិនំ [ឱ.ម. អញ្ញំ អនុចង្កមនំ។] អត្តានំ វិឃាសេ សមេក្ខិយ

យាវ អត្តា ន [ឱ.ម. អត្តានំ ន។] បស្សតិ កោត្ថុ តាវ ព្យគ្ឃោតិ មញ្ញតិ

តមេវ [ឱ.ម. តថេវ។] សោ សិគាលកំ អនទិ កេ ច ឆវេ សិគាលេ កេ បន សីហនាទេតិ។

[១១] ឯវមេវ ខោ ត្វំ អាវុសោ បាដិកបុត្ត សុគតាបទានេសុ ជីវមានោ សុគតាតិរិត្តានិ ភុញ្ជមានោ តថាគតេ អរហន្តេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ អាសាទេតព្វំ មញ្ញសិ កេ ច ឆវេ បាដិកបុត្តេ កា ច តថាគតានំ អរហន្តានំ សម្មាសម្ពុទ្ធានំ អាសាទនាតិ។ យតោ ខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី ឥមិនាបិ ឱបម្មេន នេវ អសក្ខិ អចេលំ បាដិកបុត្តំ តម្ហា អាសនា ចាវេតុំ។ អថ នំ ឯតទវោច

ភុត្វាន ភេកេ [ម. ភិង្គេ។] ខលមូសិកាយោ កដសីសុ ខិត្តានិ ច កូណបានិ [ឱ.ម. កោណបានិ។]

មហាវនេ សុញ្ញវនេ វិវឌ្ឍោ អមញ្ញិ កោត្ថុ មិគរាជាហមស្មិ

តថេវ សោ សិគាលកំ អនទិ កេ ច ឆវេ សិគាលេ កេ បន សីហនាទេតិ។

[១២] ឯវមេវ ខោ ត្វំ អាវុសោ បាដិកបុត្ត សុគតាបទានេសុ ជីវមានោ សុគតាតិរិត្តានិ ភុញ្ជមានោ តថាគតេ អរហន្តេ សម្មាសម្ពុទ្ធេ អាសាទេតព្វំ មញ្ញសិ កេ ច ឆវេ បាដិកបុត្តេ កា ច តថាគតានំ អរហន្តានំ សម្មាសម្ពុទ្ធានំ អាសាទនាតិ។ យតោ ខោ ភគ្គវ ជាលិយោ ទារុបត្តិកន្តេវាសី ឥមិនាបិ ឱបម្មេន នេវ អសក្ខិ អចេលំ បាដិកបុត្តំ តម្ហា អាសនា ចាវេតុំ។ អថ តំ បរិសំ អាគន្ត្វា ឯវមារោចេសិ បរាភូតរូបោ ភោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ អាយាមិ អាវុសោ អាយាមិ អាវុសោតិ វត្វា តត្ថេវ សំសប្បតិ ន សក្កោតិ អាសនាបិ វុដ្ឋាតុន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ អហំ ភគ្គវ តំ បរិសំ ឯតទវោចំ អភព្វោ ខោ អាវុសោ អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ តំ ចិត្តំ អប្បហាយ តំ ទិដ្ឋឹ អប្បដិនិស្សជ្ជិត្វា សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ សចេបាយស្មន្តានំ លិច្ឆវីនំ ឯវមស្ស មយំ អចេលំ បាដិកបុត្តំ យាហិ [ឱ. យាហីតិ ន ទិស្សតិ។] វរត្តាហិ ពន្ធិត្វា គោយុត្តេហិ អាវិញ្ជេយ្យាមាតិ តា វរត្តា ឆិជ្ជេរំ [ម. ឆិជ្ជេយ្យុំ។] បាដិកបុត្តោ វា អភព្វោ បន អចេលោ បាដិកបុត្តោ តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ មម សម្មុខីភាវំ អាគន្តុំ សចេបិស្ស ឯវមស្ស អហន្តំ វាចំ អប្បហាយ។បេ។ សមណស្ស គោតមស្ស សម្មុខីភាវំ គច្ឆេយ្យន្តិ មុទ្ធាបិ តស្ស វិបតេយ្យាតិ។ អថ ខ្វាហំ [ឱ. អថ ខោហំ។] ភគ្គវ តំ បរិសំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសឹ សមាទបេសឹ សមុត្តេជេសឹ សម្បហំសេសឹ តំ បរិសំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា មហាពន្ធនា មោក្ខំ ករិត្វា ចតុរាសីតិបាណសហស្សានិ មហាវិទុគ្គា ឧទ្ធរិត្វា តេជោធាតុំ សមាបជ្ជិត្វា សត្តតាលំ វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា អញ្ញំ សត្តតាលំបិ អគ្គឹ [ឱ. អច្ចឹ។ ម. អច្ឆឹ។] អភិនិម្មិនិត្វា ជលិត្វា ធូមាយិត្វា [ឱ. ជាលេត្វា ធូបាយិត្វា។ ម. បជ្ជលិត្វា…។] មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ បច្ចុដ្ឋាសឹ។ អថខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ យេនាហំ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា មំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អហំ ភគ្គវ សុនក្ខត្តំ លិច្ឆវិបុត្តំ ឯតទវោចំ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត យថេវ តេ អហំ អចេលំ បាដិកបុត្តំ អារព្ភ ព្យាកាសឹ តថេវ តំ វិបាកំ អញ្ញថាតិ [ម. តំ វិបាកំ អញ្ញថា វាតិ។]។ យថេវ មេ ភន្តេ ភគវា អចេលំ បាដិកបុត្តំ អារព្ភ ព្យាកាសិ តថេវ តំ វិបាកំ នោ អញ្ញថាតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ សុនក្ខត្ត យទិ ឯវំ សន្តេ កតំ វា ហោតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ អកតំ វាតិ។ អទ្ធា ខោ ភន្តេ ឯវំ សន្តេ កតំ ហោតិ ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ នោ អកតន្តិ។ ឯវំបិ ខោ មំ ត្វំ មោឃបុរិស ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោន្តំ ឯវំ វទេសិ ន ហិ បន មេ ភន្តេ ភគវា ឧត្តរិមនុស្សធម្មា ឥទ្ធិប្បាដិហារិយំ ករោតីតិ។ បស្ស មោឃបុរិស យាវញ្ច តេ ឥទំ អបរទ្ធន្តិ។ ឯវំបិ ខោ ភគ្គវ សុនក្ខត្តោ លិច្ឆវិបុត្តោ មយា វុច្ចមានោ អបក្កមេវ ឥមស្មា ធម្មវិនយា យថា តំ អាបាយិកោ នេរយិកោ។

អគ្គញ្ញាទិកថា [ឆដ្ឋ.អគ្គញ្ញបញ្ញត្តិកថា]

[១៣] អគ្គញ្ញញ្ចាហំ ភគ្គវ បជានាមិ តតោ ឧត្តរិតរំ បជានាមិ តញ្ច បជាននំ [ឱ.ម. បជានាមិ តញ្ច បជានាមិ តតោ ច ឧត្តរិតរំ បជានាមិ តញ្ច បជាននំ។] ន បរាមសាមិ អបរាមសតោ វ [ឱ. វសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។ ម. ច។] មេ បច្ចត្តំយេវ និព្វុតិ វិទិតា យទភិជានំ តថាគតោ នោ អនយំ អាបជ្ជតិ។ សន្តិ ភគ្គវ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឥស្សរកុត្តំ ព្រហ្មកុត្តំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ ត្យាហំ [ឱ. តេហំ។] ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ សច្ចំ កិរ តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ឥស្សរកុត្តំ ព្រហ្មកុត្តំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ច មេ ឯវំ បុដ្ឋា អាមាតិ [ឱ. អាមោតិ។] បដិជានន្តិ ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ កថំវិហិតកំ បន តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ឥស្សរកុត្តំ ព្រហ្មកុត្តំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ មយា បុដ្ឋា ន សំបាយន្តិ អសំបាយន្តា មមញ្ញេវ បដិបុច្ឆន្តិ តេសាហំ បុដ្ឋោ ព្យាករោមិ ហោតិ ខោ សោ អាវុសោ សមយោ យំ កទាចិ ករហចិ ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន អយំ លោកោ សំវដ្ដតិ សំវដ្ដមានេ លោកេ យេភុយ្យេន សត្តា អាភស្សរសំវត្តនិកា ហោន្តិ តេ តត្ថ ហោន្តិ មនោមយា បីតិភក្ខា សយំបភា អន្តលិក្ខចរា សុភដ្ឋាយិនោ ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ តិដ្ឋន្តិ។ ហោតិ ខោ សោ អាវុសោ សមយោ យំ កទាចិ ករហចិ ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន អយំ លោកោ វិវដ្ដតិ វិវដ្ដមានេ លោកេ សុញ្ញំ ព្រហ្មវិមានំ បាតុភវតិ អថ អញ្ញតរោ សត្តោ អាយុក្ខយា វា បុញ្ញក្ខយា វា អាភស្សរកាយា ចវិត្វា សុញ្ញំ ព្រហ្មវិមានំ ឧបបជ្ជតិ  សោ តត្ថ ហោតិ មនោមយោ បីតិភក្ខោ សយំបភោ អន្តលិក្ខចរោ សុភដ្ឋាយី ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ តិដ្ឋតិ តស្ស តត្ថ ឯកកស្ស ទីឃរត្តំ និវុសិតត្តា អនភិរតិ បរិតស្សនា ឧប្បជ្ជតិ អហោ វត អញ្ញេបិ សត្តា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆេយ្យុន្តិ។ អថខោ អញ្ញេបិ សត្តា អាយុក្ខយា វា បុញ្ញក្ខយា វា អាភស្សរកាយា ចវិត្វា សុញ្ញំ ព្រហ្មវិមានំ ឧបបជ្ជន្តិ តស្ស សត្តស្ស សហព្យតំ តេបិ តត្ថ ហោន្តិ មនោមយា បីតិភក្ខា សយំបភា អន្តលិក្ខចរា សុភដ្ឋាយិនោ ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ តិដ្ឋន្តិ។ តត្រាវុសោ យោ សោ សត្តោ បឋមំ ឧបបន្នោ តស្ស ឯវំ ហោតិ អហមស្មិ ព្រហ្មា មហាព្រហ្មា អភិភូ អនភិភូតោ អញ្ញទត្ថុទសោ វសវត្តិ ឥស្សរោ កត្តា និម្មិតា [ឱ. និម្មាតា។] សេដ្ឋោ សជ្ជិតា [សញ្ជិតា។] វសី បិតា ភូតភព្យានំ មយា ឥមេ សត្តា និម្មិតា។ តំ កិស្ស ហេតុ។ មមញ្ហិ [ឱ. មមំ ហិ។] បុព្វេ ឯតទហោសិ អហោ វត អញ្ញេបិ សត្តា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆេយ្យុន្តិ ឥតិ មមញ្ច [ម. មម ច។] មនោបណិធិ ឥមេ ច សត្តា ឥត្ថត្តំ អាគតាតិ។ យេបិ តេ សត្តា បច្ឆា ឧបបន្នា តេសំបិ ឯវំ ហោតិ អយំ ខោ ភវំ ព្រហ្មា មហាព្រហ្មា អភិភូ អនភិភូតោ អញ្ញទត្ថុទសោ វសវត្តិ ឥស្សរោ កត្តា និម្មិតា សេដ្ឋោ សជ្ជិតា វសី បិតា ភូតភព្យានំ ឥមិនា មយំ ភោតា ព្រហ្មុនា និម្មិតា។ តំ កិស្ស ហេតុ។ ឥមញ្ហិ [ឱ. ឥមំ ហិ។] មយំ អទ្ទសាម បឋមំ [ឱ. ឥធ បឋមំ។] ឧបបន្នំ មយំ បទម្ហា បច្ឆា ឧបបន្នាតិ។ តត្រាវុសោ យោ សោ សត្តោ បឋមំ ឧបបន្នោ សោ ទីឃាយុកតរោ ច ហោតិ វណ្ណវន្តតរោ ច មហេសក្ខតរោ ច។ យេ បន តេ សត្តា បច្ឆា ឧបបន្នា តេ អប្បាយុកតរា ច ហោន្តិ ទុព្វណ្ណតរា ច អប្បេសក្ខតរា ច។ ឋានំ ខោ បនេតំ អាវុសោ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតរោ សត្តោ តម្ហា កាយា ចវិត្វា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ ឥត្ថត្តំ អាគតោ សមានោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជតិ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិតោ សមានោ អាតប្បមន្វាយ បធានមន្វាយ អនុយោគមន្វាយ អប្បមាទមន្វាយ សម្មាមនសិការមន្វាយ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ តំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ តតោ បរំ នានុស្សរតិ។ សោ ឯវមាហ យោ ខោ សោ ភវ ព្រហ្មា មហាព្រហ្មា អភិភូ អនភិភូតោ អញ្ញទត្ថុទសោ វសវត្តិ ឥស្សរោ កត្តា និម្មិតា សេដ្ឋោ សជ្ជិតា វសី បិតា ភូតភព្យានំ។ យេន មយំ ភោតា ព្រហ្មុនា និម្មិតា សោ និច្ចោ ធុវោ សស្សតោ ទីឃាយុកោ អវិបរិណាមធម្មោ សស្សតិសមំ តថេវ ឋស្សតិ។ យេ បន មយំ អហុម្ហា តេន ភោតា ព្រហ្មុនា និម្មិតា តេ មយំ អនិច្ចា អធុវា អសស្សតា [ឱ. អសស្សតាតិ ន ទិស្សតិ។] អប្បាយុកា ចវនធម្មា ឥត្ថត្តំ អាគតាតិ។ ឯវំវិហិតកំ ភោ [ម. នោ។] តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ឥស្សរកុត្តំ ព្រហ្មកុត្តំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ឯវមាហំសុ ឯវំ ខោ នោ អាវុសោ គោតម សុតំ យថេវាយស្មា គោតមោ អាហាតិ។ អគ្គញ្ញញ្ចាហំ ភគ្គវ បជានាមិ។ សង្ខិត្តំ។ យទភិជានំ តថាគតោ នោ អនយំ អាបជ្ជតិ។

[១៤] សន្តិ ភគ្គវ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ខិឌ្ឌាបទោសិកំ [ឱ. ខិឌ្ឌាបទូសិកំ។] អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ សច្ចំ កិរ តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ខិឌ្ឌាបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ច មេ ឯវំ បុដ្ឋា អាមាតិ [ឱ. អាមោតិ។] បដិជានន្តិ ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ កថំវិហិតកំ បន [ម. នោ បន។] តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ខិឌ្ឌាបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ មយា បុដ្ឋា ន សំបាយន្តិ អសំបាយន្តា មមំយេវ [ឱ. មមញ្ញេវ។] បដិបុច្ឆន្តិ តេសាហំ បុដ្ឋោ ព្យាករោមិ សន្តាវុសោ ខិឌ្ឌាបទោសិកា នាម ទេវា តេ អតិវេលំ ហស្សខិឌ្ឌារតិធម្មសមាបន្នា វិហរន្តិ តេសំ អតិវេលំ ហស្សខិឌ្ឌារតិធម្មសមាបន្នានំ វិហរតំ សតិ សម្មុស្សតិ សតិយា សម្មោសាយ [ឱ.ម. សម្មោសា។] តេ ទេវា តម្ហា កាយា ចវន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ អាវុសោ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតរោ សត្តោ តម្ហា កាយា ចវិត្វា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ ឥត្ថត្តំ អាគតោ សមានោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជតិ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិតោ សមានោ អាតប្បមន្វាយ បធានមន្វាយ អនុយោគមន្វាយ អប្បមាទមន្វាយ សម្មាមនសិការមន្វាយ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ តំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ តតោ បរំ នានុស្សរតិ។ សោ ឯវមាហ យេ ខោ តេ ភោន្តោ ទេវា ន ខិឌ្ឌាបទោសិកា តេ ន អតិវេលំ ហស្សខិឌ្ឌារតិធម្មសមាបន្នា វិហរន្តិ តេសំ នាតិវេលំ ហស្សខិឌ្ឌារតិធម្មសមាបន្នានំ វិហរតំ សតិ ន [ម. ន សតិ។] សម្មុស្សតិ សតិយា អសម្មោសាយ តេ ទេវា តម្ហា កាយា ន ចវន្តិ និច្ចា ធុវា សស្សតា ទីឃាយុកា [ឱ. ទីឃាយិកាតិ ន ទិស្សតិ។] អវិបរិណាមធម្មា សស្សតិសមំ តថេវ ឋស្សន្តិ។ យេ បន មយំ អហុម្ហា ខិឌ្ឌាបទោសិកា តេ មយំ អតិវេលំ ហស្សខិឌ្ឌារតិធម្មសមាបន្នា វិហរិម្ហា តេសន្នោ អតិវេលំ ហស្សខិឌ្ឌារតិធម្មសមាបន្នានំ វិហរតំ សតិ សម្មុស្សតិ សតិយា សម្មោសាយ តេ [ឱ. សម្មោសា ឯវ។] មយំ តម្ហា កាយា ចុតា អនិច្ចា អធុវា អសស្សតា អប្បាយុកា ចវនធម្មា ឥត្ថត្តំ អាគតាតិ។ ឯវំវិហិតកំ បន [ឱ. ភោ។ ម. នោ។] តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ខិឌ្ឌាបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ឯវមាហំសុ ឯវំ ខោ នោ អាវុសោ គោតម សុតំ យថេវាយស្មា គោតមោ អាហាតិ។ អគ្គញ្ញញ្ចាហំ ភគ្គវ បជានាមិ។បេ។ យទភិជានំ តថាគតោ នោ អនយំ អាបជ្ជតិ។

[១៥] សន្តិ ភគ្គវ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា មនោបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ សច្ចំ កិរ តុម្ហេ អាយស្មន្តោ មនោបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ច មេ ឯវំ បុដ្ឋា អាមាតិ បដិជានន្តិ ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ កថំវិហិតកំ បន [ម. នោ បន។] តុម្ហេ អាយស្មន្តោ មនោបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ មយា បុដ្ឋា ន សំបាយន្តិ អសំបាយន្តា មមំយេវ បដិបុច្ឆន្តិ តេសាហំ បុដ្ឋោ ព្យាករោមិ សន្តាវុសោ មនោបទោសិកា នាម ទេវា តេ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយន្តិ តេ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយន្តា អញ្ញមញ្ញម្ហិ ចិត្តានិ បទោសេន្តិ តេ អញ្ញមញ្ញំ បទុដ្ឋចិត្តា កិលន្តកាយា កិលន្តចិត្តា តេ ទេវា តម្ហា កាយា ចវន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ អាវុសោ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតរោ សត្តោ តម្ហា កាយា ចវិត្វា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ ឥត្ថត្តំ អាគតោ សមានោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជតិ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិតោ សមានោ អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ តំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ តតោ បរំ នានុស្សរតិ។ សោ ឯវមាហ យេ ខោ តេ ភោន្តោ ទេវា ន មនោបទោសិកា តេ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ន ឧបនិជ្ឈាយន្តិ [ឱ. នាតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយន្តិ។] តេ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ន ឧបនិជ្ឈាយន្តា [ន អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយន្តា។ ម. អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ អនុបនិជ្ឈាយន្តា។] អញ្ញមញ្ញម្ហិ ចិត្តានិ ន បទោសេន្តិ តេ អញ្ញមញ្ញំ អបទុដ្ឋចិត្តា អកិលន្តកាយា អកិលន្តចិត្តា តេ ទេវា [ម. តេ ទេវាតិ នត្ថិ។] តម្ហា កាយា ន ចវន្តិ និច្ចា ធុវា សស្សតា ទីឃាយុកា [ឱ. ទីឃាយុកា ន ទិស្សតិ។] អវិបរិណាមធម្មា សស្សតិសមំ តថេវ ឋស្សន្តិ។ យេ បន មយំ អហុម្ហា មនោបទោសិកា តេ មយំ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយិម្ហា តេ មយំ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយន្តា អញ្ញមញ្ញម្ហិ ចិត្តានិ បទោសិយិម្ហា [ឱ. បទូសិម្ហ។] តេ មយំ អញ្ញមញ្ញំ បទុដ្ឋចិត្តា កិលន្តកាយា កិលន្តចិត្តា ឯវំ មយំ [ម. ឯវំ មយន្តំ នត្ថិ។] តម្ហា កាយា ចុតា អនិច្ចា អធុវា អសស្សតា [ឱ. អសស្សតានិ ន ទិស្សតិ។] អប្បាយុកា ចវនធម្មា ឥត្ថត្តំ អាគតាតិ។ ឯវំវិហិតកំ បន [ឱ.ភោ។] តុម្ហេ អាយស្មន្តោ មនោបទោសិកំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ឯវមាហំសុ ឯវំ ខោ នោ អាវុសោ គោតម សុតំ យថេវាយស្មា គោតមោ អាហាតិ។ អគ្គញ្ញញ្ចាហំ ភគ្គវ បជានាមិ។បេ។ យទភិជានំ តថាគតោ នោ អនយំ អាបជ្ជតិ។

[១៦] សន្តិ ភគ្គវ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា អធិច្ចសមុប្បន្នំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ សច្ចំ កិរ តុម្ហេ អាយស្មន្តោ អធិច្ចសមុប្បន្នំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ច មេ ឯវំ បុដ្ឋា អាមាតិ បដិជានន្តិ ត្យាហំ ឯវំ វទាមិ កថំវិហិតកំ បន តុម្ហេ អាយស្មន្តោ អធិច្ចសមុប្បន្នំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ច [ឱ. ចសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] មយា បុដ្ឋា ន សំបាយន្តិ អសំបាយន្តា មមំយេវ បដិបុច្ឆន្តិ តេសាហំ បុដ្ឋោ ព្យាករោមិ សន្តាវុសោ អសញ្ញិសត្តា នាម [ឱ. អសញ្ញសត្តា នាម។] ទេវា សញ្ញុប្បាទា ច បន តេ ទេវា តម្ហា កាយា ចវន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ អាវុសោ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតរោ សត្តោ តម្ហា កាយា ចវិត្វា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆតិ ឥត្ថត្តំ អាគតោ សមានោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជតិ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិតោ សមានោ អាតប្បមន្វាយ បធានមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ តំ សញ្ញុប្បាទំ អនុស្សរតិ តតោ បរំ នានុស្សរតិ។ សោ ឯវមាហ អធិច្ចសមុប្បន្នោ អត្តា ច លោកោ ច តំ កិស្ស ហេតុ អហំហិ បុព្វេ នាហោសឹ សោម្ហិ ឯតរហិ អហុត្វា សន្តតាយ បរិនតោតិ។ ឯវំវិហិតកំ នោ [ឱ. ភោ។] តុម្ហេ អាយស្មន្តោ អធិច្ចសមុប្បន្នំ អាចរិយកំ អគ្គញ្ញំ បញ្ញបេថាតិ។ តេ ឯវមាហំសុ ឯវំ ខោ អាវុសោ គោតម សុតំ យថេវាយស្មា គោតមោ អាហាតិ។ អគ្គញ្ញញ្ចាហំ ភគ្គវ បជានាមិ តញ្ច បជានាមិ តតោ ច ឧត្តរិតរំ បជានាមិ តញ្ច បជាននំ ន បរាមសាមិ។ អបរាមសតោ ច មេ បច្ចត្តញ្ញេវ [ឱ.ម. បច្ចត្តំយេវ។] និព្វុតិ វិទិតា យទភិជានំ តថាគតោ នោ អនយំ អាបជ្ជតិ។

[១៧] ឯវំវាទឹ ខោ មំ ភគ្គវ ឯវមក្ខាយឹ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា អសតា តុច្ឆា មុសា អភូតេន អព្ភាចិក្ខន្តិ វិបរិតោ សមណោ គោតមោ ភិក្ខវោ ច សមណោ គោតមោ ឯវមាហ យស្មឹ សមយេ សុភំ វិមោក្ខំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ សព្វំ តស្មឹ សមយេ អសុភន្តេវ សម្បជានាតីតិ។ ន ខោ បនាហំ ភគ្គវ ឯវំ វទាមិ យស្មឹ សមយេ សុភំ វិមោក្ខំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ សព្វំ តស្មឹ សមយេ អសុភន្តេវ សម្បជានាតីតិ។ ឯវំ ច ខោ អហំ ភគ្គវ វទាមិ យស្មឹ សមយេ សុភំ វិមោក្ខំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ សុភន្តេវ តស្មឹ សមយេ សម្បជានាតីតិ។ តេ ច [ឱ. តេ ច ភន្តេ។] វិបរិតា យេ ភគវន្តំ វិបរិតត្តា ទហន្តិ ភិក្ខវោ ច ឯវំបសន្នោ អហំ ភន្តេ ភគវតិ [ឱ. អហំ ភគវតិ។] បហោតិ ច [ឱ. ចការោ ន ទិស្សតិ។] មេ ភគវា តថា ធម្មំ ទេសេតុំ យថា អហំ សុភំ វិមោក្ខំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរេយ្យន្តិ។ ទុក្ករំ ខោ ឯតំ ភគ្គវ តយា អញ្ញទិដ្ឋិកេន អញ្ញក្ខន្តិកេន អញ្ញរុចិកេន អញ្ញត្រ អាយោគេន អញ្ញត្រ អាចរិយកេន សុភំ វិមោក្ខំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិតុំ ឥង្ឃ ត្វំ ភគ្គវ យោ ច តេ អយំ មយិ បសាទោ តមេវ ត្វំ សាធុកំ អនុរក្ខាតិ។ សចេតំ ភន្តេ មយា ទុក្ករំ អញ្ញទិដ្ឋិកេន អញ្ញក្ខន្តិកេន អញ្ញរុចិកេន អញ្ញត្រ អាយោគេន អញ្ញត្រ អាចរិយកេន សុភំ វិមោក្ខំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរិតុំ យោ ច មេ អយំ ភន្តេ ភគវតិ បសាទោ តមេវាហំ សាធុកមនុរក្ខិស្សាមីតិ [ឱ. សាធុកំ អនុរក្ខិស្សាមីតិ។]។ ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនោ ភគ្គវគោត្តោ បរិព្វាជកោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ។

បាដិកសុត្តំ បឋមំ [បាដិកសុត្តន្តំ បឋមំ។ ម. បាដិកសុត្តន្តំ បឋមំ សមត្តំ។] និដ្ឋិតំ។

ឧទុម្ពរិកសុត្តំ ទុតិយំ

[ឆដ្ឋ.និគ្រោធបរិព្វាជកវត្ថុ]

[១៨] ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ សមយំ ភគវា រាជគហេ វិហរតិ គិជ្ឈកូដេ បព្វតេ។ តេន ខោ បន សមយេន និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ ឧទុម្ពរិកាយ បរិព្វាជការាមេ បដិវសតិ មហតិយា បរិព្វាជកបរិសាយ សទ្ធឹ តឹសមត្តេហិ បរិព្វាជកសតេហិ។ អថខោ សន្ធានោ គហបតិ ទិវាទិវស្សេវ រាជគហា និក្ខមិ ភគវន្តំ ទស្សនាយ។ អថខោ សន្ធានស្ស គហបតិស្ស ឯតទហោសិ អកាលោ ខោ តាវ ភគវន្តំ ទស្សនាយ បដិសល្លីនោ ភគវា មនោភាវនីយានំបិ ភិក្ខូនំ អសមយោ ទស្សនាយ បដិសល្លីនា មនោភាវនីយា ភិក្ខូ យន្នូនាហំ យេន ឧទុម្ពរិកាយ បរិព្វាជការាមោ យេន និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ តេនុបសង្កមេយ្យន្តិ។ អថខោ សន្ធានោ គហបតិ យេន ឧទុម្ពរិកាយ បរិព្វាជការាមោ យេន និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ តេនុបសង្កមិ។

[១៩] តេន ខោ បន សមយេន និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ មហតិយា បរិព្វាជកបរិសាយ សទ្ធឹ និសិន្នោ ហោតិ ឧន្នាទិនិយា ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទាយ អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ កថេន្តិយា សេយ្យថីទំ រាជកថំ ចោរកថំ មហាមត្តកថំ សេនាកថំ ភយកថំ យុទ្ធកថំ អន្នកថំ បានកថំ វត្ថកថំ សយនកថំ មាលាកថំ គន្ធកថំ ញាតិកថំ យានកថំ គាមកថំ និគមកថំ ជនបទកថំ នគរកថំ [ឱ.ម. នគរកថំ ជនបទកថំ។] ឥត្ថីកថំ បុរិសកថំ សុរាបានកថំ [ឱ.ម. សូរកថំ។] វិសិខាកថំ កុម្ភដ្ឋានកថំ បុព្វប្បេតកថំ នានត្តកថំ លោកក្ខាយិកំ កថំ សមុទ្ទក្ខាយិកំ កថំ ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា។ អទ្ទសា ខោ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ សន្ធានំ គហបតឹ ទូរតោ វ អាគច្ឆន្តំ ទិស្វា សកំ បរិសំ សណ្ឋបេសិ [ឱ. សណ្ឋាបេតិ។] អប្បសទ្ទា ភោន្តោ ហោន្តុ មា ភោន្តោ សទ្ទមកត្ថ អយំ សមណស្ស គោតមស្ស សាវកោ អាគច្ឆតិ សន្ធានោ គហបតិ យាវតា ខោ បន សមណស្ស គោតមស្ស សាវកា គិហី ឱទាតវសនា រាជគហេ បដិវសន្តិ អយំ តេសំ អញ្ញតរោ សន្ធានោ គហបតិ អប្បសទ្ទកាមា ខោ បនាយស្មន្តោ អប្បសទ្ទស្ស វណ្ណវាទិនោ [ឱ. បនេតេ អាយស្មន្តោ អប្បសទ្ទវិនីតា អប្បសទ្ទវណ្ណវាទិនោ។]។ អប្បេវនាម អប្បសទ្ទំ បរិសំ វិទិត្វា ឧបសង្កមិតព្វំ មញ្ញេយ្យាតិ។ ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្វាជកា តុណ្ហី អហេសុំ។

[២០] អថខោ សន្ធានោ គហបតិ យេន និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា និគ្រោធេន បរិព្វាជកេន សទ្ធឹ សម្មោទិ សម្មោទនីយំ កថំ សារាណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ សន្ធានោ គហបតិ និគ្រោធំ បរិព្វាជកំ ឯតទវោច អញ្ញថា ខោ ឥមេ ភោន្តោ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា សង្គម្ម សមាគម្ម ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ អនុយុត្តា [ឱ. កថេន្តា។] វិហរន្តិ សេយ្យថីទំ រាជកថំ ចោរកថំ។បេ។ ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា អញ្ញថា ខោ បន [ឱ. ច បន។] សោ ភគវា អរញ្ញេ វនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវតិ អប្បសទ្ទានិ អប្បនិឃោសានិ វីជនវាតានិ មនុស្សរាហស្សេយ្យកានិ បដិសល្លានសារុប្បានីតិ។ ឯវំ វុត្តេ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ សន្ធានំ គហបតឹ ឯតទវោច យគ្ឃេ គហបតិ ជានេយ្យាសិ កេន សមណោ គោតមោ សទ្ធឹ សល្លបតិ កេន សាកច្ឆំ សមាបជ្ជតិ កេន បញ្ញាវេយ្យត្តិយំ សមាបជ្ជតិ [ឱ.ម. អាបជ្ជតិ។]។ សុញ្ញាគារហតា សមណស្ស គោតមស្ស បញ្ញា អបរិសាវចរោ សមណោ គោតមោ នាលំ សល្លាបាយ សោ អន្តបន្តានេវ [ឱ.ម. អន្តមន្តានេវ។] សេវតិ សេយ្យថាបិ នាម គោកាណា បរិយន្តចារិនី អន្តបន្តានេវ សេវតិ ឯវមេវ សុញ្ញាគារហតា សមណស្ស គោតមស្ស បញ្ញា អបរិសាវចរោ សមណោ គោតមោ នាលំ សល្លាបាយ សោ អន្តបន្តានេវ សេវតិ ឥង្ឃ គហបតិ សមណោ គោតមោ ឥទំ បរិសំ អាគច្ឆេយ្យ ឯកបញ្ហេនេវ នំ សំសាទេយ្យាម [ម. សំហរេយ្យាម។] តុច្ឆកុម្ភឹវ នំ មញ្ញេ ឱរោធេយ្យាមាតិ។

[២១] អស្សោសិ ខោ ភគវា ទិព្វាយ សោតធាតុយា វិសុទ្ធាយ អតិក្កន្តមានុសិកាយ សន្ធានស្ស គហបតិស្ស និគ្រោធេន បរិព្វាជកេន សទ្ធឹ ឥមំ កថាសល្លាបំ។ អថខោ ភគវា គិជ្ឈកូដា បព្វតា ឱរោហិត្វា យេន សុមាគធាយ តីរេ មោរនិវាបោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា សុមាគធាយ តីរេ មោរនិវាបេ អព្ភោកាសេ ចង្កមតិ [ឱ.ម. ចង្កមិ។]។ អទ្ទសា ខោ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ ភគវន្តំ សុមាគធាយ តីរេ មោរនិវាបេ អព្ភោកាសេ ចង្កមន្តំ ទិស្វា [ម. ទិស្វាន] សកំ បរិសំ សណ្ឋបេសិ អប្បសទ្ទា ភោន្តោ ហោន្តុ មា ភោន្តោ សទ្ទមកត្ថ អយំ សមណោ គោតមោ សុមាគធាយ តីរេ មោរនិវាបេ អព្ភោកាសេ ចង្កមតិ អប្បសទ្ទកាមោ ខោ បន សោ អាយស្មា អប្បសទ្ទស្ស វណ្ណវាទី អប្បេវនាម អប្បសទ្ទំ បរិសំ វិទិត្វា ឧបសង្កមិតព្វំ មញ្ញេយ្យ សចេ សមណោ គោតមោ ឥមំ បរិសំ អាគច្ឆេយ្យ ឥមន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆេយ្យាម កោ នាម សោ ភន្តេ ភគវតោ ធម្មោ យេន ភគវា សាវកេ វិនេតិ យេន ភគវតា សាវកា វិនីតា អស្សាសប្បត្តា បដិជានន្តិ អជ្ឈាសយំ អាទិព្រហ្មចរិយន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្វាជកា តុណ្ហី អហេសុំ។

[ឆដ្ឋ.តបោជិគុច្ឆាវាទោ]

[២២] អថខោ ភគវា យេន និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ តេនុបសង្កមិ។ អថខោ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច ឯតុ ខោ ភន្តេ ភគវា ស្វាគតំ [ឱ. សាគតំ។] ភន្តេ ភគវតោ ចិរស្សំ ខោ ភន្តេ ភគវា ឥមំ បរិយាយមកាសិ យទិទំ ឥធាគមនាយ និសីទតុ ភន្តេ ភគវា ឥទមាសនំ បញ្ញត្តន្តិ។ និសីទិ ភគវា បញ្ញត្តេ អាសនេ។ និគ្រោធោបិ ខោ បរិព្វាជកោ អញ្ញតរំ នីចំ អាសនំ [ម. នីចាសនំ។] គហេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ និគ្រោធំ បរិព្វាជកំ ភគវា ឯតទវោច កាយនោត្ថ និគ្រោធ ឯតរហិ កថាយ សន្និសិន្នា កា ច បន វោ អន្តរាកថា វិប្បកតាតិ។ ឯវំ វុត្តេ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច ឥធ មយំ ភន្តេ អទ្ទសាម ភគវន្តំ សុមាគធាយ តីរេ មោរនិវាបេ អព្ភោកាសេ ចង្កមន្តំ ទិស្វា ឯវំ អវោចុម្ហា សចេ សមណោ គោតមោ ឥមំ បរិសំ អាគច្ឆេយ្យ ឥមន្តំ បញ្ហំ បុច្ឆេយ្យាម កោ នាម សោ ភន្តេ ភគវតោ ធម្មោ យេន ភគវា សាវកេ វិនេតិ យេន ភគវតា សាវកា វិនីតា អស្សាសប្បត្តា បដិជានន្តិ អជ្ឈាសយំ អាទិព្រហ្មចរិយន្តិ អយំ ខោ នោ ភន្តេ អន្តរាកថា វិប្បកតា អថ ភគវា អនុប្បត្តោតិ។ ទុជ្ជានំ ខោ បនេតំ និគ្រោធ តយា អញ្ញទិដ្ឋិកេន អញ្ញខន្តិកេន អញ្ញរុចិកេន អញ្ញត្រ អាយោគេន អញ្ញត្រ អាចរិយកេន យេនាហំ សាវកេ វិនេមិ យេន មយា សាវកា វិនីតា អស្សាសប្បត្តា បដិជានន្តិ អជ្ឈាសយំ អាទិព្រហ្មចរិយំ ឥង្ឃ ត្វំ មំ និគ្រោធ សកេ អាចរិយកេ អធិជិគុច្ឆេ [ឱ.ម. អធិជេគុច្ឆេ។] បញ្ហំ បុច្ឆ កថំសន្តា នុ ខោ ភន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិបុណ្ណា ហោតិ កថំ អបរិបុណ្ណាតិ។ ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្វាជកា ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អហេសុំ អច្ឆរិយំ វត ភោ អព្ភុតំ វត ភោ សមណស្ស គោតមស្ស មហិទ្ធិកតា មហានុភាវតា [ម. មហានុភាវកតា។] យត្រ ហិ នាម សកវាទំ ឋបេស្សតិ បរវាទេន បវារេស្សតីតិ។

[២៣] អថខោ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ តេ បរិព្វាជកេ អប្បសទ្ទេ កត្វា ភគវន្តំ ឯតទវោច មយំ ខោ ភន្តេ តបោជិគុច្ឆាវាទា តបោជិគុច្ឆំ អល្លីនា [ឱ. តបោជិគុច្ឆា វាទា តបោជិគុច្ឆា សារា តបោជិគុច្ឆា អល្លីនា។ ម. តបោជិគុច្ឆំ សារោធា តបោជិគុច្ឆំ អល្លីនា។] វិហរាម កថំសន្តា នុ ខោ ភន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិបុណ្ណា ហោតិ កថំ អបរិបុណ្ណាតិ។ ឥធ និគ្រោធ តបស្សី អចេលកោ ហោតិ មុត្តាចារោ ហត្ថាវលេខនោ [ឱ.ម. ហត្ថាបលេខនោ។] ន ឯហិភទ្ទន្តិកោ ន តិដ្ឋភទ្ទន្តិកោ ន អភិហតំ [ឱ. នាភិហដំ។] ន ឧទ្ទិស្ស កតំ ន និមន្តនំ សាទិយតិ សោ ន កុម្ភិមុខា បដិគ្គណ្ហាតិ ន កលោបិមុខា បដិគ្គណ្ហាតិ ន ឯឡកមន្តរំ ន ឧទុក្ខលមន្តរំ ន មុសលមន្តរំ ន ទណ្ឌមន្តរំ ន ទ្វិន្នំ [ឱ. ន ឯឡកមន្តរំ ន ឧទុក្ខលមន្តរំ ន ទណ្ឌមន្តរំ ន មុសលមន្តរំ ន ទ្វិន្នំ។ ម. ន ឯឡកមន្តរំ ន ទណ្ឌមន្តរំ ន មុសលមន្តរំ ន ទ្វិន្នំ។] ភុញ្ជមានានំ ន គព្ភិនិយា ន បាយមានាយ ន បុរិសន្តរគតាយ ន សង្កិត្តីសុ ន យត្ថ សា ឧបដ្ឋិតោ [ឱ.ម. ឧបដ្ឋិតោ។] ហោតិ ន យត្ថ មក្ខិកា សណ្ឌសណ្ឌចារិនី ន មច្ឆំ ន មំសំ ន សុរំ ន មេរយំ ន ថុសោទកំ បិវតិ។ សោ ឯកាគារិកោ វា ហោតិ ឯកាលោបិកោ ទ្វាគារិកោ វា ហោតិ ទ្វាលោបិកោ សត្តាគារិកោ វា ហោតិ សត្តាលោបិកោ ឯកិស្សាបិ ទត្តិយា យាបេតិ ទ្វីហិបិ ទត្តីហិ យាបេតិ សត្តហិបិ ទត្តីហិ យាបេតិ ឯកាហិកំបិ អាហារំ អាហារេតិ ទ្វីហិកំបិ អាហារំ អាហារេតិ សត្តហិកំបិ [ឱ.ម. សត្តាហិកំបិ។] អាហារំ អាហារេតិ ឥតិ ឯវរូបំ អទ្ធមាសិកំបិ [ឱ. អទ្ធមាសិកម្បិ។] បរិយាយភត្តភោជនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ។ សោ សាកភក្ខោ វា ហោតិ សាមាកភក្ខោ វា ហោតិ និវារភក្ខោ វា ហោតិ ទទ្ទុលកភក្ខោ វា ហោតិ សាតភក្ខោ វា ហោតិ [ឱ.ម. ទទ្ទុលភក្ខោ វា ហោតិ ហដភក្ខោ វា ហោតិ។] កណ្ណភក្ខោ វា ហោតិ អាចាមភក្ខោ វា ហោតិ បិញ្ញាកភក្ខោ វា ហោតិ តិណភក្ខោ វា ហោតិ គោមយភក្ខោ វា ហោតិ វនមូលផលាហារោ យាបេតិ បវត្តផលភោជី។ សោ សាណានិបិ ធារេតិ មសាណានិបិ ធារេតិ ឆវទុស្សានិបិ ធារេតិ បំសុកូលានិបិ ធារេតិ [ឱ. ឯត្ថន្តរេ កម្ពលានិបិ ធារេតីតិ ទិស្សតិ។] តិរិដានិបិ ធារេតិ អជិនានិបិ ធារេតិ អជិនក្ខិបំបិ ធារេតិ កុសចីរំបិ ធារេតិ វាកចីរំបិ ធារេតិ ផលកចីរំបិ ធារេតិ កេសកម្ពលំបិ ធារេតិ វាលកម្ពលំបិ ធារេតិ ឧលុកបក្ខិកំបិ ធារេតិ កេសមស្សុលោចកោបិ ហោតិ កេសមស្សុលោចនានុយោគមនុយុត្តោ ឧភដ្ឋកោបិ ហោតិ អាសនប្បដិក្ខិត្តោ ឧក្កុដិកោបិ ហោតិ ឧក្កុដិកប្បធានមនុយុត្តោ កណ្ដកបស្សយិកោបិ ហោតិ កណ្ដកបស្សយេ សេយ្យំ កប្បេតិ ផលកសេយ្យំបិ កប្បេតិ តណ្ឌិលសេយ្យំបិ [ឱ. ថណ្ឌិលសេយ្យម្បិ។] កប្បេតិ ឯកបស្សយិកោបិ ហោតិ រជោជល្លធរោ អព្ភោកាសិកោបិ ហោតិ យថាសន្ថតិកោ វេកដិកោបិ ហោតិ វិកដភោជនានុយោគមនុយុត្តោ អបានកោបិ ហោតិ អបានកត្តមនុយុត្តោ សាយំតតិយកំបិ [ឱ. សាយតតិយម្បិ។] ឧទកោរោហនានុយោគមនុយុត្តោ វិហរតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ យទិ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិបុណ្ណា ហោតិ អបរិបុណ្ណាតិ [ឱ. បរិបុណ្ណា វា ហោតិ អបរិបុណ្ណា វាតិ។]។ អទ្ធា ខោ ភន្តេ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិបុណ្ណា ហោតិ នោ អបរិបុណ្ណាតិ។ ឯវំ បរិបុណ្ណាយបិ ខោ អហំ និគ្រោធ តបោជិគុច្ឆាយ អនេកវិហិតេ ឧបក្កិលេសេ វទាមីតិ។

[ឆដ្ឋ.ឧបក្កិលេសោ]

[២៤] យថាកថំ បន ភន្តេ ភគវា ឯវំបរិបុណ្ណាយ តបោជិគុច្ឆាយ អនេកវិហិតេ ឧបក្កិលេសេ វទតីតិ។ ឥធ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ។ យំបិ [ឱ. យម្បិ ខោ។] និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា អត្តានុក្កំសេតិ បរំ វម្ភេតិ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា អត្តានុក្កំសេតិ បរំ វម្ភេតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា មជ្ជតិ មុច្ឆតិ មទមាបជ្ជតិ [ឱ.ម. បមាទមាបជ្ជតិ។]។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា មជ្ជតិ មុច្ឆតិ មទមាបជ្ជតិ [ឱ.ម. បមាទមាបជ្ជតិ។]។ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន អត្តមនោ ហោតិ បរិបុណ្ណសង្កប្បោ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។

បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន អត្តានុក្កំសេតិ បរំ វម្ភេតិ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន អត្តានុក្កំសេតិ បរំ វម្ភេតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន មជ្ជតិ មុច្ឆតិ មទមាបជ្ជតិ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន មជ្ជតិ មុច្ឆតិ មទមាបជ្ជតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ ភោជនេសុ វោទាសំ អាបជ្ជតិ ឥទំ មេ ខមតិ ឥទំ មេ ន ខមតីតិ។ សោ យញ្ច ខ្វាស្ស [ឱ. យំ ហិ ខោស្ស។] ន ខមតិ តំ សាបេក្ខោ បជហតិ យំ បនស្ស ខមតិ តំ គធិតោ មុច្ឆិតោ អជ្ឈាបន្នោ អនាទីនវទស្សាវី អនិស្សរណប្បញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ លាភសក្ការសិលោកនិកន្តិហេតុ សក្ករិស្សន្តិ មំ រាជានោ រាជមហាមត្តា ខត្តិយា ព្រាហ្មណា គហបតិកា តិត្ថិយាតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី អញ្ញតរំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា កុតោ [ឱ.ម. កុតោតិ នត្ថិ។] អប្បសាទេតា [ម. អបសារេតា។] ហោតិ កឹ បនាយំ សម្ពហុលាជីវោ សព្វសព្វំ សំភក្ខេតិ [ឱ. ពហុលាជីវោ សព្វំ សម្ភក្ខេតិ។]។ សេយ្យថីទំ មូលពីជំ ខន្ធពីជំ ផលុពីជំ អគ្គពីជំ ពីជពីជមេវ បញ្ចមំ អសនិវិចក្កំ ទន្តកូដំ សមណប្បវាទេនាតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី បស្សតិ អញ្ញតរំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា កុលេសុ សក្ករិយមានំ គរុករិយមានំ មានិយមានំ បូជិយមានំ។ តស្ស [ឱ. ទិស្វា តស្ស។] ឯវំ ហោតិ ឥមម្ហិ នាម [ឥមស្មឹ នាមាតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] សម្ពហុលាជីវំ កុលេសុ សក្ករោន្តិ គរុករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ មំ បន តបស្សី លូខាជីវឹ កុលេសុ ន សក្ករោន្តិ ន គរុករោន្តិ ន មានេន្តិ ន បូជេន្តីតិ។ ឥតិ សោ ឥស្សា មច្ឆរិយំ កុលេសុ ឧប្បាទេតា ហោតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី អាបាថកនិសាទី ហោតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី អត្តានំ ទស្សយមានោ កុលេសុ ចរតិ ឥទំបិ មេ តបស្មឹ ឥទំបិ មេ តបស្មិន្តិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី កិញ្ចិទេវ [ម. យំ កិញ្ចិទេវ។] បដិច្ឆន្នំ សេវតិ សោ ខមតិ តេ ឥទន្តិ បុដ្ឋោ សមានោ អក្ខមមានំ អាហ ខមតីតិ ខមមានំ អាហ ន ខមតីតិ។ ឥតិ សោ សម្បជានមុសា ភាសិតា ហោតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តថាគតស្ស វា តថាគតស្សាវកស្ស វា ធម្មំ ទេសេន្តស្ស សន្តំយេវ បរិយាយំ អនុញ្ញេយ្យំ នានុជានាតិ អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី កោធនោ ហោតិ ឧបនាហី។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី កោធនោ ហោតិ ឧបនាហី អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី មក្ខី ហោតិ បលាសី ឥស្សុកី ហោតិ មច្ឆរី សឋោ ហោតិ មាយាវី ថទ្ធោ ហោតិ អតិមានី បាបិច្ឆោ ហោតិ បាបិកានំ ឥច្ឆានំ វសង្គតោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ អន្តគ្គាហិកាយ ទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី យំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សី សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ អាធានគ្គាហី ទុប្បដិនិស្សគ្គី អយំបិ ខោ និគ្រោធ តបស្សិនោ ឧបក្កិលេសោ ហោតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ យទិមេ តបោជិគុច្ឆា ឧបក្កិលេសា វា អនុបក្កិលេសា វាតិ។ អទ្ធា ខោ ឥមេ ភន្តេ តបោជិគុច្ឆា ឧបក្កិលេសា នោ អនុបក្កិលេសា ឋានំ ខោ បនេតំ ភន្តេ វិជ្ជតិ យំ ឥធេកច្ចោ តបស្សី សព្វេហេវ ឥមេហិ ឧបក្កិលេសេហិ សមន្នាគតោ អស្ស កោ បន វាទោ អញ្ញតរញ្ញតរេនាតិ។

បរិសុទ្ធិកថា [ឆដ្ឋ. បរិសុទ្ធបបដិកប្បត្តកថា]

[២៥] ឥធ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា ន អត្តមនោ ហោតិ ន បរិបុណ្ណសង្កប្បោ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា ន អត្តមនោ ហោតិ ន បរិបុណ្ណសង្កប្បោ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា ន អត្តានុក្កំសេតិ ន បរំ វម្ភេតិ។បេ។ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា ន មជ្ជតិ ន មុច្ឆតិ ន មទមាបជ្ជតិ។បេ។ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន ន អត្តមនោ ហោតិ ន បរិបុណ្ណសង្កប្បោ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី។បេ។ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន ន អត្តានុក្កំសេតិ ន បរំ វម្ភេតិ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី។បេ។ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ សោ តេន តបសា លាភសក្ការសិលោកំ អភិនិព្វត្តេតិ សោ តេន លាភសក្ការសិលោកេន ន មជ្ជតិ ន មុច្ឆតិ ន មទមាបជ្ជតិ។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី។បេ។ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ ភោជនេសុ ន វោទាសំ អាបជ្ជតិ ឥទំ មេ ខមតិ ឥទំ មេ ន ខមតីតិ។ សោ យញ្ច ខ្វាស្ស [ឱ. យំ ហិ ខោស្ស។] ន ខមតិ តំ អនបេក្ខោ បជហតិ យំ បនស្ស ខមតិ តំ អគធិតោ អមុច្ឆិតោ អនជ្ឈាបន្នោ អាទីនវទស្សាវី និស្សរណប្បញ្ញោ បរិភុញ្ជតិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តបំ សមាទិយតិ ន សោ [ន សោ តេនាតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] លាភសក្ការសិលោកនិកន្តិហេតុ សក្ករិស្សន្តិ មំ រាជានោ រាជមហាមត្តា ខត្តិយា ព្រាហ្មណា គហបតិកា តិត្ថិយាតិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី អញ្ញតរំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា ន អប្បសាទេតា ហោតិ កឹ បនាយំ សម្ពហុលាជីវោ សព្វសព្វំ សំភក្ខេតិ សេយ្យថីទំ មូលពីជំ ខន្ធពីជំ ផលុពីជំ អគ្គពីជំ ពីជពីជមេវ បញ្ចមំ អសនិវិចក្កំ ទន្តកូដំ សមណប្បវាទេនាតិ [សមណស្ស វាទេនាតីតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី បស្សតិ អញ្ញតរំ សមណំ វា ព្រាហ្មណំ វា កុលេសុ សក្ករិយមានំ គរុករិយមានំ មានិយមានំ បូជិយមានំ។ តស្ស ន ឯវំ ហោតិ ឥមម្ហិ នាម សម្ពហុលាជីវំ កុលេសុ សក្ករោន្តិ គរុករោន្តិ មានេន្តិ បូជេន្តិ មំ បន តបស្សឹ លូខាជីវឹ កុលេសុ ន សក្ករោន្តិ ន គរុករោន្តិ ន មានេន្តិ ន បូជេន្តីតិ។ ឥតិ សោ ឥស្សាមច្ឆរិយំ កុលេសុ នុប្បាទេតា ហោតិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី ន អាបាថកនិសាទី ហោតិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី ន អត្តានំ ទស្សយមានោ កុលេសុ ចរតិ ឥទំបិ មេ តបស្មឹ ឥទំបិ មេ តបស្មិន្តិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី ន កិញ្ចិទេវ បដិច្ឆន្នំ សេវតិ សោ ខមតិ តេ ឥទន្តិ បុដ្ឋោ សមានោ អក្ខមមានំ អាហ ន ខមតីតិ ខមមានំ អាហ ខមតីតិ។ ឥតិ សោ សម្បជានមុសា ន ភាសិតា ហោតិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី តថាគតស្ស វា តថាគតស្សាវកស្ស វា ធម្មំ ទេសេន្តស្ស សន្តំយេវ បរិយាយំ អនុញ្ញេយ្យំ អនុជានាតិ ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី អក្កោធនោ ហោតិ អនុបនាហី។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី អក្កោធនោ ហោតិ អនុបនាហី ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ បុន ចបរំ និគ្រោធ តបស្សី អមក្ខី ហោតិ អបលាសី អនិស្សុកី ហោតិ អមច្ឆរី អសឋោ ហោតិ អមាយាវី អថទ្ធោ ហោតិ អនតិមានី ន បាបិច្ឆោ ហោតិ ន បាបិកានំ ឥច្ឆានំ វសង្គតោ ន មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ ហោតិ ន អន្តគ្គាហិកាយ [ឱ. អនន្តគ្គាហិកាយ។] ទិដ្ឋិយា សមន្នាគតោ ន សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី [ឱ. អសន្ទិដ្ឋិបរាមាសី។] ហោតិ ន អាធានគ្គាហី [ឱ. អនាធានគ្គាហី។] សុប្បដិនិស្សគ្គី។ យំបិ និគ្រោធ តបស្សី ន សន្ទិដ្ឋិបរាមាសី ហោតិ ន អាធានគ្គាហី សុប្បដិនិស្សគ្គី ឯវំ សោ តស្មឹ ឋានេ បរិសុទ្ធោ ហោតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ យទិ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា វា [ឱ. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] ហោតិ អបរិសុទ្ធា វាតិ។ អទ្ធា ខោ ភន្តេ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា ហោតិ នោ អបរិសុទ្ធា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ [ឱ.ម. ហោតីតិ ន ទិស្សតិ។] សារប្បត្តា ចាតិ។ ន ខោ និគ្រោធ ឯត្តាវតា តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា សារប្បត្តា ហោតិ [ឱ. អគ្គប្បត្តា វា ហោតិ សារប្បត្តា វា។] អបិច ខោ បប្បដិកប្បត្តា ច [ឱ. បបដិកបត្តា ហោតិ។] ហោតីតិ។

អគ្គសារប្បត្តកថា [ឆដ្ឋ.បរិសុទ្ធតចប្បត្តកថា]

[២៦] កិត្តាវតា បន ភន្តេ តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា សារប្បត្តា ច ហោតិ សាធុ មេ ភន្តេ ភគវា តបោជិគុច្ឆាយ អគ្គំយេវ បាបេតុ សារំយេវ បាបេតូតិ។ ឥធ និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។ កថញ្ច និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។ ឥធ និគ្រោធ តបស្សី ន បាណំ អតិបាតេតិ [អតិបាបេតីតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] ន បាណំ អតិបាតយតិ ន បាណំ អតិបាតយតោ សមនុញ្ញោ ហោតិ ន អទិន្នំ អាទិយតិ ន អទិន្នំ អាទិយាបេតិ ន អទិន្នំ អាទិយតោ សមនុញ្ញោ ហោតិ ន មុសា ភណតិ ន មុសា ភណាបេតិ ន មុសា ភណតោ សមនុញ្ញោ ហោតិ ន ភាវិតមាសឹសតិ ន ភាវិតមាសឹសាបេតិ ន ភាវិតមាសឹសតោ សមនុញ្ញោ ហោតិ។ ឯវំ [ឱ.ម. ឯវំ ខោ។] និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។ យតោ [ឱ.ម. យតោ ខោ។] និគ្រោធ តបស្សី [ឱ. តបស្សី ឯវំ។] ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ អទុញ្ចស្ស ហោតិ តបស្សិតាយ។ សោ អភិហរតិ នោ ហីនាយាវត្តតិ។ សោ វិវិត្តំ សេនាសនំ ភជតិ អរញ្ញំ រុក្ខមូលំ បព្វតំ កន្ទរំ គិរិគុហំ សុសានំ វនបត្ថំ អព្ភោកាសំ បលាសបុញ្ជំ [ឱ.ម. បលាលបុញ្ជំ។]។ សោ បច្ឆាភត្តំ បិណ្ឌបាតប្បដិក្កន្តោ និសីទតិ បល្លង្កំ អាភុជិត្វា ឧជុំ កាយំ បណិធាយ បរិមុខឹ [ឱ.ម. បរិមុខំ។] សតឹ ឧបដ្ឋបេត្វា។ សោ អភិជ្ឈំ លោកេ បហាយ វិគតាភិជ្ឈេន ចេតសា វិហរតិ អភិជ្ឈាយ ចិត្តំ បរិសោធេតិ ព្យាបាទបទោសំ [ឱ. វ្យាបាទទោសំ។] បហាយ អព្យាបន្នចិត្តោ វិហរតិ សព្វបាណភូតហិតានុកម្បី ព្យាបាទបទោសា ចិត្តំ បរិសោធេតិ ថីនមិទ្ធំ បហាយ វិគតថីនមិទ្ធោ វិហរតិ អាលោកសញ្ញី សតោ សម្បជានោ ថីនមិទ្ធា ចិត្តំ បរិសោធេតិ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចំ បហាយ អនុទ្ធតោ វិហរតិ អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តោ ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចា ចិត្តំ បរិសោធេតិ វិចិកិច្ឆំ បហាយ តិណ្ណវិចិកិច្ឆោ វិហរតិ អកថំកថី កុសលេសុ ធម្មេសុ វិចិកិច្ឆាយ ចិត្តំ បរិសោធេតិ។ សោ ឥមេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្វលីករណេ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្វធិ សព្វត្តតាយ សព្វាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ ករុណាសហគតេន ចេតសា។ មុទិតាសហគតេន ចេតសា។ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្វធិ សព្វត្តតាយ សព្វាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ យទិ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា វា ហោតិ អបរិសុទ្ធា វាតិ។ អទ្ធា ខោ ភន្តេ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា ហោតិ នោ អបរិសុទ្ធា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ [ឱ.ម. ហោតីតិ ន ទិស្សតិ។] សារប្បត្តា ចាតិ។ ន ខោ និគ្រោធ ឯត្តាវតា តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា វា ហោតិ សារប្បត្តា វា អបិច ខោ តចប្បត្តា ហោតីតិ។

[ឆដ្ឋ.បរិសុទ្ធផេគ្គុប្បត្តកថា]

[២៧] កិត្តាវតា បន ភន្តេ តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ សារប្បត្តា ច សាធុ មេ ភន្តេ ភគវា តបោជិគុច្ឆាយ អគ្គំយេវ បាបេតុ សារំយេវ បាបេតូតិ។ ឥធ និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។ កថញ្ច និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។បេ។ យតោ [ឱ.យតោ ច ខោ។ ម. យតោ ខោ។] និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ អទុញ្ចស្ស ហោតិ តបស្សិតាយ។ សោ អភិហរតិ នោ ហីនាយាវត្តតិ។ សោ វិវិត្តំ សេនាសនំ ភជតិ។បេ។ សោ ឥមេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្វលីករណេ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ។បេ។ សោ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សតិ សេយ្យថីទំ ឯកំបិ ជាតឹ ទ្វេបិ ជាតិយោ តិស្សោបិ ជាតិយោ ចតស្សោបិ ជាតិយោ បញ្ចបិ ជាតិយោ។បេ។ ទសបិ ជាតិយោ វីសំបិ ជាតិយោ តឹសំបិ ជាតិយោ ចត្តាឡីសំបិ ជាតិយោ បញ្ញាសំបិ ជាតិយោ សតំបិ ជាតិយោ សហស្សំបិ ជាតិយោ សតសហស្សំបិ ជាតិយោ អនេកេបិ សំវដ្តកប្បេ អនេកេបិ វិវដ្តកប្បេ អនេកេបិ សំវដ្តវិវដ្តកប្បេ អមុត្រាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ អមុត្រ ឧទបាទឹ តត្រាបាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុប្បរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ ឥធុបបន្នោតិ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ យទិ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា វា ហោតិ អបរិសុទ្ធា វាតិ។ អទ្ធា ខោ [ឱ. អទ្ធា ខោ បន។] ភន្តេ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា ហោតិ នោ អបរិសុទ្ធា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ សារប្បត្តា ចាតិ។ ន ខោ និគ្រោធ ឯត្តាវតា តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា វា [ឱ.ម. ច។] ហោតិ សារប្បត្តា វា [ឱ.ម. ច។] អបិច ខោ ផេគ្គុប្បត្តា ហោតីតិ។

[ឆដ្ឋ. បរិសុទ្ធអគ្គប្បត្តសារប្បត្តកថា]

[២៨] កិត្តាវតា បន ភន្តេ តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ សារប្បត្តា ច [ឱ. ចសទ្ទោ នត្ថិ។] សាធុ មេ ភន្តេ ភគវា តបោជិគុច្ឆាយ អគ្គំយេវ បាបេតុ សារំយេវ បាបេតូតិ។ ឥធ និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។ កថញ្ច និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ។បេ។ យតោ ច [ឱ. ចសទ្ទោ នត្ថិ។] ខោ និគ្រោធ តបស្សី ចាតុយាមសំវរសំវុតោ ហោតិ អទុញ្ចស្ស ហោតិ តបស្សិតាយ។ សោ អភិហរតិ នោ ហីនាយាវត្តតិ។ សោ វិវិត្តំ សេនាសនំ ភជតិ។បេ។ សោ ឥមេ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្វលីករណេ មេត្តាសហគតេន ចេតសា។បេ។ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ សោ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សេយ្យថីទំ ឯកម្បិ ជាតឹ ទ្វេបិ ជាតិយោ។បេ។ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ។ សោ ទិព្វេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្វណ្ណេ សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មុបគេ សត្តេ បជានាតិ ឥមេ វត ភោន្តោ សត្តា កាយទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា វចីទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា មនោទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ ឧបវាទកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតឹ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបន្នា ឥមេ វា បន ភោន្តោ សត្តា កាយសុចរិតេន សមន្នាគតា វចីសុចរិតេន សមន្នាគតា មនោសុចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ អនុបវាទកា សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នាតិ ឥតិ ទិព្វេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្វណ្ណេ សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មុបគេ សត្តេ បជានាតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ យទិ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា វា ហោតិ អបរិសុទ្ធា វាតិ។ អទ្ធា ខោ ភន្តេ ឯវំ សន្តេ តបោជិគុច្ឆា បរិសុទ្ធា ហោតិ នោ អបរិសុទ្ធា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ សារប្បត្តា ចាតិ។ ឯត្តាវតា និគ្រោធ តបោជិគុច្ឆា អគ្គប្បត្តា ច ហោតិ សារប្បត្តា ច។ ឥតិ [ឱ.ម. ឥតិ ខោ។] និគ្រោធ យំ មំ ត្វំ អវចាសិ [ឱ. អភាសិ។] កោ នាម សោ [ឱ.ម. សោ ភន្តេ។] ភគវតោ ធម្មោ យេន ភគវា សាវកេ វិនេតិ យេន ភគវតា សាវកា វិនីតា អស្សាសប្បត្តា បដិជានន្តិ អជ្ឈាសយំ អាទិព្រហ្មចរិយន្តិ។ ឥតិ ខោ [ឱ.ម. ឯត្ថន្តរេ តន្តិ ទិស្សតិ។] និគ្រោធ ឋានំ ឧត្តរិតរញ្ច បណីតតរញ្ច យេនាហំ សាវកេ វិនេមិ យេន មយា សាវកា វិនីតា អស្សាសប្បត្តា បដិជានន្តិ អជ្ឈាសយំ អាទិព្រហ្មចរិយន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្វាជកា ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អហេសុំ ឯត្ថ មយំ ន បស្សាម សាចរិយកា ឯត្ថ មយំ ន បស្សាម សាចរិយកា ន មយំ ឥតោ ភិយ្យោ ឧត្តរិតរំ បជានាមាតិ [ឱ.ម. ឯត្ថ មយំ អនស្សាម សាចរិយកា ន មយំ ឥតោ ភិយ្យោ ឧត្តរិតរំ បជានាមាតីតិ បាឋក្កមោ ទិស្សតិ។]។

[ឆដ្ឋ. និគ្រោធស្ស បជ្ឈាយនំ]

[២៩] យទា អញ្ញាសិ សន្ធានោ គហបតិ អញ្ញទត្ថុ ខោទានិមេ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ភគវតោ ភាសិតំ សុស្សូសន្តិ សោតំ ឱទហន្តិ អញ្ញាចិត្តំ ឧបដ្ឋបេន្តីតិ អថ [ម. អថ នំ។] និគ្រោធំ បរិព្វាជកំ ឯតទវោច ឥតិ ខោ ភន្តេ និគ្រោធ យំ មំ ត្វំ អវចាសិ យគ្ឃេ គហបតិ ជានេយ្យាសិ កេន សមណោ គោតមោ សទ្ធឹ សល្លបតិ កេន សាកច្ឆំ សមាបជ្ជតិ កេន បញ្ញាវេយ្យត្តិយំ សមាបជ្ជតិ [ឱ. អាបជ្ជតិ។] សុញ្ញាគារហតា សមណស្ស គោតមស្ស បញ្ញា អបរិសាវចរោ សមណោ គោតមោ នាលំ សល្លាបាយ សោ អន្តមន្តានេវ សេវតិ សេយ្យថាបិ នាម គោកាណា បរិយន្តចារិនី អន្តមន្តានេវ សេវតិ ឯវមេវំ សុញ្ញាគារហតា សមណស្ស គោតមស្ស បញ្ញា អបរិសាវចរោ សមណោ គោតមោ នាលំ សល្លាបាយ សោ អន្តមន្តានេវ សេវតិ ឥង្ឃ គហបតិ សមណោ គោតមោ ឥមំ បរិសំ អាគច្ឆេយ្យ ឯកបញ្ហេនេវ នំ សំសាទេយ្យាម [ម. សំហរេយ្យាម។] តុច្ឆកុម្ភីវ នំ មញ្ញេ ឱរោធេយ្យាមាតិ អថខោ [ឱ.ម. អយំ ខោ។] សោ ភន្តេ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ឥធានុប្បត្តោ អបរិសាវចរំ បន នំ ករោថ គោកាណំ បរិយន្តចារិនឹ ករោថ ឯកបញ្ហេនេវ នំ សំសាទេថ [ម. សំហរថ] តុច្ឆកុម្ភីវ នំ មញ្ញេ រោធេថាតិ។ ឯវំ វុត្តេ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ តុណ្ហីភូតោ មង្កុភូតោ បត្តក្ខន្ធោ អធោមុខោ បជ្ឈាយន្តោ អប្បដិភាណោ និសីទិ។

[៣០] អថខោ ភគវា និគ្រោធំ បរិព្វាជកំ តុណ្ហីភូតំ មង្កុភូតំ បត្តក្ខន្ធំ អធោមុខំ បជ្ឈាយន្តំ អប្បដិភាណំ វិទិត្វា និគ្រោធំ បរិព្វាជកំ ឯតទវោច សច្ចំ និគ្រោធ ភាសិតា តេ ឯសា វាចាតិ។ សច្ចំ ភន្តេ ភាសិតា មេ ឯសា វាចា យថាពាលេន យថាមូឡ្ហេន យថាអកុសលេនាតិ។ តំ កឹ មញ្ញសិ និគ្រោធ កិន្តិ តេ សុតំ បរិព្វាជកានំ វុឌ្ឍានំ [ឱ. វុទ្ធានំ។] មហល្លកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ យេ តេ អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា ឯវំ សុ តេ ភគវន្តោ សង្គម្ម សមាគម្ម ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ អនុយុត្តា វិហរឹសុ សេយ្យថីទំ រាជកថំ ចោរកថំ។បេ។ ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា សេយ្យថាបិ ត្វំ ឯតរហិ សាចរិយកោ ឧទាហុ ឯវំ សុ តេ ភគវន្តោ អរញ្ញវនបត្ថានិ [ឱ. អរញ្ញេ វនបត្ថានិ។] បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវន្តិ អប្បសទ្ទានិ អប្បនិគ្ឃោសានិ វីជនវាតានិ មនុស្សរាហស្សេយ្យកានិ បដិសល្លានសារុប្បានិ សេយ្យថាបាហមេតរហីតិ។ សុតមេតំ [ឱ. សុតំ មេ តំ។] ភន្តេ បរិព្វាជកានំ វុឌ្ឍានំ មហល្លកានំ អាចរិយបាចរិយានំ ភាសមានានំ យេ តេ អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា ន ឯវំ សុ តេ [ឱ. នាស្សុតេ។] ភគវន្តោ ឯវំ [ឱ.ម. ឯវន្តិ ន ទិស្សតិ។] សង្គម្ម សមាគម្ម ឧន្នាទិនោ ឧច្ចាសទ្ទមហាសទ្ទា អនេកវិហិតំ តិរច្ឆានកថំ អនុយុត្តា វិហរន្តិ សេយ្យថីទំ រាជកថំ ចោរកថំ។បេ។ ឥតិភវាភវកថំ ឥតិ វា សេយ្យថាបាហមេតរហិ សាចរិយកោ ឯវំ សុ តេ ភគវន្តោ អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវន្តិ អប្បសទ្ទានិ អប្បនិគ្ឃោសានិ វិជនវាតានិ មនុស្សរាហសេយ្យកានិ បដិសល្លានសារុប្បានិ សេយ្យថាបិ ភគវា ឯតរហីតិ។ តស្ស ខោ [ឱ.ម. តេ។] និគ្រោធ វិញ្ញុស្ស សតោ មហល្លកស្ស ន ឯតទហោសិ ពុទ្ធោ សោ ភគវា សម្ពោធាយ [ឱ. ពោធាយ។ ម. សំពោធាយ។] ធម្មំ ទេសេតិ ទន្តោ សោ ភគវា ទមថាយ ធម្មំ ទេសេតិ សន្តោ សោ ភគវា សមថាយ ធម្មំ ទេសេតិ តិណ្ណោ សោ ភគវា តរណាយ ធម្មំ ទេសេតិ បរិនិព្វុតោ សោ ភគវា បរិនិព្វានាយ ធម្មំ ទេសេតីតិ។

[ឆដ្ឋ. ព្រហ្មចរិយបរិយោសានសច្ឆិកិរិយា]

[៣១] ឯវំ វុត្តេ និគ្រោធោ បរិព្វាជកោ ភគវន្តំ ឯតទវោច អច្ចយោ មំ ភន្តេ អច្ចគមា យថាពាលំ យថាមូឡ្ហំ យថាអកុសលំ យ្វាហំ [ឱ. សោហំ។] ភគវន្តំ ឯវំ អវចាសឹ តស្ស មេ ភន្តេ ភគវា អច្ចយំ អច្ចយតោ បដិគ្គណ្ហាតុ អាយតឹ សំវរាយាតិ។ តគ្ឃ តំ [ម. ត្វំ។] និគ្រោធ អច្ចយោ អច្ចគមា យថាពាលំ យថាមូឡ្ហំ យថាអកុសលំ យំ មន្ត្វំ ឯវំ អវចាសិ យតោ ច ខោ និគ្រោធ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោសិ តំ តេ [ឱ.ម. តន្តេ។] មយំ បដិគ្គណ្ហាម វុឌ្ឍិ ហេសា និគ្រោធ អរិយស្ស វិនយេ យោ អច្ចយំ អច្ចយតោ ទិស្វា យថាធម្មំ បដិករោតិ អាយតឹ សំវរមាបជ្ជតិ។ អហំ បន និគ្រោធ ឯវំ វទាមិ ឯតុ វិញ្ញូ បុរិសោ អសឋោ អមាយាវី ឧជុជាតិកោ អហមនុសាសាមិ អហំ ធម្មំ ទេសេមិ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជន្តិ តទនុត្តរំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតិ សត្តវស្សានិ។ តិដ្ឋន្តុ និគ្រោធ សត្ត វស្សានិ។ ឯតុ វិញ្ញូ បុរិសោ អសឋោ អមាយាវី ឧជុជាតិកោ អហមនុសាសាមិ អហំ ធម្មំ ទេសេមិ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជន្តិ តទនុត្តរំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតិ ឆ វស្សានិ។ បញ្ច វស្សានិ។ ចត្តារិ វស្សានិ។ តីណិ វស្សានិ។ ទ្វេ វស្សានិ។ ឯកំ វស្សំ។ តិដ្ឋតុ និគ្រោធ ឯកំ វស្សំ។ ឯតុ វិញ្ញូ បុរិសោ អសឋោ អមាយាវី ឧជុជាតិកោ អហមនុសាសាមិ អហំ ធម្មំ ទេសេមិ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជន្តិ តទនុត្តរំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតិ សត្ត មាសានិ។ តិដ្ឋន្តុ និគ្រោធ សត្ត មាសានិ។ ឆ មាសានិ។ បញ្ច មាសានិ។ ចត្តារិ មាសានិ។ តីណិ មាសានិ។ ទ្វេ មាសានិ។ ឯកំ មាសំ។ អឌ្ឍមាសំ។ តិដ្ឋតុ និគ្រោធ អឌ្ឍមាសោ។ ឯតុ វិញ្ញូ បុរិសោ អសឋោ អមាយាវី ឧជុជាតិកោ អហមនុសាសាមិ អហំ ធម្មំ ទេសេមិ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជន្តិ តទនុត្តរំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតិ សត្តាហំ។

[ឆដ្ឋ. បរិព្វាជកានំ បជ្ឈាយនំ]

សិយា ខោ បន តេ និគ្រោធ ឯវមស្ស អន្តេវាសិកម្យតា [ឱ.ម. អន្តេវាសិកម្យតា នោ។] សមណោ គោតមោ ឯវមាហាតិ។ ន ខោ បនេតំ និគ្រោធ ឯវំ ទដ្ឋព្វំ យោ ឯវំ វោ អាចរិយោ សោយេវ វោ [តេតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] អាចរិយោ ហោតុ។ សិយា ខោ បន តេ និគ្រោធ ឯវមស្ស ឧទ្ទេសា នោ ចាវេតុកាមោ សមណោ គោតមោ ឯវមាហាតិ។ ន ខោ បនេតំ និគ្រោធ ឯវំ ទដ្ឋព្វំ យោ ឯវំ តេ [ឱ. វោ។] ឧទ្ទេសោ សោយេវ តេ ឧទ្ទេសោ ហោតុ។ សិយា ខោ បន តេ និគ្រោធ ឯវមស្ស អាជីវា នោ ចាវេតុកាមោ សមណោ គោតមោ ឯវមាហាតិ។ ន ខោ បនេតំ និគ្រោធ ឯវំ ទដ្ឋព្វំ យោ ច តេ [ឱ. យោ ឯវ វោ។] អាជីវោ សោយេវ តេ [វោ។] អាជីវោ ហោតុ។ សិយា ខោ បន តេ និគ្រោធ ឯវមស្ស យេ តេ [ឱ.ម. នោ។] ធម្មា អកុសលា អកុសលសង្ខាតា សាចរិយកានំ តេសុ បតិដ្ឋាបេតុកាមោ សមណោ គោតមោ ឯវមាហាតិ។ ន ខោ បនេតំ និគ្រោធ ឯវំ ទដ្ឋព្វំ អកុសលាយេវ តេ ធម្មា [ឱ. អកុសលា ចេវ វោ តេ ធម្មា។ ម… វោ ធម្មា។] ហោន្តុ អកុសលសង្ខាតា  សាចរិយកានំ។ សិយា ខោ បន តេ និគ្រោធ ឯវមស្ស យេ តេ ធម្មា កុសលា កុសលសង្ខាតា សាចរិយកានំ តេហិ វិវេចេតុកាមោ [ឱ. វិវិចេតុកាមោ។] សមណោ គោតមោ ឯវមាហាតិ។ ន ខោ បនេតំ និគ្រោធ ឯវំ ទដ្ឋព្វំ កុសលាយេវ តេ ធម្មា ហោន្តុ កុសលសង្ខាតា សាចរិយកានំ។ ឥតិ ខោហំ [ម. ខ្វាហំ។] និគ្រោធ នេវ អន្តេវាសិកម្យតា ឯវំ វទាមិ នាបិ [ឱ.ម. នបិ។] ឧទ្ទេសា ចាវេតុកាមោ ឯវំ វទាមិ នាបិ [ឱ.ម. នបិ។] អាជីវា ចាវេតុកាមោ ឯវំ វទាមិ នបិ យេ តេ [ម. យេ ច វោ។ ឱ. វោ។] ធម្មា អកុសលា អកុសលសង្ខាតា សាចរិយកានំ តេសុ បតិដ្ឋាបេតុកាមោ ឯវំ វទាមិ នបិ យេ តេ [ម. យេ ច វោ។ ឱ. វោ។] ធម្មា កុសលា កុសលសង្ខាតា សាចរិយកានំ តេហិ វិវេចេតុកាមោ ឯវំ វទាមិ។ សន្តិ ច ខោ និគ្រោធ អកុសលា ធម្មា អប្បហីនា សង្កិលេសិកា បោនោព្ភវិកា [ឱ. បោនោភវិកា។ ម. បោនព្ភវិកា។] សទរថា [ឱ. សទទា។] ទុក្ខវិបាកា អាយតឹ ជាតិជរាមរណិយាយេសាហំ បហានាយ ធម្មំ ទេសេមិ។ យថា បដិបន្នានំ វោ សង្កិលេសិកា ធម្មា បហីយិស្សន្តិ វោទានិយា ធម្មា អភិវឌ្ឍិស្សន្តិ បញ្ញាបារិបូរឹ វេបុល្លត្តញ្ច ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សថាតិ។ ឯវំ វុត្តេ តេ បរិព្វាជកា តុណ្ហីភូតា មង្កុភូតា បត្តក្ខន្ធា អធោមុខា បជ្ឈាយន្តា អប្បដិភាណា និសីទឹសុ យថាតំ មារេន បរិយុដ្ឋិតចិត្តា។

[៣២] អថខោ ភគវតោ ឯតទហោសិ សព្វេបិមេ មោឃបុរិសា ផុដ្ឋា មារេន [ឱ.ម. មារេនាតិ ន ទិស្សតិ។] បាបិមតា យត្រ ហិ នាម ឯកស្សបិ ន ឯវំ ភវិស្សតិ ហន្ទ មយំ អញ្ញាណត្ថំបិ សមណេ គោតមេ ព្រហ្មចរិយំ ចរាម កឹ ករិស្សតិ សត្តាហោតិ។ អថខោ ភគវា ឧទុម្ពរិកាយ បរិព្វាជការាមេ សីហនាទំ នទិត្វា វេហាសំ អព្ភុគ្គន្ត្វា គិជ្ឈកូដេ បព្វតេ បច្ចុដ្ឋាសិ។ សន្ធានោ [ម. សន្ធានោ បន។] គហបតិ តាវទេវ រាជគហំ បាវិសីតិ។

ឧទុម្ពរិកសុត្តំ ទុតិយំ និដ្ឋិតំ [ឱ. ឧទុម្ពរិកសីហនាទសុត្តន្តំ ទុតិយំ។

ម. ឧទុម្ពរិកសុត្តន្តំ ទុតិយំ។]។

ចក្កវត្តិសុត្តំ [ឱ. ចក្កវត្តិសីហនាទសុត្តន្តំ។] តតិយំ

[ឆដ្ឋ.អត្តទីបសរណតា]

[៣៣] ឯវម្មេ សុតំ។ ឯកំ សមយំ ភគវា មគធេសុ វិហរតិ មាតុលាយំ។ តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ ភិក្ខវោតិ។ ភទន្តេតិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ។ ភគវា ឯតទវោច អត្តទីបា ភិក្ខវេ វិហរថ អត្តស្សរណា អនញ្ញស្សរណា ធម្មទីបា ធម្មស្សរណា អនញ្ញស្សរណា។ កថញ្ច បន ភិក្ខវេ ភិក្ខុ អត្តទីបោ វិហរតិ អត្តស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ ធម្មទីបោ ធម្មស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យលោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ វេទនាសុ វេទនានុបស្សី។បេ។ ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី។បេ។ ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យលោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ ឯវំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ អត្តទីបោ វិហរតិ អត្តស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ ធម្មទីបោ ធម្មស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ។ គោចរេ ភិក្ខវេ ចរថ សកេ បេត្តិកេ វិសយេ។ គោចរេ ភិក្ខវេ ចរតំ សកេ បេត្តិកេ វិសយេ ន លច្ឆតិ មារោ ឱតារំ ន លច្ឆតិ មារោ អារម្មណំ។ កុសលានំ ភិក្ខវេ ធម្មានំ សមាទានហេតុ ឯវមិទំ បុញ្ញំ បវឌ្ឍតិ [ឱ. បវឌ្ឍតីតិ។]។

[ឆដ្ឋ.ទឡ្ហនេមិចក្កវត្តិរាជា]

[៣៤] ភូតបុព្វំ ភិក្ខវេ រាជា ទល្ហនេមិ នាម អហោសិ ចក្កវត្តិ ធម្មិកោ ធម្មរាជា ចាតុរន្តោ វិជិតាវី ជនបទដ្ឋាវរិយប្បត្តោ សត្តរតនសមន្នាគតោ។ តស្សិមានិ សត្ត រតនានិ អហេសុំ សេយ្យថីទំ ចក្ករតនំ ហត្ថិរតនំ អស្សរតនំ មណិរតនំ ឥត្ថីរតនំ គហបតិរតនំ បរិនាយករតនមេវ សត្តមំ។ បរោសហស្សំ ខោ បនស្ស បុត្តា អហេសុំ សូរា វីរង្គរូបា បរសេនប្បមទ្ទនា។ សោ ឥមំ បឋវឹ សាគរបរិយន្តំ អទណ្ឌេន អសត្ថេន ធម្មេន សមេន [ឱ. សមេនាតិ ន ទិស្សតិ។] អភិវិជិយ អជ្ឈាវសិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ទល្ហនេមិ ពហុន្នំ វស្សានំ ពហុន្នំ វស្សសតានំ ពហុន្នំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន អញ្ញតរំ បុរិសំ អាមន្តេសិ យទា ត្វំ អម្ភោ បុរិស បស្សេយ្យាសិ ទិព្វំ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតំ អថ មេ អារោចេយ្យាសីតិ។ ឯវំ ទេវោតិ ខោ ភិក្ខវេ សោ បុរិសោ រញ្ញោ ទល្ហនេមិស្ស [ឱ. ទល្ហនេមិកស្ស។] បច្ចស្សោសិ។ អទ្ទសា ខោ ភិក្ខវេ សោ បុរិសោ ពហុន្នំ វស្សានំ ពហុន្នំ វស្សសតានំ ពហុន្នំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន ទិព្វំ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតំ ទិស្វាន [ឱ. ទិស្វា។] យេន រាជា ទល្ហនេមិ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ ទល្ហនេមឹ ឯតទវោច យគ្ឃេ ទេវ ជានេយ្យាសិ ទិព្វន្តេ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតន្តិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ទល្ហនេមិ ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ អាមន្តេត្វា ឯតទវោច ទិព្វំ កិរ មេ តាត កុមារ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតំ សុតំ ខោ បនេតំ យស្ស រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស ទិព្វំ ចក្ករតនំ ឱសក្កតិ ឋានា ចវតិ នទានិ តេន រញ្ញា ចិរំ ជីវិតព្វំ ហោតីតិ ភុត្តា ខោ បន មេ មានុសកា កាមា សមយោទានិ មេ ទិព្វេ [ឱ. សមយោ ទិព្វេ។] កាមេ បរិយេសិតុំ ឯហិ ត្វំ តាត កុមារ ឥមំ សមុទ្ទបរិយន្តំ បឋវឹ បដិបជ្ជ អហំ បន កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិស្សាមីតិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ទល្ហនេមិ ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសេត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិ។ សត្តាហំ បព្វជិតេ ខោ បន ភិក្ខវេ រាជិសិម្ហិ ទិព្វំ ចក្ករតនំ អន្តរធាយិ។

[៣៥] អថខោ ភិក្ខវេ អញ្ញតរោ បុរិសោ យេន រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ [មុទ្ធាភិសិត្តោតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ ខត្តិយំ មុទ្ធាវសិត្តំ ឯតទវោច យគ្ឃេ ទេវ ជានេយ្យាសិ ទិព្វំ ចក្ករតនំ អន្តរហិតន្តិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ ទិព្វេ ចក្ករតនេ អន្តរហិតេ អនត្តមនោ អហោសិ អនត្តមនតញ្ច បដិសំវេទេសិ។ សោ យេន [ឱ. យេន ច។] រាជិសិ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា រាជិសឹ ឯតទវោច យគ្ឃេ ទេវ ជានេយ្យាសិ ទិព្វំ ចក្ករតនំ អន្តរហិតន្តិ។ ឯវំ វុត្តេ ភិក្ខវេ រាជិសិ រាជានំ ខត្តិយំ មុទ្ធាវសិត្តំ ឯតទវោច មា ខោ ត្វំ តាត ទិព្វេ ចក្ករតនេ អន្តរហិតេ អនត្តមនោ អហោសិ អនត្តមនតញ្ច បដិសំវេទេសិ ន ហិ តេ តាត ទិព្វំ ចក្ករតនំ បេត្តិកំ ទាយជ្ជំ ឥង្ឃ ត្វំ តាត អរិយេ ចក្កវត្តិវត្តេ វត្តាហិ ឋានំ ខោ បនេតំ វិជ្ជតិ យន្តេ អរិយេ ចក្កវត្តិវត្តេ វត្តមានេ តទហុបោសថេ បណ្ណរសេ សីសនហាតស្ស [ឱ. សីសំ នហាតស្ស។] ឧបោសថិកស្ស ឧបរិប្បាសាទវរគតស្ស ទិព្វំ ចក្ករតនំ បាតុភវិស្សតិ សហស្សារំ សនេមិកំ សនាភិកំ សព្វាការបរិបូរន្តិ។

[ឆដ្ឋ.ចក្កវត្តិអរិយវត្តំ]

កតមំ បនេតំ ទេវ អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តន្តិ។ តេនហិ ត្វំ តាត ធម្មំយេវ និស្សាយ ធម្មំ សក្ករោន្តោ ធម្មំ គរុករោន្តោ ធម្មំ មានេន្តោ ធម្មំ បូជេន្តោ ធម្មំ អបចាយមានោ ធម្មទ្ធជោ ធម្មកេតុ ធម្មាធិបតេយ្យោ ធម្មិកំ រក្ខាវរណគុត្តឹ សំវិទហស្សុ អន្តោជនស្មឹ ពលកាយស្មឹ ខត្តិយេសុ អនុយន្តេសុ ព្រាហ្មណគហបតិកេសុ នេគមជានបទេសុ សមណព្រាហ្មណេសុ មិគបក្ខីសុ មា វ [ឱ.ម. ច។] តេ តាត វិជិតេ អធម្មការោ បវត្តិត្ថ យេ ច តេ តាត វិជិតេ អធនា [ឱ. អធនា អស្សុ។] តេសញ្ច ធនំ អនុប្បទជ្ជេយ្យាសិ [ម. ធនមនុប្បទេយ្យាសិ។] យេ ច តេ តាត វិជិតេ សមណព្រាហ្មណា មទប្បមាទា បដិវិរតា ខន្តិសោរច្ចេ និវិដ្ឋា ឯកមត្តានំ ទមេន្តិ ឯកមត្តានំ សមេន្តិ ឯកមត្តានំ បរិនិព្វាបេន្តិ តេ កាលេន កាលំ ឧបសង្កមិត្វា បរិបុច្ឆេយ្យាសិ បរិបញ្ហេយ្យាសិ [ឱ. បរិបញ្ហេយ្យាសីតិ ន ទិស្សតិ។ ម. បរិគ្គណ្ហេយ្យាសិ។] កឹ ភន្តេ កុសលំ កឹ ភន្តេ [ឱ.ម. ភន្តេតិ ន ទិស្សតិ។] អកុសលំ កឹ សាវជ្ជំ កឹ អនវជ្ជំ កឹ សេវិតព្វំ កឹ ន សេវិតព្វំ កឹ មេ ករិយមានំ ទីឃរត្តំ អហិតាយ ទុក្ខាយ អស្ស កឹ វា បន មេ ករិយមានំ ទីឃរត្តំ ហិតាយ សុខាយ អស្សាតិ តេសំ សុត្វា យំ អកុសលំ តំ អភិនិវជ្ជេយ្យាសិ យំ កុសលំ តំ សមាទាយ វត្តេយ្យាសិ ឥទំ ខោ តាត តំ អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តន្តិ។

[ឆដ្ឋ.ចក្ករតនបាតុភាវោ]

ឯវំ ទេវាតិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ រាជិសិស្ស បដិស្សុត្វា អរិយេ ចក្កវត្តិវត្តេ វត្តតិ [ម. អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ វត្តី។ ឱ. វត្តិ។]។ តស្ស អរិយេ ចក្កវត្តិវត្តេ វត្តមានស្ស តទហុបោសថេ បណ្ណរសេ សីសនហាតស្ស ឧបោសថិកស្ស ឧបរិប្បាសាទវរគតស្ស ទិព្វំ ចក្ករតនំ បាតុរហោសិ សហស្សារំ សនេមិកំ សនាភិកំ សព្វាការបរិបូរំ។ ទិស្វា [ម. ទិស្វាន។] រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ឯតទហោសិ សុតំ ខោ បន មេតំ យស្ស រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស តទហុបោសថេ បណ្ណរសេ សីសនហាតស្ស ឧបោសថិកស្ស ឧបរិប្បាសាទវរគតស្ស ទិព្វំ ចក្ករតនំ បាតុភវតិ សហស្សារំ សនេមិកំ សនាភិកំ សព្វាការបរិបូរំ សោ ហោតិ រាជា ចក្កវត្តីតិ អស្សំ នុ ខោ អហំ រាជា ចក្កវត្តីតិ។

[៣៦] អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ ឧដ្ឋាយាសនា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា វាមេន ហត្ថេន ភិង្គារំ [ឱ.ម. ភិង្ការំ។] គហេត្វា ទក្ខិណេន ហត្ថេន ចក្ករតនំ អព្ភុក្កិរិ បវត្តតុ ភវំ ចក្ករតនំ អភិវិជិនាតុ ភវំ ចក្ករតនន្តិ។ អថខោ តំ ភិក្ខវេ ចក្ករតនំ បុរត្ថិមំ ទិសំ បវត្តិ [បវត្តតីតិបិ បាឋោ។]។ អន្វទេវ រាជា ចក្កវត្តិ សទ្ធឹ ចតុរង្គិនិយា សេនាយ។ យស្មឹ ខោ បន ភិក្ខវេ បទេសេ ចក្ករតនំ បតិដ្ឋាសិ តត្ថ រាជា ចក្កវត្តិ វាសំ ឧបគច្ឆិ [ឧបគញ្ឆីតិ វា បាឋោ។] សទ្ធឹ ចតុរង្គិនិយា សេនាយ។ យេ ខោ បន ភិក្ខវេ បុរត្ថិមាយ ទិសាយ បដិរាជានោ តេ រាជានំ ចក្កវត្តឹ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហំសុ ឯហិ ខោ មហារាជ ស្វាគតំ [ម. ស្វាគតន្តេ។] មហារាជ សកន្តេ មហារាជ អនុសាស មហារាជាតិ។ រាជា ចក្កវត្តិ ឯវមាហ បាណោ ន ហន្តព្វោ អទិន្នំ នាទាតព្វំ កាមេសុមិច្ឆា ន ចរិតព្វា មុសា ន ភាសិតព្វា មជ្ជំ ន បាតព្វំ យថាភុត្តញ្ច ភុញ្ជថាតិ។ យេ ខោ បន ភិក្ខវេ បុរត្ថិមាយ ទិសាយ បដិរាជានោ តេ រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស អនុយន្តា [ឱ. អនុយុត្តា។] អហេសុំ។ អថខោ តំ ភិក្ខវេ ចក្ករតនំ បុរត្ថិមំ សមុទ្ទំ អជ្ឈោគហេត្វា បច្ចុត្តរិត្វា ទក្ខិណំ សមុទ្ទំ អជ្ឈោគហេត្វា បច្ចុត្តរិត្វា បច្ឆិមំ ទិសំ បវត្តិ។ អន្វទេវ រាជា ចក្កវត្តិ សទ្ធឹ ចតុរង្គិនិយា សេនាយ។ យស្មឹ ខោ បន ភិក្ខវេ បទេសេ ចក្ករតនំ បតិដ្ឋាសិ តត្ថ រាជា ចក្កវត្តិ វាសំ ឧបគច្ឆិ សទ្ធឹ ចតុរង្គិនិយា សេនាយ។ យេ ខោ បន ភិក្ខវេ បច្ឆិមាយ ទិសាយ បដិរាជានោ តេ រាជានំ ចក្កវត្តឹ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហំសុ ឯហិ ខោ មហារាជ ស្វាគតំ មហារាជ សកន្តេ មហារាជ អនុសាស មហារាជាតិ។ រាជា ចក្កវត្តិ ឯវមាហ បាណោ ន ហន្តព្វោ អទិន្នំ នាទាតព្វំ កាមេសុមិច្ឆា ន ចរិតព្វា មុសា ន ភាសិតព្វា មជ្ជំ ន បាតព្វំ យថាភុត្តញ្ច ភុញ្ជថាតិ។ យេ ខោ បន ភិក្ខវេ បច្ឆិមាយ ទិសាយ បដិរាជានោ តេ រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស អនុយន្តា អហេសុំ។ អថខោ តំ ភិក្ខវេ ចក្ករតនំ បច្ឆិមំ សមុទ្ទំ អជ្ឈោគហេត្វា បច្ចុត្តរិត្វា ឧត្តរំ ទិសំ បវត្តិ។ អន្វទេវ រាជា ចក្កវត្តិ សទ្ធឹ ចតុរង្គិនិយា សេនាយ។ យស្មឹ ខោ បន ភិក្ខវេ បទេសេ ចក្ករតនំ បតិដ្ឋាសិ តត្ថ រាជា ចក្កវត្តិ វាសំ ឧបគច្ឆិ សទ្ធឹ ចតុរង្គិនិយា សេនាយ។ យេ ខោ បន ភិក្ខវេ ឧត្តរាយ ទិសាយ បដិរាជានោ តេ រាជានំ ចក្កវត្តឹ ឧបសង្កមិត្វា ឯវមាហំសុ ឯហិ ខោ មហារាជ ស្វាគតំ មហារាជ សកន្តេ មហារាជ អនុសាស មហារាជាតិ។ រាជា ចក្កវត្តិ ឯវមាហ បាណោ ន ហន្តព្វោ អទិន្នំ នាទាតព្វំ កាមេសុមិច្ឆា ន ចរិតព្វា មុសា ន ភាសិតព្វា មជ្ជំ ន បាតព្វំ យថាភុត្តញ្ច ភុញ្ជថាតិ។ យេ ខោ បន ភិក្ខវេ ឧត្តរាយ ទិសាយ បដិរាជានោ តេ រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស អនុយន្តា អហេសុំ។ អថខោ តំ ភិក្ខវេ ចក្ករតនំ សមុទ្ទបរិយន្តំ បឋវឹ អភិវិជិនិត្វា តមេវ រាជធានឹ បច្ចុគ្គន្ត្វា [បច្ចាគន្ត្វាតិបិ បាឋេន ភវិតព្វំ។] រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស អន្តេបុរទ្វារេ អត្ថករណប្បមុខេ អក្ខាហតំ មញ្ញេ អដ្ឋាសិ រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស អន្តេបុរំ ឧបសោភយមានំ។

[ឆដ្ឋ.ទុតិយាទិចក្កវត្តិកថា]

[៣៧] ទុតិយោបិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ។ តតិយោបិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ។ ចតុត្ថោបិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ។ បញ្ចមោបិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ។ ឆដ្ឋោបិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ។ សត្តមោបិ ខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ ពហុន្នំ វស្សានំ ពហុន្នំ វស្សសតានំ ពហុន្នំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន អញ្ញតរំ បុរិសំ អាមន្តេសិ យទា ខោ ត្វំ អម្ភោ បុរិស បស្សេយ្យាសិ ទិព្វំ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតំ អថ មេ អារោចេយ្យាសីតិ។ ឯវំ ទេវាតិ ខោ ភិក្ខវេ សោ បុរិសោ រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស បច្ចស្សោសិ។ អទ្ទសា ខោ ភិក្ខវេ សោ បុរិសោ ពហុន្នំ វស្សានំ ពហុន្នំ វស្សសតានំ ពហុន្នំ វស្សសហស្សានំ អច្ចយេន ទិព្វំ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតំ ទិស្វា យេន រាជា ចក្កវត្តិ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា រាជានំ ចក្កវត្តឹ ឯតទវោច យគ្ឃេ ទេវ ជានេយ្យាសិ ទិព្វន្តេ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតន្តិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ អាមន្តេត្វា ឯតទវោច ទិព្វំ កិរ មេ តាត កុមារ ចក្ករតនំ ឱសក្កិតំ ឋានា ចុតំ សុតំ ខោ បន មេតំ យស្ស រញ្ញោ ចក្កវត្តិស្ស ទិព្វំ ចក្ករតនំ ឱសក្កតិ ឋានា ចវតិ នទានិ តេន រញ្ញា ចិរំ ជីវិតព្វំ ហោតីតិ ភុត្តា បន [ឱ. ភុត្តា ខោ បន។] មេ មានុសកា កាមា សមុយោទានិ មេ ទិព្វេ កាមេ បរិយេសិតុំ ឯហិ ត្វំ តាត កុមារ ឥមំ សមុទ្ទបរិយន្តំ បឋវឹ បដិបជ្ជ អហំ បន កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិស្សាមីតិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ចក្កវត្តិ ជេដ្ឋបុត្តំ កុមារំ សាធុកំ រជ្ជេ សមនុសាសេត្វា កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិ។ សត្តាហំ បព្វជិតេ ខោ បន ភិក្ខវេ រាជិសិម្ហិ ទិព្វំ ចក្ករតនំ អន្តរធាយិ។

[៣៨] អថខោ ភិក្ខវេ អញ្ញតរោ បុរិសោ។បេ។ អន្តរហិតន្តិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ ទិព្វេ ចក្ករតនេ អន្តរហិតេ អនត្តមនោ អហោសិ អនត្តមនតញ្ច បដិសំវេទេសិ នោ ច ខោ រាជិសឹ ឧបសង្កមិត្វា អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ បុច្ឆិ។ សោ សមតេនេវ សុទំ ជនបទំ បសាសតិ តស្ស សមតេន ជនបទំ បសាសតោ ន បុព្វេនាបរំ ជនបទា បច្ចន្តិ [ម. បុព្វេនាបរំ ជនបទា ន បព្វន្តិ។ ឱ. បព្វន្តិ។] យថា តំ បុព្វកានំ រាជូនំ អរិយេ ចក្កវត្តិវត្តេ វត្តមានានំ។ អថខោ ភិក្ខវេ អមច្ចា បារិសជ្ជា គណកមហាមត្តា អនីកដ្ឋា ទោវារិកា មន្តស្សាជីវិនោ សន្និបតិត្វា រាជានំ ខត្តិយំ មុទ្ធាវសិត្តំ ឯតទវោចុំ ន ខោ តេ ទេវ សមតេន សុទំ ជនបទំ បសាសតោ បុព្វេនាបរំ ជនបទា បច្ចន្តិ [ឱ.ម. បព្វន្តិ។] យថា តំ បុព្វកានំ រាជូនំ អរិយេ ចក្កវត្តិវត្តេ វត្តមានានំ សំវិជ្ជន្តិ ខោ តេ ទេវ វិជិតេ អមច្ចា បារិសជ្ជា គណកមហាមត្តា អនីកដ្ឋា ទោវារិកា មន្តស្សាជីវិនោ មយញ្ចេវ អញ្ញេ ច យេ មយំ អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ ធារេម ឥង្ឃ ត្វំ ទេវ អម្ហេ អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ បុច្ឆ តស្ស តេ មយំ អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ បុដ្ឋា ព្យាករិស្សាមាតិ។

[ឆដ្ឋ.អាយុវណ្ណាទិបរិយានិកថា]

[៣៩] អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ អមច្ចេ បារិសជ្ជេ គណកមហាមត្តេ អនីកដ្ឋេ ទោវារិកេ មន្តស្សាជីវិនោ សន្និបាតាបេត្វា អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ បុច្ឆិ។ តស្ស តេ អរិយំ ចក្កវត្តិវត្តំ បុដ្ឋា ព្យាករឹសុ។ តេសំ សុត្វា ធម្មិកញ្ហិ [ឱ. ធម្មិកំ ហិ។] ខោ រក្ខាវរណគុត្តឹ សំវិទហិ នោ ច ខោ អធនានំ ធនមនុប្បទាសិ។ អធនានំ ធនេ នានុប្បទិយមានេ ទាឡិទ្ទិយំ [ឱ. ទឡិយំ។] វេបុល្លំ អគមាសិ។ ទាឡិទ្ទិយេ វេបុល្លំ គតេ អញ្ញតរោ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ។ តមេនំ អគ្គហេសុំ គហេត្វា រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ទស្សេសុំ អយំ ទេវ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយីតិ។ ឯវំ វុត្តេ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ តំ បុរិសំ ឯតទវោច សច្ចំ កិរ ត្វំ អម្ភោ បុរិស បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយសីតិ [ឱ. អាទិយីតិ។]។ សច្ចំ ទេវាតិ។ កឹការណាតិ។ ន ហិ ទេវ ជីវាមីតិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ តស្ស បុរិសស្ស ធនមនុប្បទាសិ ឥមិនា ត្វំ អម្ភោ បុរិស ធនេន អត្តនា ច ជីវាហិ មាតាបិតរោ ច បោសេហិ បុត្តទារញ្ច បោសេហិ កម្មន្តេ [ឱ.ម. កម្មន្តេ ច។] បយោជេហិ សមណេសុ ព្រាហ្មណេសុ ឧទ្ធគ្គិកំ ទក្ខិណំ បតិដ្ឋបេហិ សោវគ្គិកំ សុខវិបាកំ សគ្គសំវត្តនិកន្តិ។ ឯវំ ទេវាតិ ខោ ភិក្ខវេ សោ បុរិសោ រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស បច្ចស្សោសិ។ អញ្ញតរោបិ ខោ ភិក្ខវេ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ។ តមេនំ អគ្គហេសុំ គហេត្វា រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ទស្សេសុំ អយំ ទេវ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយីតិ។ ឯវំ វុត្តេ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ តំ [ឱ. តន្តិ ន ទិស្សតិ។] បុរិសំ ឯតទវោច សច្ចំ កិរ ត្វំ អម្ភោ បុរិស បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយសីតិ។ សច្ចំ ទេវាតិ។ កឹការណាតិ។ ន ហិ ទេវ ជីវាមីតិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ តស្ស បុរិសស្ស ធនមនុប្បទាសិ ឥមិនា ត្វំ អម្ភោ បុរិស ធនេន អត្តនា ច ជីវាហិ មាតាបិតរោ ច បោសេហិ បុត្តទារញ្ច បោសេហិ កម្មន្តេ បយោជេហិ សមណេសុ ព្រាហ្មណេសុ ឧទ្ធគ្គិកំ ទក្ខិណំ បតិដ្ឋបេហិ សោវគ្គិកំ សុខវិបាកំ សគ្គសំវត្តនិកន្តិ។ ឯវំ ទេវាតិ ខោ ភិក្ខវេ សោ [ឱ. ខោ សោ ភិក្ខវេ។] បុរិសោ រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស បច្ចស្សោសិ។ អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខវេ មនុស្សា យេ កិរ ភោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយន្តិ តេសំ រាជា អនុប្បទេតីតិ [ឱ. ធនមនុប្បទេសីតិ។]។ សុត្វាន តេសំ ឯតទហោសិ យន្នូន មយំបិ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយេយ្យាមាតិ។

[៤០] អថខោ ភិក្ខវេ អញ្ញតរោ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ។ តមេនំ អគ្គហេសុំ គហេត្វា រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ទស្សេសុំ អយំ ទេវ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយីតិ។ ឯវំ វុត្តេ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ តំ បុរិសំ ឯតទវោច សច្ចំ កិរ ត្វំ អម្ភោ បុរិស បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយីតិ។ សច្ចំ ទេវាតិ។ កឹការណាតិ។ ន ហិ ទេវ ជីវាមីតិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ឯតទហោសិ សចេ ខោ អហំ យោ យោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិស្សតិ តស្ស តស្ស ធនមនុប្បទស្សាមិ [ឱ. ធនមនុប្បទាមិ។] ឯវមិទំ អទិន្នាទានំ បវឌ្ឍិស្សតិ យន្នូនាហំ ឥមំ បុរិសំ សុនិសេធំ និសេធេយ្យ មូលឃច្ឆំ [ឱ. មូលឃច្ចំ។ ម. មូលឆេជ្ជំ។] ករេយ្យំ សីសមស្ស ឆិន្ទេយ្យន្តិ។ អថខោ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ បុរិសេ អាណាបេសិ តេនហិ ភណេ ឥមំ បុរិសំ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហុំ [ឱ.ម. បច្ឆាពាហំ។] គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិយាយ រថិយំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខមិត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សុនិសេធំ និសេធេថ មូលឃច្ឆំ ករោថ សីសមស្ស ឆិន្ទថាតិ។ ឯវំ ទេវាតិ ខោ ភិក្ខវេ តេ បុរិសា រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស បដិស្សុត្វា តំ បុរិសំ ទឡ្ហាយ រជ្ជុយា បច្ឆាពាហុំ គាឡ្ហពន្ធនំ ពន្ធិត្វា ខុរមុណ្ឌំ ករិត្វា ខរស្សរេន បណវេន រថិយាយ រថិយំ សិង្ឃាដកេន សិង្ឃាដកំ បរិនេត្វា ទក្ខិណេន ទ្វារេន និក្ខមិត្វា ទក្ខិណតោ នគរស្ស សុនិសេធំ និសេធេសុំ មូលឃច្ឆំ អកំសុ សីសមស្ស ឆិន្ទឹសុ។

[៤១] អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខវេ មនុស្សា យេ កិរ ភោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយន្តិ តេ រាជា សុនិសេធំ និសេធេតិ មូលឃច្ឆំ ករោតិ សីសានិ តេសំ ឆិន្ទតីតិ។ សុត្វាន តេសំ ឯតទហោសិ យន្នូន មយំបិ តិណ្ហានិ សត្ថានិ ការាបេយ្យាម [ម. ការាបេស្សាម។] តិណ្ហានិ សត្ថានិ ការាបេត្វា យេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិស្សាម តេ សុនិសេធំ និសេធេស្សាម មូលឃច្ឆំ ករិស្សាម សីសានិ នេសំ ឆិន្ទិស្សាមាតិ។ តេ តិណ្ហានិ សត្ថានិ ការាបេសុំ តិណ្ហានិ សត្ថានិ ការាបេត្វា គាមឃាតំបិ ឧបក្កមឹសុ កាតុំ និគមឃាតំបិ ឧបក្កមឹសុ កាតុំ នគរឃាតំបិ ឧបក្កមឹសុ កាតុំ បន្ថទូហណម្បិ [ម. បន្នទូសនំ បិ។] ឧបក្កមឹសុ កាតុំ។ យេសំ តេ [ឱ. តេ យេសំ។] អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយន្តិ តេ សុនិសេធំ និសេធេន្តិ មូលឃច្ឆំ ករោន្តិ សីសានិ នេសំ ឆិន្ទន្តិ។

[៤២] ឥតិ ខោ ភិក្ខវេ អធនានំ ធនេ នានុប្បទិយមានេ ទាឡិទ្ទិយំ វេបុល្លមគមាសិ ទាឡិទ្ទិយេ វេបុល្លំ គតេ អទិន្នាទានំ វេបុល្លមគមាសិ អទិន្នាទានេ វេបុល្លំ គតេ សត្ថំ វេបុល្លមគមាសិ សត្ថេ វេបុល្លំ គតេ បាណាតិបាតោ វេបុល្លមគមាសិ បាណាតិបាតេ វេបុល្លំ គតេ មុសាវាទោ វេបុល្លមគមាសិ មុសាវាទេ វេបុល្លំ គតេ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ អសីតិវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ ចត្តារីសវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា អហេសុំ ចត្តារីសវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ អញ្ញតរោ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ។ តមេនំ អគ្គហេសុំ គហេត្វា រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស ទស្សេសុំ អយំ ទេវ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយីតិ។ ឯវំ វុត្តេ ភិក្ខវេ រាជា ខត្តិយោ មុទ្ធាវសិត្តោ តំ បុរិសំ ឯតទវោច សច្ចំ កិរ ត្វំ អម្ភោ បុរិស បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយសីតិ។ ន ហិ ទេវាតិ សម្បជានមុសា ភាសិ។

[៤៣] ឥតិ ខោ ភិក្ខវេ អធនានំ ធនេ នានុប្បទិយមានេ ទាឡិទ្ទិយំ វេបុល្លមគមាសិ ទាឡិទ្ទិយេ វេបុល្លំ គតេ អទិន្នាទានំ វេបុល្លមគមាសិ អទិន្នាទានេ វេបុល្លំ គតេ សត្ថំ វេបុល្លមគមាសិ សត្ថេ វេបុល្លំ គតេ បាណាតិបាតោ វេបុល្លមគមាសិ បាណាតិបាតេ វេបុល្លំ គតេ មុសាវាទោ វេបុល្លមគមាសិ មុសាវាទេ វេបុល្លំ គតេ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ [ឱ. តេសន្តិ ន ទិស្សតិ។] អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ ចត្តារីសវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ វីសតិវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា អហេសុំ វីសតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ អញ្ញតរោ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិ។ តមេនំ អញ្ញតរោ បុរិសោ រញ្ញោ ខត្តិយស្ស មុទ្ធាវសិត្តស្ស អារោចេសិ ឥត្ថន្នាមោ ទេវ បុរិសោ បរេសំ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយតីតិ បេសុញ្ញមកាសិ។

[៤៤] ឥតិ ខោ ភិក្ខវេ អធនានំ ធនេ នានុប្បទិយមានេ ទាឡិទ្ទិយំ វេបុល្លមគមាសិ ទាឡិទ្ទិយេ វេបុល្លំ គតេ។បេ។ បិសុណា វាចា វេបុល្លមគមាសិ បិសុណាយ វាចាយ វេបុល្លំ គតាយ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ វីសតិវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ ទសវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា អហេសុំ ទសវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ឯកិទំ សត្តា វណ្ណវន្តា [ឱ.ម. វណ្ណវន្តោ។] ហោន្តិ ឯកិទំ សត្តា ទុព្វណ្ណា តត្ថ យេ តេ សត្តា ទុព្វណ្ណា តេ វណ្ណវន្តេ សត្តេ អភិជ្ឈាយន្តា បរេសំ ទារេសុ ចារិត្តំ អាបជ្ជឹសុ។

[៤៥] ឥតិ ខោ ភិក្ខវេ អធនានំ ធនេ នានុប្បទិយមានេ ទាឡិទ្ទិយំ វេបុល្លមគមាសិ ទាឡិទ្ទិយេ វេបុល្លំ គតេ អទិន្នាទានំ វេបុល្លមគមាសិ អទិន្នាទានេ វេបុល្លំ គតេ។ សង្ខិត្តំ។ កាមេសុ មិច្ឆាចារោ វេបុល្លមគមាសិ កាមេសុ មិច្ឆាចារេ វេបុល្លំ គតេ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ ទសវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ បញ្ចវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា អហេសុំ បញ្ចវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ទ្វេ ធម្មា វេបុល្លមគមឹសុ ផរុសា ច វាចា សម្ផប្បលាបោ ច ទ្វីសុ ធម្មេសុ វេបុល្លំ គតេសុ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ បញ្ចវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ អប្បេកច្ចេ អឌ្ឍតេយ្យវស្សសហស្សាយុកា អប្បេកច្ចេ ទ្វេវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា អហេសុំ អឌ្ឍតេយ្យវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ អភិជ្ឈា ព្យាបាទា វេបុល្លមគមឹសុ អភិជ្ឈា ព្យាបាទេសុ វេបុល្លំ គតេសុ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ អឌ្ឍតេយ្យវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ វស្សសហស្សាយុកា បុត្តា អហេសុំ វស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ មិច្ឆាទិដ្ឋិ វេបុល្លមគមាសិ មិច្ឆាទិដ្ឋិយា វេបុល្លំ គតាយ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ វស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ បញ្ចវស្សសតាយុកា បុត្តា អហេសុំ បញ្ចវស្សសតាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ តយោ ធម្មា វេបុល្លមគមំសុ អធម្មរាគោ វិសមលោភោ មិច្ឆាធម្មោ តីសុ ធម្មេសុ វេបុល្លំ គតេសុ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ បញ្ចវស្សសតាយុកានំ មនុស្សានំ អប្បេកច្ចេ អឌ្ឍតេយ្យវស្សសតាយុកា អប្បេកច្ចេ ទ្វេវស្សសតាយុកា បុត្តា អហេសុំ អឌ្ឍតេយ្យវស្សសតាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ឥមេ ធម្មា វេបុល្លមគមំសុ អមត្តេយ្យតា [ម. អមេត្តេយ្យតា] អបេត្តេយ្យតា អស្សាមញ្ញតា អព្រហ្មញ្ញតា នកុលេជេដ្ឋាបចាយិតា [នកុលេជេដ្ឋាបចាយិកាតិបិ វា បាឋោ។]។ ឥតិ ខោ ភិក្ខវេ អធនានំ ធនេ នានុប្បទិយមានេ ទាឡិទ្ទិយំ វេបុល្លមគមាសិ ទាឡិទ្ទិយេ វេបុល្លំ គតេ អទិន្នាទានំ វេបុល្លមគមាសិ អទិន្នាទានេ វេបុល្លំ គតេ សត្ថំ វេបុល្លមគមាសិ សត្ថេ វេបុល្លំ គតេ បាណាតិបាតោ វេបុល្លមគមាសិ បាណាតិបាតេ វេបុល្លំ គតេ មុសាវាទោ វេបុល្លមគមាសិ មុសាវាទេ វេបុល្លំ គតេ បិសុណា វាចា វេបុល្លមគមាសិ បិសុណាយ វាចាយ វេបុល្លំ គតាយ កាមេសុ មិច្ឆាចារោ វេបុល្លមគមាសិ កាមេសុ មិច្ឆាចារេ វេបុល្លំ គតេ ទ្វេ ធម្មា វេបុល្លមគមំសុ ផរុសា ច [ឱ.ម. ចសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] វាចា សម្ផប្បលាបោ ច ទ្វីសុ ធម្មេសុ វេបុល្លំ គតេសុ អភិជ្ឈា ព្យាបាទា វេបុល្លមគមំសុ អភិជ្ឈា ព្យាបាទេសុ វេបុល្លំ គតេសុ [ឱ. អភិជ្ឈាវ្យាបាទោ វេបុល្លមគមាសិ អភិជ្ឈាវ្យាបាទេ វេបុល្លគតេ។] មិច្ឆាទិដ្ឋិ វេបុល្លមគមាសិ មិច្ឆាទិដ្ឋិយា វេបុល្លំ គតាយ តយោ ធម្មា វេបុល្លមគមំសុ អធម្មរាគោ វិសមលោភោ មិច្ឆាធម្មោ តីសុ ធម្មេសុ វេបុល្លំ គតេសុ ឥមេ ធម្មា វេបុល្លមគមំសុ អមត្តេយ្យតា អបេត្តេយ្យតា អស្សាមញ្ញតា អព្រហ្មញ្ញតា នកុលេជេដ្ឋាបចាយិតា ឥមេសុ ធម្មេសុ វេបុល្លំ គតេសុ តេសំ សត្តានំ អាយុបិ បរិហាយិ វណ្ណោបិ បរិហាយិ តេសំ អាយុនាបិ បរិហាយមានានំ វណ្ណេនបិ បរិហាយមានានំ អឌ្ឍតេយ្យវស្សសតាយុកានំ មនុស្សានំ វស្សសតាយុកា បុត្តា អហេសុំ។

[ឆដ្ឋ.ទសវស្សាយុកសមយោ]

[៤៦] ភវិស្សតិ ភិក្ខវេ សោ សមយោ យំ ឥមេសំ មនុស្សានំ ទសវស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ បញ្ចវស្សិកា កុមារិកា អលំបតេយ្យា ភវិស្សន្តិ ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ឥមានិ រសានិ អន្តរធាយិស្សន្តិ សេយ្យថីទំ សប្បិ នវនីតំ តេលំ មធុ ផាណិតំ លោណំ ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ កុទ្រុសកោ អគ្គភោជនំ [ឱ.ម. កុទ្រុសកោ អគ្គំ ភោជនានំ។] ភវិស្សតិ សេយ្យថាបិ ភិក្ខវេ ឯតរហិ សាលិមំសោទនោ អគ្គភោជនំ ឯវមេវ ខោ ភិក្ខវេ ទសវស្សាយុកេសុ មនុស្សេសុ កុទ្រុសកោ អគ្គភោជនំ ភវិស្សតិ ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ទស កុសលកម្មបថា សព្វេន សព្វំ អន្តរធាយិស្សន្តិ ទស អកុសលកម្មបថា អតិវិយ ទិប្បិស្សន្តិ [ម. អតិព្យាទិព្វិស្សន្តិ។] ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ កុសលន្តិបិ ន ភវិស្សតិ កុតោ បន កុសលស្ស ការកោ ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ យេ តេ ភវិស្សន្តិ អមត្តេយ្យា អបេត្តេយ្យា អស្សាមញ្ញា អព្រហ្មញ្ញា នកុលេជេដ្ឋាបចាយិនោ តេ បូជា [បុជាតិបិ បុជ្ជាតិបិ បាឋេន ភវិតព្វំ។] ច ភវិស្សន្តិ បាសំសា ច សេយ្យថាបិ ភិក្ខវេ ឯតរហិ មត្តេយ្យា បេត្តេយ្យា សាមញ្ញា ព្រហ្មញ្ញា កុលេជេដ្ឋាបចាយិនោ តេ បូជា ច បាសំសា ច ឯវមេវ ខោ ភិក្ខវេ ទសវស្សាយុកេសុ មនុស្សេសុ យេ តេ ភវិស្សន្តិ អមត្តេយ្យា អបេត្តេយ្យា អស្សាមញ្ញា អព្រហ្មញ្ញា នកុលេជេដ្ឋាបចាយិនោ តេ បូជា ច ភវិស្សន្តិ បាសំសា ច ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ន ភវិស្សតិ មាតាតិ វា មាតុច្ឆាតិ វា បិតាតិ វា បិតុច្ឆាតិ វា [ឱ.ម. បិតាតិ វា បិតុច្ឆាបិ វាតិ ន ទិស្សតិ។] មាតុលានីតិ វា អាចរិយភរិយាតិ វា គរូនំ ទារាតិ វា សម្ភេទំ លោកោ គមិស្សតិ យថា អជេឡកា កុក្កុដា សូករា សោណា សិគាលា [ឱ. កុក្កុដសូករា សោណសិគាលា។] ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ តេសំ សត្តានំ អញ្ញមញ្ញម្ហិ តិព្វោ អាឃាតោ បច្ចុបដ្ឋិតោ ភវិស្សតិ តិព្វោ ព្យាបាទោ តិព្វោ មនោបទោសោ តិព្វំ វធកចិត្តំ មាតុបិ បុត្តម្ហិ។ បុត្តស្សបិ មាតរិ។ បិតុបិ បុត្តម្ហិ។ បុត្តស្សបិ បិតរិ។ ភាតុបិ ភគិនិយា។ ភគិនិយា ភាតរិ [ឱ. ភាតុបិ ភាតរិ។ ភាតុបិ ភគិនិយា។ ភគិនិយាបិ ភាតរិ។] តិព្វោ អាឃាតោ បច្ចុបដ្ឋិតោ ភវិស្សតិ តិព្វោ ព្យាបាទោ តិព្វោ មនោបទោសោ តិព្វំ វធកចិត្តំ សេយ្យថាបិ ភិក្ខវេ មាគវិកស្ស មិគំ ទិស្វា តិព្វោ អាឃាតោ បច្ចុបដ្ឋិតោ ហោតិ តិព្វោ ព្យាបាទោ តិព្វោ មនោបទោសោ តិព្វំ វធកចិត្តំ ឯវមេវ ខោ ភិក្ខវេ ទសវស្សាយុកេសុ មនុស្សេសុ តេសំ សត្តានំ អញ្ញមញ្ញម្ហិ តិព្វោ អាឃាតោ បច្ចុបដ្ឋិតោ ភវិស្សតិ តិព្វោ ព្យាបាទោ តិព្វោ មនោបទោសោ តិព្វំ វធកចិត្តំ មាតុបិ បុត្តម្ហិ។ បុត្តស្សបិ មាតរិ។ បិតុបិ បុត្តម្ហិ។ បុត្តស្សបិ បិតរិ។ ភាតុបិ ភគិនិយា [ឱ. ភាតុបិ ភាតរិ។ ភាតុបិ ភគិនិយា។] ភគិនិយាបិ ភាតរិ តិព្វោ អាឃាតោ បច្ចុបដ្ឋិតោ ភវិស្សតិ តិព្វោ ព្យាបាទោ តិព្វោ មនោបទោសោ តិព្វំ វធកចិត្តំ។

[៤៧] ទសវស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ សត្តាហំ សត្ថន្តរកប្បោ ភវិស្សតិ តេ អញ្ញមញ្ញំ មិគសញ្ញំ [ម. អញ្ញមញ្ញម្ហិ…។] បដិលភិស្សន្តិ តេសំ តិណ្ហានិ សត្ថានិ ហត្ថេសុ បាតុភវិស្សន្តិ តេ តិណ្ហេន សត្ថេន ឯស មិគោតិ [ឱ.ម. ឯស មិគោ ឯស មិគោតិ អាមេណ្ឌិតំ ទិស្សតិ។] អញ្ញមញ្ញំ ជីវិតា វោរោបិស្សន្តិ។ អថខោ តេសំ ភិក្ខវេ សត្តានំ ឯកច្ចានំ ឯវំ ភវិស្សន្តិ មា ច មយំ កញ្ចិ មា ច អម្ហេ កោចិ យន្នូន មយំ តិណគហនំ វា វនគហនំ វា រុក្ខគហនំ វា នទីវិទុគ្គំ វា បព្វតវិសមំ វា បវិសិត្វា វនមូលផលាហារា យាបេយ្យាមាតិ។ តេ តិណគហនំ វា [ឱ. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] វនគហនំ វា [ឱ. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] រុក្ខគហនំ វា [ឱ. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] នទីវិទុគ្គំ វា [ឱ. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] បព្វតវិសមំ វា [ឱ. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] បវិសិត្វា សត្តាហំ វនមូលផលាហារា យាបេស្សន្តិ។ តេ តស្ស សត្តាហស្ស អច្ចយេន តិណគហនា វនគហនា រុក្ខគហនា នទីវិទុគ្គា បព្វតវិសមា និក្ខមិត្វា អញ្ញមញ្ញំ អាលិង្គិត្វា សភាសុ [ឱ.ម. សភា។] គាយិស្សន្តិ សមស្សាសិស្សន្តិ ទិដ្ឋា ភោ សត្តា ជីវសិ ត្វំ [ឱ.ម. ត្វន្តិ ន ទិស្សតិ។] ទិដ្ឋា ភោ សត្តា ជីវសីតិ។

[ឆដ្ឋ.អាយុវណ្ណាទិវឌ្ឍនកថា]

អថខោ តេសំ ភិក្ខវេ សត្តានំ ឯវំ ភវិស្សតិ មយំ ខោ អកុសលានំ ធម្មានំ សមាទានហេតុ ឯវរូបំ [ឱ. ឯវរូបន្តិ ន ទិស្សតិ។] អាយតំ ញាតិក្ខយំ បត្តា យន្នូន មយំ កុសលំ ករេយ្យាម កឹ កុសលំ ករេយ្យាម យន្នូន មយំ បាណាតិបាតា វិរមេយ្យាម ឥទំ កុសលំ ធម្មំ សមាទាយ វត្តេយ្យាមាតិ។ តេ បាណាតិបាតា វិរមិស្សន្តិ ឥទំ កុសលំ ធម្មំ សមាទាយ វត្តិស្សន្តិ តេ កុសលានំ ធម្មានំ សមាទានហេតុ អាយុនាបិ វឌ្ឍិស្សន្តិ វណ្ណេនបិ វឌ្ឍិស្សន្តិ តេសំ អាយុនាបិ វឌ្ឍមានានំ វណ្ណេនបិ វឌ្ឍមានានំ ទសវស្សាយុកានំ មនុស្សានំ វីសតិវស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ អថខោ តេសំ ភិក្ខវេ សត្តានំ ឯវំ ភវិស្សតិ មយំ ខោ កុសលានំ ធម្មានំ សមាទានហេតុ អាយុនាបិ វឌ្ឍាម វណ្ណេនបិ វឌ្ឍាម យន្នូន មយំ ភិយ្យោសោ មត្តាយ កុសលំ ករេយ្យាម កឹ កុសលំ ករេយ្យាម [ឱ. កឹ កុសលំ ករេយ្យាមាតិ ន ទិស្សតិ។]។ យន្នូន មយំ អទិន្នាទានា វិរមេយ្យាម កាមេសុ មិច្ឆាចារា វិរមេយ្យាម [ឱ.ម. ឯត្ថន្តរេ មុសាវាទា វិរមេយ្យាមាតិ ទិស្សតិ។] បិសុណាយ វាចាយ វិរមេយ្យាម ផរុសាយ វាចាយ វិរមេយ្យាម សម្ផប្បលាបា វិរមេយ្យាម អភិជ្ឈំ បជហេយ្យាម ព្យាបាទំ បជហេយ្យាម មិច្ឆាទិដ្ឋឹ បជហេយ្យាម តយោ ធម្មេ បជហេយ្យាម អធម្មរាគំ វិសមលោភំ មិច្ឆាធម្មំ យន្នូន មយំ មត្តេយ្យា អស្សាម បេត្តេយ្យា សាមញ្ញា ព្រហ្មញ្ញា កុលេ ជេដ្ឋាបចាយិនោ ឥទំ កុសលំ ធម្មំ សមាទាយ វត្តេយ្យាមាតិ។ តេ មត្តេយ្យា ភវិស្សន្តិ បេត្តេយ្យា សាមញ្ញា ព្រហ្មញ្ញា កុលេជេដ្ឋាបចាយិនោ ឥទំ កុសលំ ធម្មំ សមាទាយ វត្តិស្សន្តិ តេសំ [ឱ.ម. តេ។] កុសលានំ ធម្មានំ សមាទានហេតុ អាយុនាបិ វឌ្ឍិស្សន្តិ វណ្ណេនបិ វឌ្ឍិស្សន្តិ តេសំ អាយុនាបិ វឌ្ឍមានានំ វណ្ណេនបិ វឌ្ឍមានានំ វីសតិវស្សាយុកានំ មនុស្សានំ ចត្តាឡីសវស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ ចត្តាឡីសវស្សាយុកានំ មនុស្សានំ អសីតិវស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ អសីតិវស្សាយុកានំ មនុស្សានំ សដ្ឋីវស្សសតាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ សដ្ឋីវស្សសតាយុកានំ មនុស្សានំ វីសតិតិវស្សសតាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ វីសតិតិវស្សសតាយុកានំ មនុស្សានំ ចត្តាឡីសឆវស្សសតាយុកា [ឱ. វិសំតីណិវស្សសតាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ វិសំតីណិវស្សសតាយុកានំ មនុស្សានំ ចត្តារីសំ ឆព្វស្សសតាយុកា។] បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ ចត្តាឡីសឆវស្សសតាយុកានំ មនុស្សានំ ទ្វេវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ ទ្វេវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ ចត្តារិវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ ចត្តារិវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ អដ្ឋវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ អដ្ឋវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ វីសតិវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ វីសតិវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ ចត្តាឡីសវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។ ចត្តាឡីសវស្សសហស្សាយុកានំ មនុស្សានំ អសីតិវស្សសហស្សាយុកា បុត្តា ភវិស្សន្តិ។

[៤៨] អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ បញ្ចវស្សសតិកា កុមារិកា អលំបតេយ្យា ភវិស្សន្តិ។

[ឆដ្ឋ.សង្ខរាជឧប្បត្តិ]

អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ តយោ អាពាធា ភវិស្សន្តិ ឥច្ឆា អនសនំ ជរា។ អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ អយំ ជម្ពុទីបោ ឥទ្ធោ ចេវ ភវិស្សតិ ផីតោ ច កុក្កុដសម្បាតិតា [កុក្កុដសម្បាទិកាតិបិ បាឋោ។] គាមនិគមរាជធានិយោ។ អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ អយំ ជម្ពុទីបោ អវីចិ មញ្ញេ ផុដោ [ម. ផុដ្ឋោ។] ភវិស្សតិ មនុស្សេហិ សេយ្យថាបិ នឡវនំ វា សរវនំ វា។ អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ អយំ ពារាណសី កេតុមតី នាម រាជធានី ភវិស្សតិ ឥទ្ធា ចេវ ផីតា ច ពហុជនា ច អាកិណ្ណមនុស្សា ច សុភិក្ខា ច។ អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ ឥមស្មឹ ជម្ពុទីបេ ចតុរាសីតិនគរសហស្សានិ ភវិស្សន្តិ កេតុមតីរាជធានីបមុខានិ។ អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ កេតុមតីរាជធានិយា [ឱ. កេតុមតិយា រាជធានិយា។] សង្ខោ នាម រាជា ឧប្បជ្ជិស្សតិ ចក្កវត្តិ ធម្មិកោ ធម្មរាជា ចាតុរន្តោ វិជិតាវី ជនបទដ្ឋាវរិយប្បត្តោ សត្តរតនសមន្នាគតោ។ តស្សិមានិ សត្ត រតនានិ ភវិស្សន្តិ សេយ្យថីទំ ចក្ករតនំ ហត្ថិរតនំ អស្សរតនំ មណិរតនំ ឥត្ថីរតនំ គហបតិរតនំ បរិនាយករតនមេវ សត្តមំ។ បរោសហស្សំ ខោ បនស្ស បុត្តា ភវិស្សន្តិ សូរា វីរង្គរូបា [ភង្គរូបាតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] បរសេនប្បមទ្ទនា។ សោ ឥមំ បឋវឹ សាគរបរិយន្តំ អទណ្ឌេន អសត្ថេន ធម្មេន អភិវិជិយ អជ្ឈាវសិស្សតិ។

[ឆដ្ឋ.មេត្តេយ្យពុទ្ធុប្បាទោ]

អសីតិវស្សសហស្សាយុកេសុ ភិក្ខវេ មនុស្សេសុ មេត្តេយ្យោ នាម ភគវា លោកេ ឧប្បជ្ជិស្សតិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា សេយ្យថាបាហមេតរហិ លោកេ ឧប្បន្នោ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា។ សោ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណឹ បជំ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេស្សតិ សេយ្យថាបាហមេតរហិ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណឹ បជំ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេមិ។ សោ ធម្មំ ទេសេស្សតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេស្សតិ សេយ្យថាបាហមេតរហិ ធម្មំ ទេសេមិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេមិ។ សោ អនេកសហស្សំ [ម. អនេកសតសហស្សំ។] ភិក្ខុសង្ឃំ បរិហរិស្សតិ សេយ្យថាបាហំ ឯតរហិ អនេកសតំ ភិក្ខុសង្ឃំ បរិហរាមិ។ អថខោ ភិក្ខវេ សង្ខោ នាម រាជា យោ សោ [ឱ. យេនស្ស។] យូបោ រញ្ញា មហាបនាទេន ការាបិតោ តំ យូបំ ឧស្សាបេត្វា អជ្ឈាវសិត្វា វិសជិត្វា [ឱ. ទទិត្វា វិសជ្ជេត្វា។ ម. តំ ទត្វា វិសជ្ជិត្វា។] សមណព្រាហ្មណកបណទ្ធិកវណិព្វកយាចកានំ ទានំ ទត្វា មេត្តេយ្យស្ស ភគវតោ អរហតោ សម្មាសម្ពុទ្ធស្ស សន្តិកេ កេសមស្សុំ ឱហារេត្វា កាសាយានិ វត្ថានិ អច្ឆាទេត្វា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិស្សតិ។ សោ ឯវំ បព្វជិតោ សមានោ ឯកោ វូបកដ្ឋោ អប្បមត្តោ អាតាបី បហិតត្តោ វិហរន្តោ នចិរស្សេវ យស្សត្ថាយ កុលបុត្តា សម្មទេវ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជន្តិ តទនុត្តរំ ព្រហ្មចរិយបរិយោសានំ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតិ។

[៤៩] អត្តទីបា ភិក្ខវេ វិហរថ អត្តស្សរណា អនញ្ញស្សរណា ធម្មទីបា ធម្មស្សរណា អនញ្ញស្សរណា។ កថញ្ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុ អត្តទីបោ វិហរតិ អត្តស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ ធម្មទីបោ ធម្មស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ វេទនាសុ វេទនានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ ចិត្តេ ចិត្តានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ ឯវំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ អត្តទីបោ វិហរតិ អត្តស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ ធម្មទីបោ ធម្មស្សរណោ អនញ្ញស្សរណោ។

[ឆដ្ឋ.ភិក្ខុនោអាយុវណ្ណាទិវឌ្ឍនកថា]

[៥០] គោចរេ ភិក្ខវេ ចរថ សកេ បេត្តិកេ វិសយេ។ គោចរេ ភិក្ខវេ ចរន្តា សកេ បេត្តិកេ វិសយេ អាយុនាបិ វឌ្ឍិស្សថ វណ្ណេនបិ វឌ្ឍិស្សថ សុខេនបិ វឌ្ឍិស្សថ ភោគេនបិ វឌ្ឍិស្សថ ពលេនបិ វឌ្ឍិស្សថ។ កិញ្ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ អាយុស្មឹ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ ឆន្ទសមាធិប្បធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ វីរិយសមាធិប្បធាន… ចិត្តសមាធិប្បធាន …. វីមំសាសមាធិប្បធានសង្ខារសមន្នាគតំ ឥទ្ធិបាទំ ភាវេតិ សោ ឥមេសំ ចតុន្នំ ឥទ្ធិបាទានំ ភាវិតត្តា ពហុលីកតត្តា អាកង្ខមានោ កប្បំ វា តិដ្ឋេយ្យ កប្បាវសេសំ វា។ ឥទំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ អាយុស្មឹ [ឱ. អាយុស្មឹ វទាមិ។]។ កិញ្ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ វណ្ណស្មឹ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ សីលវា ហោតិ បាតិមោក្ខសំវរសំវុតោ វិហរតិ អាចារគោចរសម្បន្នោ អនុមត្តេសុ វជ្ជេសុ ភយទស្សាវី សមាទាយ សិក្ខតិ សិក្ខាបទេសុ។ ឥទំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ វណ្ណស្មឹ។ កិញ្ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ សុខស្មឹ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ [ឱ. បឋមជ្ឈានំ។] ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា។បេ។ ទុតិយំ ឈានំ។ តតិយំ ឈានំ។ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឥទំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ សុខស្មឹ។ កិញ្ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ ភោគស្មឹ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ មេត្តាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្វធិ សព្វត្តតាយ សព្វាវន្តំ លោកំ មេត្តាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ ករុណាសហគតេន ចេតសា។ មុទិតាសហគតេន ចេតសា។ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា ឯកំ ទិសំ ផរិត្វា វិហរតិ តថា ទុតិយំ តថា តតិយំ តថា ចតុត្ថំ ឥតិ ឧទ្ធមធោ តិរិយំ សព្វធិ សព្វត្តតាយ សព្វាវន្តំ លោកំ ឧបេក្ខាសហគតេន ចេតសា វិបុលេន មហគ្គតេន អប្បមាណេន អវេរេន អព្យាបជ្ឈេន ផរិត្វា វិហរតិ។ ឥទំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ ភោគស្មឹ។ កិញ្ច ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ ពលស្មឹ។ ឥធ ភិក្ខវេ ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវញ្ចេតោវិមុត្តឹ [ឱ. អនាសវំ ចេតោវិមុត្តឹ។] បញ្ញាវិមុត្តឹ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឥទំ ខោ ភិក្ខវេ ភិក្ខុនោ ពលស្មឹ។ នាហំ ភិក្ខវេ អញ្ញំ ឯកពលម្បិ សមនុបស្សាមិ ឯវំ ទុប្បសហំ យថាយិទំ ភិក្ខវេ មារពលំ កុសលានំ ភិក្ខវេ ធម្មានំ សមាទានហេតុ ឯវមិទំ បុញ្ញំ បវឌ្ឍតីតិ។ ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។

ចក្កវត្តិសុត្តំ តតិយំ [ឱ. ចក្កវត្តិសីហនាទសុត្តន្តំ តតិយំ។ ម. ចក្កវត្តិសុត្តន្តំ តតិយំ។] និដ្ឋិតំ។

អគ្គញ្ញសុត្តំ ចតុត្ថំ

[ឆដ្ឋ.វាសេដ្ឋភារទ្វាជា]

[៥១] ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ បុព្វារាមេ មិគារមាតុប្បាសាទេ។ តេន ខោ បន សមយេន វាសេដ្ឋភារទ្វាជា ភិក្ខូសុ បរិវសន្តិ [ម. បដិវសន្តិ។] ភិក្ខុភាវំ អាកង្ខមានា។ អថខោ ភគវា សាយណ្ហសមយំ បដិសល្លាណា វុដ្ឋិតោ បាសាទា ឱរោហិត្វា បាសាទប្បច្ឆាយាយំ [ម. បាសាទច្ឆាយាយំ។] អព្ភោកាសេ ចង្កមតិ។ អទ្ទសា ខោ វាសេដ្ឋោ ភគវន្តំ សាយណ្ហសមយំ បដិសល្លាណា វុដ្ឋិតំ បាសាទា ឱរោហិត្វា បាសាទប្បច្ឆាយាយំ អព្ភោកាសេ ចង្កមន្តំ ទិស្វាន [ឱ. ទិស្វា។] ភារទ្វាជំ អាមន្តេសិ អយំ អាវុសោ ភារទ្វាជ ភគវា សាយណ្ហសមយំ បដិសល្លាណា វុដ្ឋិតោ បាសាទា ឱរោហិត្វា បាសាទប្បច្ឆាយាយំ អព្ភោកាសេ ចង្កមតិ អាយាមាវុសោ ភារទ្វាជ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិស្សាម អប្បេវនាម លភេយ្យាម ភគវតោ សម្មុខា [ឱ. សន្តិកា។ ម. សំមុខា។] ធម្មឹ កថំ សវនាយាតិ។ ឯវមាវុសោតិ ខោ ភារទ្វាជោ វាសេដ្ឋស្ស បច្ចស្សោសិ។ អថខោ វាសេដ្ឋភារទ្វាជា យេន ភគវា តេនុបសង្កមឹសុ ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ភគវន្តំ ចង្កមន្តំ អនុចង្កមឹសុ។ អថខោ ភគវា វាសេដ្ឋំ អាមន្តេសិ តុម្ហេ ខ្វត្ថ វាសេដ្ឋា [ម. វាសេដ្ឋ។ ឯវំ សព្វត្ថាលបនបទេសុ អដ្ឋកថាយម្បិ ឯវមេវ។] ព្រាហ្មណជច្ចា ព្រាហ្មណកុលីនា ព្រាហ្មណកុលា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិតា កច្ចិ វោ សេដ្ឋា ព្រាហ្មណា ន អក្កោសន្តិ ន បរិភាសន្តីតិ។ តគ្ឃ នោ ភន្តេ ព្រាហ្មណា អក្កោសន្តិ បរិភាសន្តិ អត្តរូបាយ បរិភាសាយ បរិបុណ្ណាយ នោ អបរិបុណ្ណាយាតិ។ យថាកថំ បន វោ វាសេដ្ឋា ព្រាហ្មណា អក្កោសន្តិ បរិភាសន្តិ អត្តរូបាយ បរិភាសាយ បរិបុណ្ណាយ នោ អបរិបុណ្ណាយាតិ។ ព្រាហ្មណា ភន្តេ ឯវមាហំសុ ព្រាហ្មណោ វ សេដ្ឋោ វណ្ណោ ហីនា អញ្ញេ វណ្ណា [ឱ. ហីនោ អញ្ញោ វណ្ណោ។] ព្រាហ្មណោ វ សុក្កោ វណ្ណោ កណ្ហា អញ្ញេ វណ្ណា [ឱ. កណ្ហោ អញ្ញោ វណ្ណោ។]។ ព្រាហ្មណា វ សុជ្ឈន្តិ នោ អព្រាហ្មណា ព្រាហ្មណា [ឱ.ម. ព្រាហ្មណា វ។] ព្រហ្មុនោ បុត្តា ឱរសា មុខតោ ជាតា ព្រហ្មជា ព្រហ្មនិម្មិតា ព្រហ្មទាយាទា តេ តុម្ហេ សេដ្ឋំ វណ្ណំ ហិត្វា ហីនមត្ថ វណ្ណំ អជ្ឈុបគតា យទិទំ មុណ្ឌកេ សមណកេ ឥព្ភេ កណ្ហេ ពន្ធូ បាទាបច្ចេតិ [ម. បច្ចេ។]។ តយិទំ ន សាធុ តយិទំ នប្បដិរូបំ យំ តុម្ហេ សេដ្ឋំ វណ្ណំ ហិត្វា ហីនមត្ថ វណ្ណំ អជ្ឈុបគតា យទិទំ មុណ្ឌកេ សមណកេ ឥព្ភេ កណ្ហេ ពន្ធូ បាទាបច្ចេតិ។ ឯវំ ខោ នោ ភន្តេ ព្រាហ្មណា អក្កោសន្តិ បរិភាសន្តិ អត្តរូបាយ បរិភាសាយ បរិបុណ្ណាយ នោ អបរិបុណ្ណាយាតិ។ តគ្ឃ វោ វាសេដ្ឋា ព្រាហ្មណា បោរាណំ អស្សរន្តា ឯវមាហំសុ ព្រាហ្មណោ វ សេដ្ឋោ វណ្ណោ ហីនា អញ្ញេ វណ្ណា ព្រាហ្មណោ វ សុក្កោ វណ្ណោ កណ្ហា អញ្ញេ វណ្ណា ព្រាហ្មណា វ សុជ្ឈន្តិ នោ អព្រាហ្មណា ព្រាហ្មណា ព្រហ្មុនោ បុត្តា ឱរសា មុខតោ ជាតា ព្រហ្មជា ព្រហ្មនិម្មិតា ព្រហ្មទាយាទាតិ។ ទិស្សន្តិ ខោ បន វាសេដ្ឋា ព្រាហ្មណានំ ព្រាហ្មណិយោ ឧតុនិយោបិ គព្ភិនិយោបិ វិជាយមានាបិ បាយមានាបិ តេ ច ព្រាហ្មណា យោនិជា វ សមានា ឯវមាហំសុ ព្រាហ្មណោ វ សេដ្ឋោ វណ្ណោ។បេ។ ព្រហ្មទាយាទាតិ។ តេ ច [ឱ. ចសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] ព្រហ្មានញ្ចេវ អព្ភាចិក្ខន្តិ មុសា ច ភាសន្តិ ពហុញ្ច អបុញ្ញំ បសវន្តិ។

[ឆដ្ឋ.ចតុវណ្ណសុទ្ធិ]

[៥២] ចត្តារោមេ វាសេដ្ឋា វណ្ណា [ឱ.ម. វាសេដ្ឋ វណ្ណា។] ខត្តិយា ព្រាហ្មណា វេស្សា សុទ្ទា។ ខត្តិយោបិ ខោ វាសេដ្ឋា ឥធេកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ អទិន្នាទាយី កាមេសុ មិច្ឆាចារី មុសាវាទី បិសុណវាចោ ផរុសវាចោ សម្ផប្បលាបី អភិជ្ឈាលុ ព្យាបន្នចិត្តោ មិច្ឆាទិដ្ឋី [ឱ. អភិជ្ឈាលុ ហោតិ វ្យាបន្នចិត្តោ ហោតិ មិច្ឆាទិដ្ឋិ ហោតិ។]។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា យេមេ ធម្មា អកុសលា អកុសលសង្ខាតា សាវជ្ជា សាវជ្ជសង្ខាតា អសេវិតព្វា អសេវិតព្វសង្ខាតា នាលមរិយា នាលមរិយសង្ខាតា កណ្ហា កណ្ហវិបាកា វិញ្ញុគរហិតា។ ខត្តិយេបិ តេ ឥធេកច្ចេ សន្ទិស្សន្តិ។ ព្រាហ្មណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ វេស្សោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋា ឥធេកច្ចោ បាណាតិបាតី ហោតិ អទិន្នាទាយី។បេ។ មិច្ឆាទិដ្ឋី។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា យេមេ ធម្មា អកុសលា អកុសលសង្ខាតា។បេ។ កណ្ហា កណ្ហវិបាកា វិញ្ញុគរហិតា។ សុទ្ទេបិ តេ ឥធេកច្ចេ សន្ទិស្សន្តិ។

[៥៣] ខត្តិយោបិ ខោ វាសេដ្ឋា ឥធេកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ [ឱ. ហោតីតិ សព្វត្ថ បទេសុ ទិស្សតិ។] អទិន្នាទានា បដិវិរតោ កាមេសុ មិច្ឆាចារា បដិវិរតោ មុសាវាទា បដិវិរតោ បិសុណាយ វាចាយ បដិវិរតោ ផរុសាយ វាចាយ បដិវិរតោ សម្ផប្បលាបា បដិវិរតោ អនភិជ្ឈាលុ អព្យាបន្នចិត្តោ សម្មាទិដ្ឋី។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា យេមេ ធម្មា កុសលា កុសលសង្ខាតា អនវជ្ជា អនវជ្ជសង្ខាតា សេវិតព្វា សេវិតព្វសង្ខាតា អលមរិយា អលមរិយសង្ខាតា សុក្កា សុក្កវិបាកា វិញ្ញុបសត្ថា។ ខត្តិយេបិ តេ ឥធេកច្ចេ សន្ទិស្សន្តិ។ ព្រាហ្មណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។ វេស្សោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។ សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋា ឥធេកច្ចោ បាណាតិបាតា បដិវិរតោ ហោតិ។បេ។ អនភិជ្ឈាលុ អព្យាបន្នចិត្តោ សម្មាទិដ្ឋី។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា យេមេ ធម្មា កុសលា កុសលសង្ខាតា អនវជ្ជា អនវជ្ជសង្ខាតា សេវិតព្វា សេវិតព្វសង្ខាតា អលមរិយា អលមរិយសង្ខាតា សុក្កា សុក្កវិបាកា វិញ្ញុបសត្ថា។ សុទ្ទេបិ តេ ឥធេកច្ចេ សន្ទិស្សន្តិ។ ឥមេសុ ខោ វាសេដ្ឋា ចតូសុ វណ្ណេសុ ឯវំឧភយព្យោកិណ្ណេសុ វត្តមានេសុ កណ្ហសុក្កេសុ ធម្មេសុ វិញ្ញុវិគរហិតេសុ ចេវ វិញ្ញុបសត្ថេសុ ច យទេត្ថ ព្រាហ្មណា ឯវមាហំសុ ព្រាហ្មណោ វ សេដ្ឋោ វណ្ណោ ហីនា អញ្ញេ វណ្ណា ព្រាហ្មណោ វ សុក្កោ វណ្ណោ កណ្ហា អញ្ញេ វណ្ណា ព្រាហ្មណា វ សុជ្ឈន្តិ នោ អព្រាហ្មណា ព្រាហ្មណា ព្រហ្មុនោ បុត្តា ឱរសា មុខតោ ជាតា ព្រហ្មជា ព្រហ្មនិម្មិតា ព្រហ្មទាយាទាតិ។ តន្តេសំ វិញ្ញូ នានុជានន្តិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ ឥមេសំ ហិ វាសេដ្ឋា ចតុន្នំ វណ្ណានំ យោ ហោតិ ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសញ្ញោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ សោ នេសំ អគ្គមក្ខាយតិ ធម្មេនេវ នោ អធម្មេន។ ធម្មោ ហិ វាសេដ្ឋា សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។ តទមិនាបេតំ វាសេដ្ឋា បរិយាយេន វេទិតព្វំ យថា ធម្មោ សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។

[៥៤] ជានាតិ ខោ វាសេដ្ឋា រាជា បសេនទិ កោសលោ សមណោ គោតមោ អនុត្តរោ សក្យកុលា បព្វជិតោតិ។ សក្យា ខោ បន វាសេដ្ឋា រញ្ញោ បសេនទិស្ស កោសលស្ស អនន្តរា អនុយន្តា [ឱ. បសេនទិកោសលស្ស អនុយុត្តា។ ម. បសេនទិនោ កោសលស្ស អនន្តរា អនុយុត្តា។] ភវន្តិ។ ករោន្តិ ខោ វាសេដ្ឋា សក្យា រញ្ញេ [ម. រញ្ញោ។] បសេនទិម្ហិ កោសលេ និបច្ចការំ អភិវាទនំ បច្ចុដ្ឋានំ អញ្ជលិកម្មំ សាមីចិកម្មំ។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា យំ ករោន្តិ សក្យា រញ្ញេ បសេនទិម្ហិ កោសលេ និបច្ចការំ អភិវាទនំ បច្ចុដ្ឋានំ អញ្ជលិកម្មំ សាមីចិកម្មំ ករោតិ តំ រាជា បសេនទិ កោសលោ តថាគតេ និបច្ចការំ អភិវាទនំ បច្ចុដ្ឋានំ អញ្ជលិកម្មំ សាមីចិកម្មំ ននុ សុជាតោ សមណោ គោតមោ ទុជ្ជាតោហមស្មិ ពលវា សមណោ គោតមោ ទុព្វលោហមស្មិ ឱបាសាទិកោ [ឱ. ម. បាសាទិកោ។] សមណោ គោតមោ ទុព្វណ្ណោហមស្មិ មហេសក្ខោ សមណោ គោតមោ អប្បេសក្ខោហមស្មីតិ អថខោ នំ ធម្មំយេវ សក្ករោន្តោ ធម្មំ គរុករោន្តោ ធម្មំ មានេន្តោ ធម្មំ បូជេន្តោ ធម្មំ អបចយមានោ [ឱ. អបចាយមានោ។]។ ឯវំ រាជា បសេនទិ កោសលោ តថាគតេ និបច្ចការំ ករោតិ អភិវាទនំ បច្ចុដ្ឋានំ អញ្ជលិកម្មំ សាមីចិកម្មំ។ ឥមិនា ខោ ឯវំ [ឱ.ម. ឯតំ។] វាសេដ្ឋា បរិយាយេន វេទិតព្វំ យថា ធម្មោ សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។

[៥៥] តុម្ហេ ខ្វត្ថ វាសេដ្ឋា នានាជច្ចា នានានាមា នានាគោត្តា នានាកុលា អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជិតា កេ តុម្ហេតិ បុដ្ឋា សមានា សមណា សក្យបុត្តិយាម្ហាតិ [ឱ. សក្យបុត្តិយមម្ហាតិ។] បដិជានាថាតិ [ឱ.ម. បដិជានាថ។]។ យស្ស ខោ បនស្ស វាសេដ្ឋា តថាគតេ សទ្ធា និវិដ្ឋា មូលជាតា បតិដ្ឋិតា ទឡ្ហា អសំហារិយា [ឱ. អសំហារិកា។] សមណេន វា ព្រាហ្មណេន វា ទេវេន វា មារេន វា ព្រហ្មុនា វា កេនចិ វា លោកស្មឹ តស្សេតំ កល្លំ វចនាយ ភគវតោម្ហិ បុត្តោ ឱរសោ មុខតោ ជាតោ ធម្មជោ ធម្មនិម្មិតោ ធម្មទាយាទោតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ តថាគតស្ស ហេតំ វាសេដ្ឋា អធិវចនំ ធម្មកាយោ ឥតិបិ ព្រហ្មកាយោ ឥតិបិ ធម្មភូតោ ឥតិបិ ព្រហ្មភូតោ ឥតិបិ [ឱ. ឥតិបីតិ។]។

[៥៦] ហោតិ ខោ សោ វាសេដ្ឋា សមយោ យំ កទាចិ ករហចិ ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន អយំ លោកោ សំវដ្ដតិ សំវដ្ដមានេ លោកេ យេភុយ្យេន សត្តា អាភស្សរសំវត្តនិកា ហោន្តិ តេ តត្ថ [ឱ.ម. តេ តត្ថ ហោន្តិ។] មនោមយា បីតិភក្ខា សយំបភា អន្តលិក្ខចរា សុភដ្ឋាយិនោ ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ តិដ្ឋន្តិ។ ហោតិ ខោ សោ វាសេដ្ឋា សមយោ យំ កទាចិ ករហចិ ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន អយំ លោកោ វិវដ្ដតិ វិវដ្ដមានេ លោកេ យេភុយ្យេន សត្តា អាភស្សរកាយា ចវិត្វា ឥត្ថត្តំ អាគច្ឆន្តិ តេ ច ហោន្តិ មនោមយា បីតិភក្ខា សយំបភា អន្តលិក្ខចរា សុភដ្ឋាយិនោ ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ តិដ្ឋន្តិ។

[ឆដ្ឋ. រសបថវិបាតុភាវោ]

ឯកោទកីភូតំ ខោ បន វាសេដ្ឋា តេន សមយេន ហោតិ អន្ធការោ អន្ធការតិមិសា ន ចន្ទិមសុរិយា បញ្ញាយន្តិ ន នក្ខត្តានិ តារករូបានិ បញ្ញាយន្តិ ន រត្តិន្ទិវា បញ្ញាយន្តិ ន មាសទ្ធមាសា បញ្ញាយន្តិ ន ឧតុសំវច្ឆរា បញ្ញាយន្តិ ន ឥត្ថីបុរិសា បញ្ញាយន្តិ។ សត្តា សត្តាត្វេវ សំខ្យំ គច្ឆន្តិ។ អថខោ តេសំ វាសេដ្ឋា សត្តានំ កទាចិ ករហចិ ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន រសបឋវី ឧទកស្មឹ សមន្តានិ [ឱ.ម. សមតានិ។] សេយ្យថាបិ នាម បយតត្តស្ស [ឱ. បយសោតត្តស្ស។ ម. បាយសោតក្កស្ស។] និព្វាយមានស្ស ឧបរិ សន្តានកំ ហោតិ ឯវមេវំ [ម. ឯវមេវ ខោ។] បាតុរហោសិ សា អហោសិ វណ្ណសម្បន្នា គន្ធសម្បន្នា រសសម្បន្នា សេយ្យថាបិ នាម សម្បន្នា [ឱ.ម. សម្បន្នំ។] វា សប្បិ សម្បន្នំ វា នវនីតំ ឯវំវណ្ណា អហោសិ សេយ្យថាបិ នាម ខុទ្ទមធុំ អនេឡកំ ឯវមស្សាទា អហោសិ។ អថខោ វាសេដ្ឋា អញ្ញតរោ សត្តោ លោលជាតិកោ អម្ភោ កិមេវិទំ ភវិស្សតីតិ រសបឋវឹ អង្គុលិយា សាយិ តស្ស រសបឋវឹ អង្គុលិយា សាយតោ អច្ឆាទេសិ តណ្ហាបស្ស [តណ្ហាវស្សាតិ តណ្ហាចស្សាតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] ឱក្កមិ។ អញ្ញេបិ [ឱ. អញ្ញតរេបិ ខោ។] ខោ វាសេដ្ឋា សត្តា តស្ស សត្តស្ស ទិដ្ឋានុគតឹ អាបជ្ជមានា រសបឋវឹ អង្គុលិយា សាយឹសុ។ តេសំ រសបឋវឹ អង្គុលិយា សាយតំ អច្ឆាទេតិ តណ្ហា ច នេសំ ឱក្កមិ។

[ឆដ្ឋ. ចន្ទិមសូរិយាទិបាតុភាវោ]

អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា រសបឋវឹ ហត្ថេហិ អាលុប្បការកំ [ឱ. អាលុម្បការកំ។] ឧបក្កមឹសុ បរិភុញ្ជិតុំ។ យតោ ខោ វាសេដ្ឋា សត្តា រសបឋវឹ ហត្ថេហិ អាលុប្បការកំ [ឱ. អាលុម្បការកំ។] ឧបក្កមឹសុ បរិភុញ្ជិតុំ អថ [ម. អថខោ។] តេសំ សត្តានំ សយំបភា អន្តរធាយិ។ សយំបភាយ អន្តរហិតាយ ចន្ទិមសុរិយា បាតុរហេសុំ ចន្ទិមសុរិយេសុ បាតុភូតេសុ នក្ខត្តានិ តារករូបានិ បាតុរហេសុំ នក្ខត្តេសុ តារករូបេសុ បាតុភូតេសុ រត្តិន្ទិវា បញ្ញាយឹសុ រត្តិន្ទិវេសុ បញ្ញាយមានេសុ មាសទ្ធមាសា បញ្ញាយឹសុ មាសទ្ធមាសេសុ បញ្ញាយមានេសុ ឧតុសំវច្ឆរា បញ្ញាយឹសុ។ ឯត្តាវតា ខោ វាសេដ្ឋា អយំ លោកោ បុន វិវដ្ដោ ហោតិ។

[៥៧] អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា រសបឋវឹ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា [ឱ.ម. តម្ភក្ខា។] តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ។ យថា យថា ខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា រសបឋវឹ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ តថា តថា តេសំ សត្តានំ ខរត្តញ្ចេវ កាយស្មឹ ឱក្កមិ វណ្ណវេវណ្ណតា ច បញ្ញាយិត្ថ។ ឯកិទំ សត្តា វណ្ណវន្តោ ហោន្តិ ឯកិទំ សត្តា ទុព្វណ្ណា។ តត្ថ យេ តេ សត្តា វណ្ណវន្តោ តេ ទុព្វណ្ណេ សត្តេ អតិមញ្ញន្តិ មយមេតេហិ វណ្ណវន្តតរា អម្ហេហេតេ ទុព្វណ្ណតរាតិ។ តេសំ វណ្ណាតិមានប្បច្ចយា មានាតិមានជាតិកានំ រសបឋវី អន្តរធាយិ។ រសបឋវិយា [ឱ. រសាយ បឋវិយា។] អន្តរហិតាយ សន្និបតឹសុ សន្និបតិត្វា អនុត្ថុនឹសុ អហោ រសំ អហោ រសន្តិ។ តទេតរហិបិ មនុស្សា កិញ្ចិទេវ សុរសំ [ឱ. សាធុរសំ។] លភិត្វា ឯវមាហំសុ អហោ រសំ អហោ រសន្តិ។ តទេវ បោរាណំ អគ្គញ្ញំ អក្ខរំ អនុស្សរន្តិ ន ត្វេវស្ស អត្ថំ អាជានន្តិ។

[ឆដ្ឋ. ភូមិបប្បដកបាតុភាវោ]

[៥៨] អថខោ តេសំ វាសេដ្ឋា សត្តានំ រសបឋវិយា អន្តរហិតាយ ភូមិបប្បដិកោ [ភូមិបប្បដកោតិបិ បាឋោ។] បាតុរហោសិ។ សេយ្យថាបិ នាម អហិច្ឆត្តកោ ឯវមេវំ បាតុរហោសិ។ សោ អហោសិ វណ្ណសម្បន្នោ គន្ធសម្បន្នោ រសសម្បន្នោ សេយ្យថាបិ នាម សម្បន្នា វា [ឱ.ម. សម្បន្នំ វា។] សប្បិ សម្បន្នំ វា នវនីតំ ឯវំវណ្ណោ អហោសិ សេយ្យថាបិ នាម ខុទ្ទមធុំ [ឱ. ខុទ្ទំ មធុំ។] អនេឡកំ ឯវមស្សាទោ អហោសិ។ អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា ភូមិបប្បដិកំ ឧបក្កមឹសុ បរិភុញ្ជិតុំ តេ [ឱ.ម. តេ តំ។] បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ។ យថា យថា ខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា ភូមិបប្បដិកំ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ តថា តថា តេសំ សត្តានំ ភិយ្យោសោ មត្តាយ ខរត្តញ្ចេវ កាយស្មឹ ឱក្កមិ វណ្ណវេវណ្ណតា ច បញ្ញាយិត្ថ។ ឯកិទំ សត្តា វណ្ណវន្តោ ហោន្តិ ឯកិទំ សត្តា ទុព្វណ្ណា។ តត្ថ យេ តេ សត្តា វណ្ណវន្តោ តេ ទុព្វណ្ណេ សត្តេ អតិមញ្ញន្តិ មយមេតេហិ វណ្ណវន្តតរា អម្ហេហេតេ ទុព្វណ្ណតរាតិ។ តេសំ វណ្ណាតិមានប្បច្ចយា មានាតិមានជាតិកានំ ភូមិបប្បដិកោ អន្តរធាយិ។

[ឆដ្ឋ. បទាលតាបាតុភាវោ]

ភូមិបប្បដិកេ អន្តរហិតេ បទាលតា [ឱ. ពទាលតា ទិស្សតិ។] បាតុរហោសិ សេយ្យថាបិ នាម កលម្ពកា [ឱ.ម. កលម្ពុកា។] ឯវមេវំ បាតុរហោសិ។ សា អហោសិ វណ្ណសម្បន្នា គន្ធសម្បន្នា រសសម្បន្នា សេយ្យថាបិ នាម សម្បន្នា វា សប្បិ សម្បន្នំ វា នវនីតំ ឯវំវណ្ណា អហោសិ សេយ្យថាបិ នាម ខុទ្ទមធុំ អនេឡកំ ឯវមស្សាទោ អហោសិ។ អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា បទាលតំ ឧបក្កមឹសុ បរិភុញ្ជិតុំ តេ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ។ យថា យថា ខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា បទាលតំ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ តថា តថា តេសំ សត្តានំ ភិយ្យោសោ មត្តាយ ខរត្តញ្ចេវ កាយស្មឹ ឱក្កមិ វណ្ណវេវណ្ណតា ច បញ្ញាយិត្ថ។ ឯកិទំ សត្តា វណ្ណវន្តោ ហោន្តិ ឯកិទំ សត្តា ទុព្វណ្ណា។ តត្ថ យេ តេ សត្តា វណ្ណវន្តោ តេ ទុព្វណ្ណេ សត្តេ អតិមញ្ញន្តិ មយមេតេហិ វណ្ណវន្តតរា អម្ហេហេតេ ទុព្វណ្ណតរាតិ។ តេសំ វណ្ណាតិមានប្បច្ចយា មានាតិមានជាតិកានំ បទាលតា អន្តរធាយិ។ បទាលតាយ អន្តរហិតាយ សន្និបតឹសុ សន្និបតិត្វា អនុត្ថុនឹសុ អហុ វត នោ អហាយិ វត នោ បទាលតាតិ។ តទេតរហិ [ឱ.ម. តទេតរហិ បិ។] មនុស្សា កេនចិទេវ [ឱ.ម. ចេនចិ។] ទុក្ខធម្មេន ផុដ្ឋា ឯវមាហំសុ អហុ វត នោ អហាយិ វត នោតិ។ តទេវ បោរាណំ អគ្គញ្ញំ អក្ខរំ អនុស្សរន្តិ [ឱ. អនុបតន្តិ។] ន ត្វេវស្ស អត្ថំ អាជានន្តិ។

[ឆដ្ឋ. អកដ្ឋបាកសាលិបាតុភាវោ]

[៥៩] អថខោ តេសំ វាសេដ្ឋា សត្តានំ បទាលតាយ អន្តរហិតាយ អកដ្ឋបាកោ សាលិ បាតុរហោសិ អកណោ អថុសោ សុទ្ធោ [ឱ. សុទ្ធោតិ ន ទិស្សតិ។] សុគន្ធោ តណ្ឌុលប្ផលោ។ យន្តំ សាយំ សាយមាសាយ អាហរន្តិ បាតោ តំ ហោតិ បក្កំ បដិវិរុឡ្ហំ យន្តំ បាតោ បាតរាសាយ អាហរន្តិ សាយំ តំ ហោតិ បក្កំ បដិវិរុឡ្ហំ នាបទានំ បញ្ញាយតិ។ អថខោ [ឱ. អថខោ តេ។] វាសេដ្ឋា សត្តា អកដ្ឋបាកំ សាលឹ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ។

[ឆដ្ឋ. ឥត្ថិបុរិសលិង្គបាតុភាវោ]

យថា យថា ខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា អកដ្ឋបាកំ សាលឹ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋំសុ តថា តថា តេសំ សត្តានំ ភិយ្យោសោ មត្តាយ ខរត្តញ្ចេវ កាយស្មឹ ឱក្កមិ វណ្ណវេវណ្ណតា ច បញ្ញាយិត្ថ។ ឥត្ថិយា ច ឥត្ថិលិង្គំ បាតុរហោសិ បុរិសស្ស បុរិសលិង្គំ។ ឥត្ថី ច សុទំ អតិវេលំ បុរិសំ ឧបនិជ្ឈាយតិ បុរិសោ ច ឥត្ថឹ។ តេសំ អតិវេលំ អញ្ញមញ្ញំ ឧបនិជ្ឈាយន្តានំ សារាគោ ឧទបាទិ បរិឡាហោ កាយស្មឹ ឱក្កមិ។ តេ បរិឡាហប្បច្ចយា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវឹសុ។ យេ ខោ បន តេ វាសេដ្ឋា តេន សមយេន សត្តា បស្សន្តិ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តេ អញ្ញេ បំសុំ ខិបន្តិ អញ្ញេ សេដ្ឋឹ ខិបន្តិ អញ្ញេ គោមយំ ខិបន្តិ នស្ស វសលិ [ឱ. អសុចិ។] នស្ស វសលីតិ [ឱ. អសុចិ។]។ កថញ្ហិ នាម សត្តោ សត្តស្ស ឯវរូបំ ករិស្សតីតិ។ តទេតរហិបិ មនុស្សា ឯកច្ចេសុ ជនបទេសុ វធនិយា និព្វុយ្ហមានាយ [ឱ. វធុយា និព្វុយ្ហមានាយ។ ម. វធុយា និគ្គយ្ហមានាយ។] អញ្ញេ បំសុំ ខិបន្តិ អញ្ញេ សេដ្ឋឹ ខិបន្តិ អញ្ញេ គោមយំ ខិបន្តិ។ តទេវ បោរាណំ អគ្គញ្ញំ អក្ខរំ អនុស្សរន្តិ ន ត្វេវស្ស អត្ថំ អាជានន្តិ។

[ឆដ្ឋ. មេថុនធម្មសមាចារោ]

[៦០] អធម្មសម្មតំ តំ [ឱ.ម. តន្តិ ន ទិស្សតិ។] ខោ បន វាសេដ្ឋា តេន សមយេន ហោតិ តទេតរហិ ធម្មសម្មតំ។ យេ ខោ បន តេ [ឱ.ម. តេតិ ន ទិស្សតិ។] វាសេដ្ឋា តេន សមយេន សត្តា មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវន្តិ តេមាសំបិ ទ្វេមាសំបិ ន លភន្តិ គាមំ វា និគមំ វា បវិសិតុំ។ យតោ ខោ តេ វាសេដ្ឋា តេ [ម. យតោ ខោ បន តេ វាសេដ្ឋ។] សត្តា តស្មឹ [ឱ. តស្មឹ សមយេ។] អសទ្ធម្មេ អតិវេលំ បាតព្យតំ [ឱ. កាតព្វតំ។] អាបជ្ជឹសុ អថ [ម. អថខោ។] អគារានិ ឧបក្កមឹសុ កាតុំ តស្សេវ អសទ្ធម្មស្ស បដិច្ឆាទនត្ថំ។ អថខោ វាសេដ្ឋា អញ្ញតរស្ស សត្តស្ស អលសជាតិកស្ស ឯតទហោសិ អម្ភោ កិមេវាហំ វិហញ្ញាមិ សាលឹ អាហរន្តោ សាយំ សាយមាសាយ បាតោ បាតរាសាយ យន្នូនាហំ សាលឹ អាហរេយ្យំ សកិទេវ សាយំ បាតរាសាយាតិ [ឱ. សកិទេវ សាយបាតរាសាយាតិ។ ម. សកឹទេវ សាយបាតរាសាយាតិ។]។ អថខោ សោ វាសេដ្ឋា សត្តោ សាលឹ អាហាសិ សកិទេវ សាយំ បាតរាសាយាតិ។ អថខោ វាសេដ្ឋា អញ្ញតរោ សត្តោ យេន សោ សត្តោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា តំ សត្តំ ឯតទវោច ឯហិ ភោ សត្ត សាលាហារំ គមិស្សាមាតិ។ អលំ ភោ សត្ត អាហដោ មេ សាលិ សកិទេវ សាយំ បាតរាសាយាតិ។ អថខោ សោ វាសេដ្ឋា សត្តោ តស្ស សត្តស្ស ទិដ្ឋានុគតឹ អាបជ្ជមានោ សាលឹ អាហាសិ សកិទេវ ទ្វីហាយ ឯវំបិ កិរ ភោ សាធូតិ។ អថខោ វាសេដ្ឋា អញ្ញតរោ សត្តោ យេន សោ សត្តោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា តំ សត្តំ ឯតទវោច ឯហិ ភោ សត្ត សាលាហារំ គមិស្សាមាតិ។ អលំ ភោ សត្ត អាហដោ មេ សាលិ សកិទេវ សាយំ បាតរាសាយាតិ។ អថខោ សោ វាសេដ្ឋា សត្តោ តស្ស សត្តស្ស ទិដ្ឋានុគតឹ អាបជ្ជមានោ សាលឹ អាហាសិ សកិទេវ ចតូហាយ ឯវំ កិរ ភោ សាធូតិ។ អថខោ វាសេដ្ឋា អញ្ញតរោ សត្តោ យេន សោ សត្តោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា តំ សត្តំ ឯតទវោច ឯហិ ភោ សត្ត សាលាហារំ គមិស្សាមាតិ។ អលំ ភោ សត្ត អាហដោ មេ សាលិ សកិទេវ ចតូហាយាតិ។ អថខោ សោ វាសេដ្ឋា សត្តោ តស្ស សត្តស្ស ទិដ្ឋានុគតឹ អាបជ្ជមានោ សាលឹ អាហាសិ សកិទេវ អដ្ឋាហាយ ឯវំ កិរ ភោ សាធូតិ។ យតោ ខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា សន្និធិការកំ សាលឹ ឧបក្កមឹសុ បរិភុញ្ជិតុំ។ អថខោ វាសេដ្ឋា កណោ តណ្ឌុលំ បរិយោនទ្ធិ [ឱ.ម. អថ កណោបិ តណ្ឌុលំ បរិយោនន្ធិ។] ថុសោបិ តណ្ឌុលំ បរិយោនទ្ធិ លុនំបិ នប្បដិវិរុឡ្ហំ អបទានំ បញ្ញាយិត្ថ សណ្ឌសណ្ឌា សាលយោ [ឱ.ម. សាលិយោ។] អដ្ឋំសុ។

[ឆដ្ឋ. សាលិវិភាគោ]

[៦១] អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា សន្និបតឹសុ សន្និបតិត្វា អនុត្ថនឹសុ បាបកា វត ភោ ធម្មា សត្តេសុ បាតុភូតា មយំ ហិ បុព្វេ មនោមយា អហុម្ហា បីតិភក្ខា សយំបភា អន្តលិក្ខចរា សុភដ្ឋាយិនោ ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋម្ហា តេសំ នោ អម្ហាកំ កទាចិ ករហចិ ចិរំ [ឱ.ម. ចិរន្តិ ន ទិស្សតិ។] ទីឃស្ស អទ្ធុនោ អច្ចយេន រសបឋវី ឧទកស្មឹ សមន្តានិ [ឱ.ម. សមតានិ។] សា អហោសិ វណ្ណសម្បន្នា គន្ធសម្បន្នា រសសម្បន្នា តេ មយំ រសបឋវឹ ហត្ថេហិ អាលុប្បការកំ ឧបក្កមិម្ហា បរិភុញ្ជិតុំ តេសន្នោ រសបឋវឹ ហត្ថេហិ អាលុប្បការកំ ឧបក្កមតំ បរិភុញ្ជិតុំ សយំបភា អន្តរធាយិ សយំបភាយ អន្តរហិតាយ ចន្ទិមសុរិយា បាតុរហេសុំ ចន្ទិមសុរិយេសុ បាតុភូតេសុ នក្ខត្តានិ តារករូបានិ បាតុរហេសុំ នក្ខត្តេសុ តារករូបេសុ បាតុភូតេសុ រត្តិន្ទិវា បញ្ញាយឹសុ រត្តិន្ទិវេសុ បញ្ញាយមានេសុ មាសទ្ធមាសា បញ្ញាយឹសុ មាសទ្ធមាសេសុ បញ្ញាយមានេសុ ឧតុសំវច្ឆរា បញ្ញាយឹសុ តេ មយំ រសបឋវឹ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋម្ហា តេសំ នោ បាបកានំយេវ អកុសលានំ ធម្មានំ បាតុភាវា រសបឋវី អន្តរធាយិ រសបឋវិយា អន្តរហិតាយ ភូមិបប្បដិកោ បាតុរហោសិ សោ អហោសិ វណ្ណសម្បន្នោ គន្ធសម្បន្នោ រសសម្បន្នោ តេ មយំ ភូមិបប្បដិកំ ឧបក្កមិម្ហា បរិភុញ្ជិតុំ តេ មយំ តំ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋម្ហា តេសំ នោ បាបកានំយេវ អកុសលានំ ធម្មានំ បាតុភាវា ភូមិបប្បដិកោ អន្តរធាយិ ភូមិបប្បដិកេ អន្តរហិតេ បទាលតា បាតុរហោសិ សា អហោសិ វណ្ណសម្បន្នា គន្ធសម្បន្នា រសសម្បន្នា តេ មយំ បទាលតំ ឧបក្កមិម្ហា បរិភុញ្ជិតុំ តេ មយំ តំ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋម្ហា តេសំ នោ បាបកានំយេវ អកុសលានំ ធម្មានំ បាតុភាវា បទាលតា អន្តរធាយិ បទាលតាយ អន្តរហិតាយ អកដ្ឋបាកោ សាលិ បាតុរហោសិ អកណោ អថុសោ សុទ្ធោ សុគន្ធោ តណ្ឌុលប្ផលោ យន្តំ សាយំ សាយមាសាយ អាហរាម បាតោ តំ ហោតិ បក្កំ បដិវិរុឡ្ហំ យន្តំ បាតោ បាតរាសាយ អាហរាម សាយន្តំ ហោតិ បក្កំ បដិវិរុឡ្ហំ នាបទានំ បញ្ញាយិត្ថ តេ មយំ អកដ្ឋបាកំ សាលឹ បរិភុញ្ជន្តា តព្ភក្ខា តទាហារា ចិរំ ទីឃមទ្ធានំ អដ្ឋម្ហា តេសន្នោ បាបកានំយេវ អកុសលានំ ធម្មានំ បាតុភាវា កណោបិ តណ្ឌុលំ បរិយោនទ្ធិ ថុសោបិ តណ្ឌុលំ បរិយោនទ្ធិ លូនំបិ នប្បដិវិរុឡ្ហំ អបទានម្បិ [ឱ. អបទានំ។] បញ្ញាយិត្ថ សណ្ឌសណ្ឌា សាលយោ ឋិតា យន្នូន មយំ សាលឹ វិភជេយ្យាម មរិយាទំ ឋបេយ្យាមាតិ។ អថខោ [ឱ.ម. អថខោ តេ។] វាសេដ្ឋា សត្តា សាលឹ វិភជឹសុ មរិយាទំ ឋបេសុំ។

[៦២] អថខោ វាសេដ្ឋា អញ្ញតរោ សត្តោ លោលជាតិកោ សកំ ភាគំ បរិរក្ខន្តោ អញ្ញតរំ ភាគំ អទិន្នំ អាទិយិត្វា បរិភុញ្ជិ។ តមេនំ អគ្គហេសុំ គហេត្វា ឯតទវោចុំ បាបកំ វត ភោ សត្ត ករោសិ យត្រ ហិ នាម សកំ ភាគំ បរិរក្ខន្តោ អញ្ញតរំ ភាគំ អទិន្នំ អាទិយិត្វា បរិភុញ្ជសិ មា ភោ [ឱ. មាស្សុ ភោ។ ម. មា សុ ភោ។] សត្ត បុន [ឱ.ម. បុន បិ។] ឯវរូបមកាសីតិ។ ឯវំ ភោតិ ខោ វាសេដ្ឋា សោ សត្តោ តេសំ សត្តានំ បច្ចស្សោសិ។ ទុតិយម្បិ ខោ វាសេដ្ឋា សោ សត្តោ។បេ។ តតិយម្បិ ខោ វាសេដ្ឋា សោ សត្តោ សកំ ភាគំ បរិរក្ខន្តោ អញ្ញតរំ ភាគំ អទិន្នំ អាទិយិត្វា បរិភុញ្ជិ។ តមេនំ អគ្គហេសុំ គហេត្វា ឯតទវោចុំ បាបកំ វត ភោ សត្ត ករោសិ យត្រ ហិ នាម សកំ ភាគំ បរិរក្ខន្តោ អញ្ញតរំ ភាគំ អទិន្នំ អាទិយិត្វា បរិភុញ្ជិ [ឱ.ម. បរិភុញ្ជសិ។] មា ភោ សត្ត បុនបិ ឯវរូបំ អកាសីតិ។ អញ្ញេ បាណិនា បហរឹសុ អញ្ញេ លេឌ្ឌុនា បហរឹសុ អញ្ញេ ទណ្ឌេន បហរឹសុ។ តទគ្គេ ខោ វាសេដ្ឋា អទិន្នាទានំ បញ្ញាយតិ គរហា បញ្ញាយតិ មុសាវាទោ បញ្ញាយតិ ទណ្ឌាទានំ បញ្ញាយតិ។

[ឆដ្ឋ. មហាសម្មតរាជា]

អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា សន្និបតឹសុ សន្និបតិត្វា អនុត្ថនឹសុ បាបកា វត ភោ ធម្មា សត្តេសុ បាតុភូតា យត្រ ហិ នាម អទិន្នាទានំ បញ្ញាយិស្សតិ គរហា បញ្ញាយិស្សតិ មុសាវាទោ បញ្ញាយិស្សតិ ទណ្ឌាទានំ បញ្ញាយិស្សតិ យន្នូន មយំ ឯកំ សត្តំ សម្មន្នេយ្យាម យោ [ឱ. សោ។] នោ សម្មាខីយិតព្វំ ខីយេយ្យ សម្មាគរហិតព្វំ គរហេយ្យ សម្មាបព្វាជេតព្វំ បព្វាជេយ្យ មយំ បនស្ស សាលីនំ ភាគំ អនុប្បទស្សាមាតិ។ អថខោ តេ វាសេដ្ឋា សត្តា យោ នេសំ សត្តោ អភិរូបតរោ ច ទស្សនីយតរោ ច បាសាទិកតរោ ច មហេសក្ខតរោ ច តំ សត្តំ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោចុំ ឯហិ ភោ សត្ត សម្មាខីយិតព្វំ ខីយ [ខីយីតិបិ កត្ថចិ បោត្ថកេ។] សម្មាគរហិតព្វំ គរហ [ឱ. គរហិ។] សម្មាបព្វាជេតព្វំ បព្វាជេហិ មយំ បន វោ [ឱ.ម. តេ។] សាលីនំ ភាគំ អនុប្បទស្សាមាតិ។ ឯវំ ភោតិ ខោ សោ វាសេដ្ឋា សត្តោ [ឱ.ម. វាសេដ្ឋ សោ សត្តោ។] តេសំ សត្តានំ បដិស្សុត្វា សម្មាខីយិតព្វំ ខីយិ សម្មាគរហិតព្វំ គរហិ សម្មាបព្វាជេតព្វំ បព្វាជេសិ។ តេ បនស្ស សាលីនំ ភាគំ អនុប្បទំសុ។

[៦៣] មហាជនសម្មតោតិ ខោ វាសេដ្ឋា មហាសម្មតោត្វេវ [ឱ.ម. មហាសម្មតោ មហាសម្មតោត្វេរ។] បឋមំ អក្ខរំ ឧបនិព្វត្តំ។ ខេត្តានំ អធិបតីតិ [ឱ. បតីតិ។] ខោ វាសេដ្ឋា ខត្តិយោ ខត្តិយោត្វេវ ទុតិយំ អក្ខរំ ឧបនិព្វត្តំ។ ធម្មេន បរេសំ រញ្ជេតីតិ [ឱ. បរេ រញ្ជេតីតិ។] ខោ វាសេដ្ឋា រាជា រាជាត្វេវ តតិយំ អក្ខរំ ឧបនិព្វត្តំ។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា ឯវមេវស្ស ខត្តិយមណ្ឌលស្ស បោរាណេន អគ្គញ្ញេន អក្ខរេន អភិនិព្វត្តិ អហោសិ។ តេសំយេវ សត្តានំ អញ្ញេសំ សទិសានំយេវ នោ អសទិសានំ ធម្មេនេវ នោ អធម្មេន។ ធម្មោ ហិ វាសេដ្ឋា សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។

[ឆដ្ឋ. ព្រាហ្មណមណ្ឌលំ]

[៦៤] អថខោ តេសំ សត្តានំយេវ [ឱ. តេសញ្ញេវ ខោ វាសេដ្ឋ សត្តានំ។ ម. អថខោ តេសំ វាសេដ្ឋ សត្តានំយេវ។] ឯកច្ចានំ ឯតទហោសិ បាបកា វត ភោ ធម្មា សត្តេសុ បាតុភូតា យត្រ ហិ នាម អទិន្នាទានំ បញ្ញាយិស្សតិ គរហា បញ្ញាយិស្សតិ មុសាវាទោ បញ្ញាយិស្សតិ ទណ្ឌាទានំ បញ្ញាយិស្សតិ បព្វាជនំ បញ្ញាយិស្សតិ យន្នូន មយំ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ វាហេយ្យាមាតិ [ឱ. ពាហេយ្យាមាតិ។]។ តេ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ វាហេសុំ។ បាបកេ អកុសលេ ធម្មេ វាហេន្តីតិ ខោ វាសេដ្ឋា ព្រាហ្មណា ព្រាហ្មណាត្វេវ បឋមំ អក្ខរំ ឧបនិព្វត្តំ។ តេ អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដិយោ ច ករិត្វា បណ្ណកុដីសុ ឈាយន្តិ។ វីតង្គារា វីតធូមា បន្នមុសលា សាយំ សាយមាសាយ បាតោ បាតរាសាយ គាមនិគមរាជធានិយោ ឱសរន្តិ ឃាសមេសនា [ម. ឃាសមេសមានា។]។ តេ ឃាសំ បដិលភិត្វា បុនទេវ អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដីសុ ឈាយន្តិ។ តមេនំ មនុស្សា ទិស្វា ឯវមាហំសុ ឥមេ ខោ ភោ សត្តា អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដិយោ ករិត្វា បណ្ណកុដីសុ ឈាយន្តិ វីតង្គារា វីតធូមា បន្នមុសលា សាយំ សាយមាសាយ បាតោ បាតរាសាយ គាមនិគមរាជធានិយោ ឱសរន្តិ ឃាសមេសនា។ តេ ឃាសម្បដិលភិត្វា បុនទេវ អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដីសុ ឈាយន្តិ។ ឈាយន្តីតិ ខោ បន វាសេដ្ឋា ឈាយិកា ឈាយិកាត្វេវ [ឱ. ឈាយន្តិ។ ឈាយន្តីតិ ខោ បន វាសេដ្ឋ ឈាយកា ឈាយកាត្វេវ។] ទុតិយំ អក្ខរំ ឧបនិព្វត្តំ តេសំយេវ ខោ វាសេដ្ឋា សត្តានំ ឯកច្ចេ សត្តា អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដីសុ ឈានំ [ឱ.ម. តំ ឈានំ។] អនភិសម្ភុនមានា គាមសាមន្តំ និគមសាមន្តំ ឱសរិត្វា [ឱ. និគមសាមន្តមោសរិត្វា។] គន្ថេ ករោន្តា អាគច្ឆន្តិ។ តមេនំ មនុស្សា ទិស្វា ឯវមាហំសុ ឥមេ ខោ បន ភោ [ឱ.ម. ខោ ភោ។] សត្តា អរញ្ញាយតនេ បណ្ណកុដីសុ ឈានំ អនភិសម្ភុនមានា គាមសាមន្តំ និគមសាមន្តំ ឱសរិត្វា គន្ថេ ករោន្តា គច្ឆន្តិ។ នទានិមេ ឈាយន្តិ នទានិមេ ឈាយន្តីតិ ខោ វាសេដ្ឋា អជ្ឈាយិកា អជ្ឈាយិកាត្វេវ តតិយំ អក្ខរំ ឧបនិព្វត្តំ។ ហីនសម្មតំ ខោ បន វាសេដ្ឋា តេន សមយេន ហោតិ តទេតរហិ សេដ្ឋសម្មតំ។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា ឯវមេតស្ស ព្រាហ្មណមណ្ឌលស្ស បោរាណេន អគ្គញ្ញេន អក្ខរេន អភិនិព្វត្តិ អហោសិ។ តេសំយេវ សត្តានំ អញ្ញេសំ សទិសានំយេវ នោ អសទិសានំ ធម្មេនេវ នោ អធម្មេន។ ធម្មោ ហិ វាសេដ្ឋា សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។

[ឆដ្ឋ. វេស្សមណ្ឌលំ]

[៦៥] តេសំយេវ ខោ វាសេដ្ឋា សត្តានំ ឯកច្ចេ សត្តា មេថុនំ ធម្មំ សមាទាយ វិសុំ កម្មន្តេ [ឱ. មេថុនធម្មំ សមាទាយ វិស្សុតកម្មន្តេ។] បយោជេសុំ។ មេថុនំ ធម្មំ សមាទាយ វិសុំ កម្មន្តេ បយោជេន្តីតិ ខោ វាសេដ្ឋា វេស្សា វេស្សាត្វេវ អក្ខរំ និព្វត្តំ។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា ឯវមេតស្ស។ សង្ខិត្តំ [ឱ.ម. សង្ខិត្តន្តិ ន ទិស្សតិ។]។ ឥតិ ខោ វាសេដ្ឋា ឯវមេតស្ស សុទ្ទមណ្ឌលស្ស បោរាណេន អគ្គញ្ញេន អក្ខរេន អភិនិព្វត្តិ អហោសិ តេសំយេវ សត្តានំ អញ្ញេសំ [ឱ.ម. អនញ្ញេសំ។] សទិសានំយេវ នោ អសទិសានំ ធម្មេនេវ នោ អធម្មេន។ ធម្មោ ហិ វាសេដ្ឋា សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។

[ឆដ្ឋ.សុទ្ទមណ្ឌលំ]

[៦៦] អហុ ខោ សោ វាសេដ្ឋា សមយោ យំ ខត្តិយោបិ សកំ ធម្មំ គរហមានោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជតិ សមណោ ភវិស្សាមីតិ។ ព្រាហ្មណោបិ វាសេដ្ឋា។បេ។ វេស្សោបិ វាសេដ្ឋា។បេ។ សុទ្ទោបិ ខោ [ឱ. ខោសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] សកំ ធម្មំ គរហមានោ អគារស្មា អនគារិយំ បព្វជតិ សមណោ ភវិស្សាមីតិ។ ឥមេហិ ខោ វាសេដ្ឋា ចតូហិ មណ្ឌលេហិ សមណមណ្ឌលស្ស អភិនិព្វត្តិ អហោសិ តេសំយេវ សត្តានំ អញ្ញេសំ សទិសានំយេវ នោ អសទិសានំ ធម្មេនេវ នោ អធម្មេន។ ធម្មោ ហិ វាសេដ្ឋា សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។

[ឆដ្ឋ. ទុច្ចរិតាទិកថា]

[៦៧] ខត្តិយោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទុច្ចរិតញ្ចរិត្វា វាចាយ ទុច្ចរិតញ្ចរិត្វា មនសា ទុច្ចរិតញ្ចរិត្វា មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានោ [ឱ. មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានោតិ ន ទិស្សតិ។] មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតឹ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ។ ព្រាហ្មណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ វេស្សោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ សមណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទុច្ចរិតញ្ចរិត្វា វាចាយ ទុច្ចរិតញ្ចរិត្វា មនសា ទុច្ចរិតញ្ចរិត្វា មិច្ឆាទិដ្ឋិកោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានោ មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតឹ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបជ្ជតិ។

[៦៨] ខត្តិយោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន សុចរិតញ្ចរិត្វា វាចាយ សុចរិតញ្ចរិត្វា មនសា សុចរិតញ្ចរិត្វា សម្មាទិដ្ឋិកោ សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានោ សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ។ ព្រាហ្មណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ វេស្សោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋា។បេ។ សមណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន សុចរិតញ្ចរិត្វា វាចាយ សុចរិតញ្ចរិត្វា មនសា សុចរិតញ្ចរិត្វា សម្មាទិដ្ឋិកោ សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានោ សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបជ្ជតិ។

[៦៩] ខត្តិយោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទ្វយការី វាចាយ ទ្វយការី មនសា ទ្វយការី វិមិស្សទិដ្ឋិកោ វិមិស្សកម្មសមាទានោ វិមិស្សកម្មសមាទានហេតុ [ឱ. វិតិមិស្សទិដ្ឋិកោ វិតិមិស្សទិដ្ឋិកម្មសមាទានហេតុ។] កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ហោតិ។ ព្រាហ្មណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទ្វយការី វាចាយ ទ្វយការី មនសា ទ្វយការី វិមិស្សទិដ្ឋិកោ វិមិស្សកម្មសមាទានោ វិមិស្សកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ហោតិ។ វេស្សោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទ្វយការី វាចាយ ទ្វយការី មនសា ទ្វយការី វិមិស្សទិដ្ឋិកោ វិមិស្សកម្មសមាទានោ វិមិស្សកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ហោតិ។ សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទ្វយការី វាចាយ ទ្វយការី មនសា ទ្វយការី វិមិស្សទិដ្ឋិកោ វិមិស្សកម្មសមាទានោ វិមិស្សកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ហោតិ។ សមណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន ទ្វយការី វាចាយ ទ្វយការី មនសា ទ្វយការី វិមិស្សទិដ្ឋិកោ វិមិស្សកម្មសមាទានោ វិមិស្សកម្មសមាទានហេតុ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ហោតិ។

[ឆដ្ឋ. ពោធិបក្ខិយភាវនា]

[៧០] ខត្តិយោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ សត្តន្នំ ពោធិបក្ខិយានំ ធម្មានំ [ម.ពោធិបក្ខិយធម្មានំ។] ភាវនមន្វាយ ទិដ្ឋេយេវ [ឱ.ម. ទិដ្ឋេ វ។] ធម្មេ បរិនិព្វាយតិ [ម. បរិនិព្វាតិ។]។ ព្រាហ្មណោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ សត្តន្នំ ពោធិបក្ខិយានំ ធម្មានំ ភាវនមន្វាយ ទិដ្ឋេយេវ ធម្មេ បរិនិព្វាយតិ។ វេស្សោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ សត្តន្នំ ពោធិបក្ខិយានំ ធម្មានំ ភាវនមន្វាយ ទិដ្ឋេយេវ ធម្មេ បរិនិព្វាយតិ។ សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋា កាយេន [ឱ.ម. សុទ្ទោបិ ខោ វាសេដ្ឋ។ សមណោបិ ខោ វាសេដ្ឋ កាយេន។] សំវុតោ វាចាយ សំវុតោ មនសា សំវុតោ សត្តន្នំ ពោធិបក្ខិយានំ ធម្មានំ ភាវនមន្វាយ ទិដ្ឋេយេវ ធម្មេ បរិនិព្វាយតិ។

[៧១] ឥមេសំ ហិ វាសេដ្ឋា ចតុន្នំ វណ្ណានំ យោ ហោតិ ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា [ឱ. វុសីតវាតិ ន ទិស្សតិ។] កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសញ្ញោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ សោ នេសំ អគ្គមក្ខាយតិ ធម្មេនេវ នោ អធម្មេន។ ធម្មោ ហិ វាសេដ្ឋា សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ ទិដ្ឋេ ចេវ ធម្មេ អភិសម្បរាយញ្ច។ ព្រហ្មុនាបិ [ឱ. ព្រហ្មុនាបេសា។] វាសេដ្ឋា សនង្កុមារេន គាថា ភាសិតា

[៧២] ខត្តិយោ សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ យេ គោត្តប្បដិសារិនោ

វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សោ សេដ្ឋោ ទេវមានុសេតិ។

សាបិ ខោ [ឱ.ម. សា ខោ។] បនេសា វាសេដ្ឋា ព្រហ្មុនា សនង្កុមារេន គាថា សុគីតា នោ ទុគ្គីតា សុភាសិតា នោ ទុព្ភាសិតា អត្ថសញ្ហិតា នោ អនត្ថសញ្ហិតា អនុមតា មយា។

អហំបិ វាសេដ្ឋា ឯវំ វទាមិ ខត្តិយោ សេដ្ឋោ ជនេតស្មឹ

យេ គោត្តប្បដិសារិនោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ

សោ [ឱ. សោតិ ន ទិស្សតិ។] សេដ្ឋោ ទេវមានុសេតិ។

ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនា វាសេដ្ឋភារទ្វាជា ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ។

អគ្គញ្ញសុត្តំ ចតុត្ថំ [ម. អគ្គញ្ញសុត្តន្តំ ចតុត្ថំ។] និដ្ឋិតំ។

សម្បសាទនីយសុត្តំ បញ្ចមំ

[ឆដ្ឋ.សារិបុត្តសីហនាទោ]

[៧៣] ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ សមយំ ភគវា នាឡន្ទាយំ វិហរតិ បាវារិកម្ពវនេ។ អថខោ អាយស្មា សារីបុត្តោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា សារីបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច ឯវំ បសន្នោ អហំ ភន្តេ ភគវតិ ន ចាហុ ន ច ភវិស្សតិ ន ចេតរហិ វិជ្ជតិ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ យទិទំ សម្ពោធិយន្តិ។ ឧឡារា ខោ តេ អយំ សារីបុត្ត អាសភិវាចា ភាសិតា ឯកំសោ គហិតោ សីហនាទោ នទិតោ ឯវំ បសន្នោ អហំ ភន្តេ ភគវតិ ន ចាហុ ន ច ភវិស្សតិ ន ចេតរហិ វិជ្ជតិ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ យទិទំ សម្ពោធិយន្តិ។

[៧៤] កឹ នុ ខោ តេ [កិន្តេតិ កត្ថចិ បោត្ថកេ ទិស្សតិ។] សារីបុត្ត យេ តេ អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា សព្វេ តេ ភគវន្តោ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច វិទិតា ឯវំសីលា តេ ភគវន្តោ អហេសុំ ឥតិបិ ឯវំធម្មា តេ ភគវន្តោ អហេសុំ ឥតិបិ ឯវំបញ្ញា តេ ភគវន្តោ អហេសុំ ឥតិបិ ឯវំវិហារី តេ ភគវន្តោ អហេសុំ ឥតិបិ ឯវំវិមុត្តា តេ ភគវន្តោ អហេសុំ ឥតិបីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេតិ [ឱ. ភន្តេ។]។ កឹ បន តេ សារីបុត្ត យេ តេ ភវិស្សន្តិ អនាគតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា សព្វេ តេ ភគវន្តោ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច វិទិតា ឯវំសីលា តេ ភគវន្តោ ភវិស្សន្តិ ឥតិបិ ឯវំធម្មា។ ឯវំបញ្ញា។ ឯវំវិហារី។ ឯវំវិមុត្តា តេ ភគវន្តោ ភវិស្សន្តិ ឥតិបីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេតិ [ឱ. ភន្តេ។]។

កឹ បន តេ សារីបុត្ត អហំ ឯតរហិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ចេតសា ចេតោ បរិច្ច វិទិតោ ឯវំសីលោ ភគវា ឥតិបិ ឯវំធម្មោ។ ឯវំបញ្ញោ។ ឯវំវិហារី។ ឯវំវិមុត្តោ ភគវា ឥតិបីតិ។ នោ ហេតំ ភន្តេតិ។ ឯត្ថ ហិ [ឱ. ឯត្ថ ចរហិ។] តេ សារីបុត្ត អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នេសុ អរហន្តេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធេសុ ចេតោបរិយញ្ញាណំ នត្ថិ អថ កិញ្ចរហិ តេ អយំ សារីបុត្ត ឧឡារា អាសភិវាចា ភាសិតា ឯកំសោ គហិតោ សីហនាទោ នទិតោ ឯវំ បសន្នោ អហំ ភន្តេ ភគវតិ ន ចាហុ ន ច ភវិស្សតិ ន ចេតរហិ វិជ្ជតិ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ យទិទំ សម្ពោធិយន្តិ។ ន ខោ បនេតំ ភន្តេ [ឱ. ន ខោ មេ ភន្តេ។] អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នេសុ អរហន្តេសុ សម្មាសម្ពុទ្ធេសុ ចេតោបរិយញ្ញាណំ អត្ថិ អបិច មេ ធម្មន្វយោ [ឱ. អបិច មេ ភន្តេ ធម្មន្វយោ។ ម. អបិច ខោ…។] វិទិតោ សេយ្យថាបិ ភន្តេ រញ្ញោ បច្ចន្តិមំ នគរំ ទឡ្ហទ្ធាលំ [ឱ.ម. ទឡ្ហទ្ទាបំ។] ទឡ្ហបាការតោរណំ ឯកទ្វារំ តត្រស្ស ទោវារិកោ បណ្ឌិតោ វិយត្តោ មេធាវី អញ្ញាតានំ និវារេតា ញាតានំ បវេសេតា សោ តស្ស នគរស្ស សាមន្តា អនុបរិយាយបថំ អនុក្កមមានោ [ឱ. អនុក្កមន្តេ។] ន បស្សេយ្យ បាការសន្ធឹ វា បាការវិវរំ វា អន្តមសោ វិឡានិក្ខមនមត្តំបិ [ឱ. ពិលាលនិស្សក្កនមត្តម្បិ។ ម. ពិឡារនិក្ខមនមត្តំបិ។]។ តស្ស ឯវមស្ស យេ កេចិ [ឱ. យេ ខោ កេចិ។] ឱឡារិកា បាណា ឥមំ នគរំ បវិសន្តិ វា និក្ខមន្តិ វា សព្វេ តេ ឥមិនា វ ទ្វារេន បវិសន្តិ វា និក្កមន្តិ វាតិ ឯវមេវ ខោ មេ ភន្តេ ធម្មន្វយោ វិទិតោ យេ តេ អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា សព្វេ តេ ភគវន្តោ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្វលីករណេ ចតូសុ សតិប្បដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តា សត្ត សម្ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេត្វា អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធឹ អភិសម្ពុជ្ឈឹសុ យេបិ តេ ភន្តេ ភវិស្សន្តិ អនាគតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា សព្វេ តេ ភគវន្តោ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្វលីករណេ ចតូសុ សតិប្បដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តា សត្ត សម្ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេត្វា អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធឹ អភិសម្ពុជ្ឈិស្សន្តិ ភគវាបិ ភន្តេ ឯតរហិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ បញ្ច នីវរណេ បហាយ ចេតសោ ឧបក្កិលេសេ បញ្ញាយ ទុព្វលីករណេ ចតូសុ សតិប្បដ្ឋានេសុ សុប្បតិដ្ឋិតចិត្តោ សត្ត សម្ពោជ្ឈង្គេ យថាភូតំ ភាវេត្វា អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធឹ អភិសម្ពុទ្ធោ។ ឥធាហំ ភន្តេ យេន ភគវា តេនុបសង្កមឹ ធម្មស្សវនាយ។ តស្ស ភន្តេ [ឱ. តស្ស មេ ភន្តេ។] ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ ឧត្តរុត្តរំ [ឱ. ឧត្តរុត្តរឹ។] បណីតបណីតំ កណ្ហសុក្កំ សប្បដិភាគំ [ឱ.ម. កណ្ហសុក្កសប្បដិភាគំ។]។ យថា យថា ភន្តេ [ឱ.ម.យថា យថា មេ ភន្តេ។] ភគវា ធម្មំ ទេសេសិ ឧត្តរុត្តរំ បណីតបណីតំ កណ្ហសុក្កំ សប្បដិភាគំ តថា តថាហំ តស្មឹ ធម្មេ អភិញ្ញា ឥធេកច្ចំ ធម្មំ ធម្មេសុ និដ្ឋមគមំ សត្ថរិ បសីទឹ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ភគវា ស្វាក្ខាតោ ភគវតា ធម្មោ សុប្បដិបន្នោ សង្ឃោតិ [ម. សាវកសង្ឃោតិ។]។

[ឆដ្ឋ.កុសលធម្មទេសនា]

[៧៨] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ កុសលេសុ ធម្មេសុ តត្រិមេ កុសលា ធម្មា សេយ្យថីទំ ចត្តារោ សតិប្បដ្ឋានា ចត្តារោ សម្មប្បធានា ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បញ្ច ពលានិ សត្ត ពោជ្ឈង្គា អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ។ ឥធ ភន្តេ ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវំ ចេតោវិមុត្តឹ បញ្ញាវិមុត្តឹ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ កុសលេសុ ធម្មេសុ តំ ភគវា អសេសមភិជានាតិ តំ ភគវតោ អសេសមភិជានតោ ឧត្តរិអភិញ្ញេយ្យំ នត្ថិ យទភិជានំ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ អស្ស យទិទំ កុសលេសុ ធម្មេសុ។

[ឆដ្ឋ. អាយតនបណ្ណត្តិទេសនា]

[៧៦] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ អាយតនបណ្ណត្តីសុ។ ឆយិមានិ ភន្តេ អជ្ឈត្តិកពាហិរានិ អាយតនានិ ចក្ខុញ្ចេវ រូបា [ម. រូបានិ។] ច សោតញ្ច [ឱ. សោតញ្ចេវ។] សទ្ទា ច ឃានញ្ច [ឱ. ឃានញ្ចេវ។] គន្ធា ច ជិវ្ហា ច [ឱ. ជិវ្ហា ចេវ។] រសា ច កាយោ ច [ឱ. កាយោ ចេវ។] ផោដ្ឋព្វា ច មនោ ច [ឱ. មនោ ចេវ។] ធម្មា ច។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ អាយតនបណ្ណត្តីសុ តំ ភគវា អសេសមភិជានាតិ តំ ភគវតោ អសេសមភិជានតោ ឧត្តរិអភិញ្ញេយ្យំ [ឱ. ឧត្តរឹ។] នត្ថិ យទភិជានំ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ អស្ស យទិទំ អាយតនបណ្ណត្តីសុ។

[ឆដ្ឋ. គព្ភាវក្កន្តិទេសនា]

[៧៧] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ គព្ភាវក្កន្តីសុ។ ចតស្សោ ឥមា ភន្តេ គព្ភាវក្កន្តិយោ។ ឥធ បន ភន្តេ ឯកច្ចោ អសម្បជានោ [ឱ. អសម្បជានោ ចេវ។] មាតុកុច្ឆឹ ឱក្កមតិ អសម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិស្មឹ ឋាតិ អសម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិម្ហា និក្ខមតិ អយំ បឋមា គព្ភាវក្កន្តិ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សម្បជានោ ហិ ខោ [ឱ. សម្បជានោបិ ខោ។ ហិ ខោតិ ន ទិស្សតិ។] មាតុ កុច្ឆឹ ឱក្កមតិ អសម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិស្មឹ ឋាតិ អសម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិម្ហា និក្ខមតិ អយំ ទុតិយា គព្ភាវក្កន្តិ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សម្បជានោ មាតុ កុច្ឆឹ ឱក្កមតិ សម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិស្មឹ ឋាតិ អសម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិម្ហា និក្ខមតិ អយំ តតិយា គព្ភាវក្កន្តិ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សម្បជានោ [ឱ. សម្បជានោ ចេវ។] មាតុ កុច្ឆឹ ឱក្កមតិ សម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិស្មឹ ឋាតិ សម្បជានោ មាតុ កុច្ឆិម្ហា និក្ខមតិ អយំ ចតុត្ថា [ម. ចតុត្ថី។] គព្ភាវក្កន្តិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ គព្ភាវក្កន្តីសុ។

[ឆដ្ឋ. អាទេសនវិធាទេសនា]

[៧៨] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ អាទេសនវិធាសុ។ ចតស្សោ ឥមា ភន្តេ អាទេសនវិធា។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ និមិត្តេន អាទិសតិ ឯវំបិ តេ មនោ ឥត្ថម្បិ តេ មនោ ឥតិបិ តេ ចិត្តន្តិ។ សោ ពហុំ ចេបិ អាទិសតិ តថេវ តំ ហោតិ នោ អញ្ញថាតិ [ឱ.ម. អញ្ញថា។]។ អយំ បឋមា អាទេសនវិធា។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ ន ហេវ ខោ និមិត្តេន អាទិសតិ អបិច ខោ មនុស្សានំ វា អមនុស្សានំ វា ទេវតានំ វា សទ្ទំ សុត្វា អាទិសតិ ឯវំបិ តេ មនោ ឥត្ថម្បិ តេ មនោ ឥតិបិ តេ ចិត្តន្តិ។ សោ ពហុញ្ចេបិ អាទិសតិ តថេវ តំ ហោតិ នោ អញ្ញថាតិ [ឱ.ម. អញ្ញថា។]។ អយំ ទុតិយា អាទេសនវិធា។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ ន ហេវ ខោ និមិត្តេន អាទិសតិ នាបិ [ឱ. នបិ។] មនុស្សានំ វា អមនុស្សានំ វា ទេវតានំ វា សទ្ទំ សុត្វា អាទិសតិ អបិច ខោ វិតក្កយតោ វិចារយតោ វិតក្កវិប្ផារសទ្ទំ សុត្វា អាទិសតិ ឯវំបិ តេ មនោ ឥត្ថម្បិ តេ មនោ ឥតិបិ តេ ចិត្តន្តិ។ សោ ពហុញ្ចេបិ អាទិសតិ តថេវ តំ ហោតិ នោ អញ្ញថាតិ។ អយំ តតិយា អាទេសនវិធា។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ ន ហេវ ខោ និមិត្តេន អាទិសតិ នាបិ មនុស្សានំ វា អមនុស្សានំ វា ទេវតានំ វា សទ្ទំ សុត្វា អាទិសតិ នបិ វិតក្កយតោ វិចារយតោ វិតក្កវិប្ផារសទ្ទំ សុត្វា អាទិសតិ អថខោ វិតក្កវិចារសមាធឹ [ឱ. អបិ ច ខោ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធឹ។ ម. អបិ ច ខោ វិតក្កវិចារសមាធឹ។] សមាបន្នស្ស ចេតសា ចេតោ បរិច្ច បជានាតិ យថា ឥមស្ស ភោតោ មនោសង្ខារា បណិហិតា តថា ឥមស្ស ចិត្តស្ស អនន្តរា ឥមំ នាម [ឱ. អមុំ នាម។] វិតក្កំ វិតក្កេស្សតីតិ។ សោ ពហុញ្ចេបិ អាទិសតិ តទេវ តំ ហោតិ នោ អញ្ញថាតិ។ អយំ ភន្តេ ចតុត្ថា អាទេសនវិធា។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ អាទេសនវិធាសុ។

[ឆដ្ឋ. ទស្សនសមាបត្តិទេសនា]

[៧៩] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ ទស្សនសមាបត្តីសុ។ ចតស្សោ ឥមា ភន្តេ ទស្សនសមាបត្តិយោ។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ បធានមន្វាយ អនុយោគមន្វាយ អប្បមាទមន្វាយ សម្មាមនសិការមន្វាយ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ ឥមមេវ កាយំ ឧទ្ធឹ បាទតលា អធោ កេសមត្ថកា តចបរិយន្តំ បូរន្នានប្បការស្ស អសុចិនោ បច្ចវេក្ខតិ អត្ថិ ឥមស្មឹ កាយេ កេសា លោមា នខា ទន្តា តចោ មំសំ នហារូ អដ្ឋី អដ្ឋិមិញ្ជំ វក្កំ ហទយំ យកនំ កិលោមកំ បិហកំ បប្ផាសំ អន្តំ អន្តគុណំ ឧទរិយំ ករីសំ បិត្តំ សេម្ហំ បុព្វោ លោហិតំ សេទោ មេទោ អស្សុ វសា ខេឡោ សិង្ឃានិកា លសិកា មុត្តន្តិ អយំ បឋមា ទស្សនសមាបត្តិ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ ឥមមេវ កាយំ ឧទ្ធំ បាទតលា អធោ កេសមត្ថកា តចបរិយន្តំ បូរន្នានប្បការស្ស អសុចិនោ បច្ចវេក្ខតិ អត្ថិ ឥមស្មឹ កាយេ កេសា លោមា។បេ។ លសិកា មុត្តំ [ម. មុត្តន្តីតិ ទិស្សតិ។]។ អតិក្កម្ម ច បុរិសស្ស ឆវិមំសលោហិតំ អដ្ឋឹ បច្ចវេក្ខតិ អយំ ទុតិយា ទស្សនសមាបត្តិ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ ឥមមេវ កាយំ ឧទ្ធំ បាទតលា អធោ កេសមត្ថកា តចបរិយន្តំ បូរន្នានប្បការស្ស អសុចិនោ បច្ចវេក្ខតិ អត្ថិ ឥមស្មឹ កាយេ កេសា លោមា។បេ។ លសិកា មុត្តំ អតិក្កម្ម ច បុរិសស្ស ឆវិមំសលោហិតំ អដ្ឋឹ បច្ចវេក្ខតិ បុរិសស្ស ច វិញ្ញាណសោតំ បជានាតិ ឧភយតោ អព្វោច្ឆិន្នំ ឥធលោកេ បតិដ្ឋិតញ្ច បរលោកេ បតិដ្ឋិតញ្ច អយំ តតិយា ទស្សនសមាបត្តិ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ លសិកា មុត្តំ អតិក្កម្ម ច បុរិសស្ស ឆវិមំសលោហិតំ អដ្ឋឹ បច្ចវេក្ខតិ បុរិសស្ស ច វិញ្ញាណសោតំ បជានាតិ ឧភយតោ អព្វោច្ឆិន្នំ ឥធលោកេ អប្បតិដ្ឋិតញ្ច បរលោកេ អប្បតិដ្ឋិតញ្ច អយំ ចតុត្ថា [ម. ចតុត្ថី។] ទស្សនសមាបត្តិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ ទស្សនសមាបត្តីសុ។

[ឆដ្ឋ. បុគ្គលបណ្ណត្តិទេសនា]

[៨០] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ បុគ្គលបណ្ណត្តីសុ [ឱ. បុគ្គលបញ្ញត្តីសុ។]។ សត្តិមេ ភន្តេ បុគ្គលា ឧភតោភាគវិមុត្តោ បញ្ញាវិមុត្តោ កាយសក្ខី ទិដ្ឋិប្បត្តោ សទ្ធាវិមុត្តោ ធម្មានុសារី សទ្ធានុសារី។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ បុគ្គលបណ្ណត្តីសុ [ឱ. បុគ្គលបញ្ញត្តីសុ។]។

[ឆដ្ឋ. បធានទេសនា]

[៨១] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ បធានេសុ។ សត្តិមេ ភន្តេ ពោជ្ឈង្គា សតិសម្ពោជ្ឈង្គោ ធម្មវិចយសម្ពោជ្ឈង្គោ វីរិយសម្ពោជ្ឈង្គោ បីតិសម្ពោជ្ឈង្គោ បស្សទ្ធិសម្ពោជ្ឈង្គោ សមាធិសម្ពោជ្ឈង្គោ ឧបេក្ខាសម្ពោជ្ឈង្គោ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ បធានេសុ។

[ឆដ្ឋ. បដិបទាទេសនា]

[៨២] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ បដិបទាសុ។ ចតស្សោ ឥមា ភន្តេ បដិបទា ទុក្ខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា ទុក្ខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញា សុខាបដិបទា ទន្ធាភិញ្ញា សុខាបដិបទា ខិប្បាភិញ្ញាតិ តត្រ ភន្តេ យាយំ បដិបទា ទុក្ខា ទន្ធាភិញ្ញា អយំ បន ភន្តេ [ឱ.ម. អយំ ភន្តេ។] បដិបទា ឧភយេនេវ ហីនា អក្ខាយតិ ទុក្ខត្តា ច ទន្ធត្តា ច។ តត្រ ភន្តេ យាយំ បដិបទា ទុក្ខា ខិប្បាភិញ្ញា អយំ បន ភន្តេ [ឱ.ម. អយំ ភន្តេ។] បដិបទា ទុក្ខត្តា ហីនា អក្ខាយតិ។ តត្រ ភន្តេ យាយំ បដិបទា សុខា ទន្ធាភិញ្ញា អយំ បន ភន្តេ [ឱ.ម. អយំ ភន្តេ។] បដិបទា ទន្ធត្តា ហីនា អក្ខាយតិ។ តត្រ ភន្តេ យាយំ បដិបទា សុខា ខិប្បាភិញ្ញា អយំ បន ភន្តេ [ឱ.ម. អយំ ភន្តេ។] បដិបទា ឧភយេនេវ បណីតា អក្ខាយតិ សុខត្តា ច ខិប្បត្តា ច។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ បដិបទាសុ។

[ឆដ្ឋ. ភស្សសមាចារាទិទេសនា]

[៨៣] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ ភស្សសមាចារេ។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ ន ចេវ មុសាវាទុបសញ្ហិតំ វាចំ ភាសតិ ន ច វេភូតិយំ បេសុណិយំ [ឱ. ន ច បេសុណិយំ។] ន ច សារម្ភជំ ជយាបេក្ខោ [ម. ជយាបេក្ខា។] មន្តាមន្តា ច [ឱ. ចការោ ន ទិស្សតិ។] វាចំ ភាសតិ និធានវតឹ កាលេន។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ ភស្សសមាចារេ។

[៨៤] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ បុរិសសីលសមាចារេ។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ សច្ចោ ចស្ស សទ្ធោ ច ន ច កុហកោ ន ច លបកោ ន ច នេមិត្តិកោ ន ច និប្បេសិកោ ន ច លាភេន លាភំ និជ្ជិគឹសនកោ [ឱ. និជិគឹសិតា។] ឥន្ទ្រិយេសុ គុត្តទ្វារោ ភោជនេសុ មត្តញ្ញូ [ឱ.ម. ភោជនេ មត្តញ្ញូ។] សមការី [ម. សម្បជានការី។] ជាគរិយានុយោគមនុយុត្តោ អតន្ទិតោ អារទ្ធវីរិយោ ឈាយី [ឱ. ញាយី។] សតិមា កល្យាណប្បដិភាណោ គតិមា ធិតិមា មតិមា [ឱ. មុតិមា] ន ច កាមេសុ គិទ្ធោ សតោ ច និបកោ ចរេ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ បុរិសសីលសមាចារេ។

[ឆដ្ឋ. អនុសាសនវិធាទេសនា]

[៨៥] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ អនុសាសនវិធាសុ។ ចតស្សោ ឥមា ភន្តេ អនុសាសនវិធា។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ [ឱ. បរបុគ្គលំ។] បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ តិណ្ណំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នោ ភវិស្សតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយនោតិ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ [ឱ. បរបុគ្គលំ។] បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ តិណ្ណំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមី ភវិស្សតិ សកិទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សតីតិ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ [ឱ. បរបុគ្គលំ។] បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ភវិស្សតិ តត្ថ បរិនិព្វាយិ អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកាតិ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ យថានុសិដ្ឋំ តថាបដិបជ្ជមានោ អាសវានំ បរិក្ខយា អនាសវញ្ចេតោវិមុត្តឹ បញ្ញាវិមុត្តឹ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតីតិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ អនុសាសនវិធាសុ។

[ឆដ្ឋ. បរបុគ្គលវិមុត្តិញាណទេសនា]

[៨៦] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ បរបុគ្គលវិមុត្តិញាណេ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ តិណ្ណំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នោ ភវិស្សតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយនោតិ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ តិណ្ណំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមី សកិទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករិស្សតីតិ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ តត្ថ បរិនិព្វាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកាតិ។ ជានាតិ ភន្តេ ភគវា បរំ បុគ្គលំ បច្ចត្តំ យោនិសោមនសិការា អយំ បុគ្គលោ អាសវានំ ខយា អនាសវញ្ចេតោវិមុត្តឹ បញ្ញាវិមុត្តឹ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរិស្សតីតិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ បរបុគ្គលវិមុត្តិញ្ញាណេ។

[ឆដ្ឋ. សស្សតវាទទេសនា]

[៨៧] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ សស្សតវាទេសុ។ តយោមេ ភន្តេ សស្សតវាទា។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបញ្ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សេយ្យថីទំ ឯកម្បិ ជាតឹ ទ្វេបិ ជាតិយោ តិស្សោបិ ជាតិយោ ចតស្សោបិ ជាតិយោ បញ្ចបិ ជាតិយោ ទសបិ ជាតិយោ វីសំបិ ជាតិយោ តឹសំបិ ជាតិយោ ចត្តាឡីសំបិ [ឱ. ចត្តារីសម្បិ។] ជាតិយោ បញ្ញាសំបិ ជាតិយោ សតំបិ ជាតឹ សហស្សំបិ ជាតឹ សតសហស្សំបិ ជាតឹ [ឱ. ជាតិសតម្បិ ជាតិសហស្សម្បិ ជាតិសតសហស្សម្បិ។ ម. ជាតិសតំបិ…។] អនេកានិបិ ជាតិសតានិ អនេកានិបិ ជាតិសហស្សានិ អនេកានិបិ ជាតិសតសហស្សានិ អមុត្រាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ អមុត្រ ឧទបាទឹ តត្រាបាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ ឥធូបបន្នោតិ [ឱ.ម. ឥធូបបន្នោតិ។]។ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សោ ឯវមាហ អតីតំ បាហំ [ឱ. បហំ។ ម. បាហំ។] អទ្ធានំ ជានាមិ សំវដ្ដិ វា លោកោ វិវដ្ដិ វាតិ។ អនាគតំ បាហំ [ឱ. បហំ។ ម. បាហំ។] អទ្ធានំ ជានាមិ [ឱ. ន ជានាមិ សម្ពដ្តិស្សតិ។] សំវដ្ដិស្សតិ វា លោកោ វិវដ្ដិស្សតិ វាតិ។ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច វញ្ឈោ កុដដ្ឋោ ឯសិកដ្ឋាយី ឋិតោ តេ ច សត្តា សន្ធាវន្តិ សំសរន្តិ ចវន្តិ ឧបបជ្ជន្តិ អត្ថិត្វេវ សស្សតិសមន្តិ។ អយំ បឋមោ សស្សតវាទោ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សេយ្យថីទំ ឯកំបិ សំវដ្ដវិវដ្ដំ ទ្វេបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ តីណិបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ ចត្តារិបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ បញ្ចបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ ទសបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ អមុត្រាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ អមុត្រ ឧទបាទឹ តត្រាបាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ។បេ។ ឯវមាយុបរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ ឥធុបបន្នោតិ។ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សោ ឯវមាហ អតីតំ ខោ បាហំ [ឱ. ខោ អហំ។] អទ្ធានំ ជានាមិ សំវដ្ដិ វា [ឱ. បិ។] លោកោ វិវដ្ដិ វាតិ [ឱ. បិ។]។ អនាគតញ្ច ខ្វាហំ [ឱ. អនាគតំ ច អហំ។] អទ្ធានំ ជានាមិ សំវដ្ដិស្សតិ វា លោកោ វិវដ្ដិស្សតិ វាតិ។ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច វញ្ឈោ កុដដ្ឋោ ឯសិកដ្ឋាយី ឋិតោ តេ ច សត្តា សន្ធាវន្តិ សំសរន្តិ ចវន្តិ ឧបបជ្ជន្តិ អត្ថិត្វេវ សស្សតិសមន្តិ។ អយំ ទុតិយោ សស្សតវាទោ។ បុន ចបរំ ភន្តេ ឥធេកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សេយ្យថីទំ ទសបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ វីសំបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ តឹសំបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ ចត្តាឡីសំបិ សំវដ្ដវិវដ្ដានិ អមុត្រាសឹ ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ ឯវំវណ្ណោ ឯវមាហារោ ឯវំសុខទុក្ខប្បដិសំវេទី ឯវមាយុបរិយន្តោ សោ តតោ ចុតោ អមុត្រ ឧទបាទឹ តត្រាបាសឹ ឯវំនាមោ។បេ។ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សោ ឯវមាហ អតីតំ បាហំ [ឱ. បហំ។ ម. បាហំ។] អទ្ធានំ ជានាមិ សំវដ្ដិបិ លោកោ វិវដ្ដិបីតិ [ឱ. វិវដ្តិបិ លោកោតិ។] អនាគតំ បាហំ អទ្ធានំ ជានាមិ សំវដ្ដិស្សតិបិ លោកោ វិវដ្ដិស្សតិបីតិ [ឱ. វិវដ្តិស្សតិបិ លោកោតិ។]។ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច វញ្ឈោ កុដដ្ឋោ ឯសិកដ្ឋាយី ឋិតោ តេ ច សត្តា សន្ធាវន្តិ សំសរន្តិ ចវន្តិ ឧបបជ្ជន្តិ អត្ថិត្វេវ សស្សតិសមន្តិ។ អយំ ភន្តេ [ឱ. ភន្តេតិ ន ទិស្សតិ។] តតិយោ សស្សតវាទោ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ សស្សតវាទេសុ។

[ឆដ្ឋ. បុព្វេនិវាសានុស្សតិញាណទេសនា]

[៨៨] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណេ។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ សេយ្យថីទំ ឯកំបិ ជាតឹ ទ្វេបិ ជាតិយោ តិស្សោបិ ជាតិយោ ចតស្សោបិ ជាតិយោ បញ្ចបិ ជាតិយោ ទសបិ ជាតិយោ វីសំបិ ជាតិយោ តឹសំបិ ជាតិយោ ចត្តាលីសំបិ ជាតិយោ បញ្ញាសំបិ ជាតិយោ សតំបិ ជាតឹ សហស្សំបិ ជាតឹ សតសហស្សំបិ ជាតឹ អនេកេបិ សំវដ្ដកប្បេ អនេកេបិ វិវដ្ដកប្បេ អនេកេបិ សំវដ្ដវិវដ្ដកប្បេ។បេ។ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ។ សន្តិ ភន្តេ សត្តា [ឱ.ម. ទេវា។] យេសំ ច [ឱ.ម. ច ការោ ន ទិស្សតិ។] ន សក្កា គណនាយ វា សង្ខានេន វា អយំ សង្ខាតុំ [ឱ. សង្ខាតោ វា អាយុំ សង្ខាតុំ។] អបិច យស្មឹ [ឱ.ម. យស្មឹ យស្មឹ។] អត្តភាវេ អភិនិវុត្ថបុព្វោ [ឱ. អភិនិវុត្ថបុព្វំ។] ហោតិ យទិ វា រូបីសុ យទិ វា អរូបីសុ យទិ វា សញ្ញីសុ យទិ វា អសញ្ញីសុ យទិ វា នេវសញ្ញីនាសញ្ញីសុ ឥតិ សាការំ សឧទ្ទេសំ អនេកវិហិតំ បុព្វេនិវាសំ អនុស្សរតិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ បុព្វេនិវាសានុស្សតិញ្ញាណេ។

[ឆដ្ឋ. ចុតូបបាតញាណទេសនា]

[៨៩] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ សត្តានំ ចុតូបបាតញ្ញាណេ។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ។បេ។តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ ទិព្វេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្វណ្ណេ សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មុបគេ សត្តេ បជានាតិ ឥមេ វត ភោន្តោ សត្តា កាយទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា វចីទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា មនោទុច្ចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ ឧបវាទកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកា មិច្ឆាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា អបាយំ ទុគ្គតឹ វិនិបាតំ និរយំ ឧបបន្នា [ឱ. ឧប្បន្នា។] ឥមេ វា បន ភោន្តោ សត្តា កាយសុចរិតេន សមន្នាគតា វចីសុចរិតេន សមន្នាគតា មនោសុចរិតេន សមន្នាគតា អរិយានំ អនុបវាទកា សម្មាទិដ្ឋិកា សម្មាទិដ្ឋិកម្មសមាទានា តេ កាយស្ស ភេទា បរំ មរណា សុគតឹ សគ្គំ លោកំ ឧបបន្នាតិ។ ឥតិ ទិព្វេន ចក្ខុនា វិសុទ្ធេន អតិក្កន្តមានុសកេន សត្តេ បស្សតិ ចវមានេ ឧបបជ្ជមានេ ហីនេ បណីតេ សុវណ្ណេ ទុព្វណ្ណេ សុគតេ ទុគ្គតេ យថាកម្មុបគេ សត្តេ បជានាតិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ សត្តានំ ចុតូបបាតញ្ញាណេ។

[ឆដ្ឋ. ឥទ្ធិវិធទេសនា]

[៩០] អបរំ បន ភន្តេ ឯតទានុត្តរិយំ យថា ភគវា ធម្មំ ទេសេតិ ឥទ្ធិវិធាសុ។ ទ្វេមា ភន្តេ ឥទ្ធិវិធាយោ [ឱ. ឥទ្ធិយោ។]។ អត្ថិ ភន្តេ ឥទ្ធិ [ឱ. ឥទ្ធិយា។] សាសវា សឧបធិកា នោ អរិយាតិ វុច្ចតិ។ អត្ថិ ភន្តេ ឥទ្ធិ [ឱ. ឥទ្ធិយា។] អនាសវា អនុបធិកា អរិយាតិ វុច្ចតិ។ កតមា ច ភន្តេ ឥទ្ធិ [ឱ. ឥទ្ធិយា។] សាសវា សឧបធិកា នោ អរិយាតិ វុច្ចតិ។ ឥធ ភន្តេ ឯកច្ចោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា អាតប្បមន្វាយ បធានមន្វាយ អនុយោគមន្វាយ អប្បមាទមន្វាយ សម្មាមនសិការមន្វាយ តថារូបំ ចេតោសមាធឹ ផុសតិ យថាសមាហិតេ ចិត្តេ អនេកវិហិតំ ឥទ្ធិវិធំ បច្ចនុភោតិ ឯកោបិ ហុត្វា ពហុធា ហោតិ ពហុធាបិ ហុត្វា ឯកោ ហោតិ អាវិភាវំ តិរោភាវំ តិរោកុឌ្ឌំ តិរោបាការំ តិរោបព្វតំ អសជ្ជមានោ គច្ឆតិ សេយ្យថាបិ អាកាសេ បឋវិយាបិ ឧម្មុជ្ជនិម្មុជ្ជំ ករោតិ សេយ្យថាបិ ឧទកេ ឧទកេបិ អភិជ្ជមានេ គច្ឆតិ សេយ្យថាបិ បឋវិយំ អាកាសេបិ បល្លង្កេន ចង្កមតិ [ឱ.ម. កមតិ។] សេយ្យថាបិ បក្ខី [ឱ. បក្ខិ។] សកុណោ។ ឥមេបិ ចន្ទិមសុរិយេ ឯវំមហិទ្ធិកេ ឯវំមហានុភាវេ បាណិនា បរាមសតិ បរិមជ្ជតិ យាវ ព្រហ្មលោកាបិ កាយេន សំវត្តេតិ [ឱ.ម. វសំវត្តេតិ។]។ អយំ ភន្តេ ឥទ្ធិ [ឱ. ឥទ្ធិយា។] សាសវា សឧបធិកា នោ អរិយាតិ វុច្ចតិ។ កតមា ច ភន្តេ ឥទ្ធិ [ឱ. ឥទ្ធិយា។] អនាសវា អនុបធិកា អរិយាតិ វុច្ចតិ។ ឥធ ភន្តេ ភិក្ខុ សចេ អាកង្ខតិ បដិកូលេ អប្បដិកូលសញ្ញី វិហរេយ្យន្តិ អប្បដិកូលសញ្ញី តត្ថ វិហរតិ សចេ អាកង្ខតិ អប្បដិកូលេ បដិកូលសញ្ញី វិហរេយ្យន្តិ បដិកូលសញ្ញី តត្ថ វិហរតិ សចេ អាកង្ខតិ បដិកូលេ ច អប្បដិកូលេ ច អប្បដិកូលសញ្ញី វិហរេយ្យន្តិ អប្បដិកូលសញ្ញី តត្ថ វិហរតិ សចេ អាកង្ខតិ បដិកូលេ ច អប្បដិកូលេ ច [ឱ. អប្បដិកូលេ ច បដិកូលេ ច។] បដិកូលសញ្ញី វិហរេយ្យន្តិ បដិកូលសញ្ញី តត្ថ វិហរតិ សចេ អាកង្ខតិ បដិកូលញ្ច អប្បដិកូលញ្ច តទុភយំ អភិនិវជ្ជេត្វា ឧបេក្ខកោ វិហរេយ្យំ សតោ សម្បជានោតិ ឧបេក្ខកោ តត្ថ វិហរតិ សតោ សម្បជានោ។ អយំ បន ភន្តេ [ឱ. អយំ ភន្តេ។] ឥទ្ធិ អនាសវា អនុបធិកា អរិយាតិ វុច្ចតិ។ ឯតទានុត្តរិយំ ភន្តេ ឥទ្ធិវិធាសុ។ តំ ភគវា [ឱ. តម្ភគវា។] អសេសមភិជានាតិ តំ ភគវតោ [ឱ. តម្ភគវតោ។] អសេសមភិជានតោ ឧត្តរិ [ឱ. ឧត្តរឹ។] អភិញ្ញេយ្យំ នត្ថិ យទភិជានំ អញ្ញោ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ នត្ថិ យទិទំ ឥទ្ធិវិធាសុ។

[ឆដ្ឋ. អញ្ញថាសត្ថុគុណទស្សនំ]

[៩១] យន្តំ ភន្តេ សទ្ធេន កុលបុត្តេន បត្តព្វំ អារទ្ធវីរិយេន ថាមវតា បុរិសត្ថាមេន បុរិសវីរិយេន បុរិសបរក្កមេន បុរិសធោរយ្ហេន អនុប្បត្តំ តំ ភគវតា។ ន ច ភន្តេ ភគវា កាមេសុ កាមសុខល្លិកានុយោគមនុយុត្តោ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសញ្ហិតំ ន ច អត្តកិលមថានុយោគមនុយុត្តោ ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសញ្ហិតំ ចតុន្នញ្ច [ឱ. ចតុន្នំ។] ភគវា ឈានានំ អាភិចេតសិកានំ ទិដ្ឋធម្មសុខវិហារានំ និក្កាមលាភី អកិច្ឆលាភី អកសិរលាភី។

[ឆដ្ឋ. អនុយោគទានប្បការោ]

សចេ មំ ភន្តេ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ កិន្នុ ខោ អាវុសោ សារីបុត្ត អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អញ្ញេ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ [ឱ.ម. ភិយ្យោភិញ្ញតរា។] សម្ពោធិយន្តិ។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ នោតិ វទេយ្យំ។ កឹ បនាវុសោ សារីបុត្ត ភវិស្សន្តិ អនាគតមទ្ធានំ អញ្ញេ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ សម្ពោធិយន្តិ។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ នោតិ វទេយ្យំ។ កឹ បនាវុសោ សារីបុត្ត អត្ថេតរហិ អញ្ញេ សមណោ វា ព្រាហ្មណោ វា ភគវតា ភិយ្យោភិញ្ញតរោ សម្ពោធិយន្តិ។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ នោតិ វទេយ្យំ។ សចេ បន មំ ភន្តេ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ កឹ នុ ខោ អាវុសោ សារីបុត្ត អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អញ្ញេ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ភគវតា សមសមា សម្ពោធិយន្តិ។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ ឯវន្តិ វទេយ្យំ។ កឹ បនាវុសោ សារីបុត្ត ភវិស្សន្តិ អនាគតមទ្ធានំ អញ្ញេ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ភគវតា សមសមា សម្ពោធិយន្តិ។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ ឯវន្តិ វទេយ្យំ។ កឹ បនាវុសោ សារីបុត្ត អត្ថេតរហិ អញ្ញេ សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ភគវតា សមសមា សម្ពោធិយន្តិ។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ នោតិ វទេយ្យំ។ សចេ បន មំ ភន្តេ ឯវំ បុច្ឆេយ្យ កស្មា បនាយស្មា សារីបុត្តោ ឯកច្ចំ អព្ភនុជានាតិ ឯកច្ចំ ន អព្ភនុជានាតីតិ [ឱ. នាព្ភនុជានាតីតិ។]។ ឯវំ បុដ្ឋោ អហំ ភន្តេ ឯវំ ព្យាករេយ្យំ សម្មុខា មេតំ អាវុសោ ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ អហេសុំ អតីតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា មយា សមសមា សម្ពោធិយន្តិ សម្មុខា មេតំ អាវុសោ ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ ភវិស្សន្តិ អនាគតមទ្ធានំ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា មយា សមសមា សម្ពោធិយន្តិ សម្មុខា មេតំ អាវុសោ ភគវតោ សុតំ សម្មុខា បដិគ្គហិតំ អដ្ឋានមេតំ អនវកាសោ យំ ឯកិស្សា លោកធាតុយា ទ្វេ អរហន្តោ សម្មាសម្ពុទ្ធា អបុព្វំ អចរិមំ ឧប្បជ្ជេយ្យុំ នេតំ ឋានំ វិជ្ជតីតិ។

[៩២] កិញ្ចាហំ [ឱ.ម. កច្ចាហំ។] ភន្តេ ឯវំ បុដ្ឋោ ឯវំ ព្យាករមានោ វុត្តវាទី ចេវ [ម. ចេវា។] អហំ [ឱ. អហន្តិ ន ទិស្សតិ។] ភគវតោ ហោមិ ន ច ភគវន្តំ អភូតេន អព្ភាចិក្ខាមិ ធម្មស្ស ចានុធម្មំ ព្យាករោមិ ន ច កោចិ សហធម្មិកោ វាទានុវាទោ គារយ្ហដ្ឋានំ [ឱ. គារយ្ហំ ឋានំ។] អាគច្ឆតីតិ។ តគ្ឃ ត្វំ សារីបុត្ត ឯវំ បុដ្ឋោ ឯវំ ព្យាករមានោ វុត្តវាទី ចេវ មេ [ឱ. មម។] ហោសិ ន ច មំ អភូតេន អព្ភាចិក្ខសិ ធម្មស្ស ចានុធម្មំ ព្យាករោសិ ន ច កោចិ សហធម្មិកោ វាទានុវាទោ គារយ្ហដ្ឋានំ អាគច្ឆតីតិ។

[ឆដ្ឋ. អច្ឆរិយអព្ភុតំ]

[៩៣] ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា ឧទាយិ ភគវន្តំ ឯតទវោច អច្ឆរិយំ ភន្តេ អព្ភុតំ ភន្តេ តថាគតស្ស អប្បិច្ឆតា សន្តុដ្ឋិតា សល្លេខតា យត្រ ហិ នាម តថាគតោ ឯវំមហិទ្ធិកោ ឯវំមហានុភាវោ អថ ច បន នេវ អត្តានំ បាតុករិស្សតិ ឯកមេកញ្ចបិ [ឱ.ម. ឯកមេកញ្ចេបិ។] ឥតោ ភន្តេ ធម្មំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា អត្តនិ សមនុបស្សេយ្យុំ តេ តាវតកេនេវ បដាកំ បរិហរេយ្យុំ អច្ឆរិយំ ភន្តេ អព្ភុតំ ភន្តេ តថាគតស្ស អប្បិច្ឆតា សន្តុដ្ឋិតា សល្លេខតា យត្រ ហិ នាម តថាគតោ ឯវំមហិទ្ធិកោ ឯវំមហានុភាវោ អថ ច បន នេវ អត្តានំ [ឱ. ន អត្តានំ។ ម. នេវត្តានំ។] បាតុករិស្សតីតិ។ បស្ស ខោ ត្វំ ឧទាយិ តថាគតស្ស អប្បិច្ឆតា សន្តុដ្ឋិតា សល្លេខតា យត្រ ហិ នាម តថាគតោ ឯវំមហិទ្ធិកោ ឯវំមហានុភាវោ អថ ច បន នេវ អត្តានំ [ឱ. ន អត្តានំ។ ម. នេវត្តានំ។] បាតុករិស្សតីតិ ឯកមេកញ្ចបិ ឥតោ ឧទាយិ ធម្មំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា អត្តនិ សមនុបស្សេយ្យុំ តេ តាវតកេនេវ បដាកំ បរិហរេយ្យុំ បស្ស ខោ ត្វំ ឧទាយិ តថាគតស្ស អប្បិច្ឆតា សន្តុដ្ឋិតា សល្លេខតា យត្រ ហិ នាម តថាគតោ ឯវំមហិទ្ធិកោ ឯវំមហានុភាវោ អថ ច បន នេវ អត្តានំ បាតុករិស្សតីតិ។ អថខោ ភគវា អាយស្មន្តំ សារីបុត្តំ អាមន្តេសិ យស្មាតិហ ត្វំ សារីបុត្ត ឥមំ ធម្មបរិយាយំ អភិក្ខណំ ភាសេយ្យាសិ ភិក្ខូនំ ភិក្ខុនីនំ ឧបាសកានំ ឧបាសិកានំ យេសំបិ ហិ សារីបុត្ត មោឃបុរិសានំ ភវិស្សតិ តថាគតេ កង្ខា វា វិមតិ វា តេសំបីមំ [ឱ. តេសម្បិ ឥមំ។ ម. តេសមិមំ។] ធម្មបរិយាយំ សុត្វា តថាគតេ កង្ខា វា វិមតិ វា សា បហីយិស្សតីតិ។ ឥតិ ហិទំ អាយស្មា សារីបុត្តោ ភគវតោ សម្មុខា សម្បសាទំ បវេទេសិ។ តស្មា ឥមស្ស វេយ្យាករណស្ស សម្បសាទនីយន្ត្វេវ អធិវចនន្តិ។

សម្បសាទនីយសុត្តំ បញ្ចមំ និដ្ឋិតំ [ឱ. សម្បសាទនីយសុត្តន្តំ បញ្ចមំ។

ម. សម្បសាទនីយំ នាម សុត្តន្តំ បញ្ចមំ]។

បាសាទិកសុត្តំ ឆដ្ឋំ

[៩៤] ឯវមេ្ម សុតំ។ ឯកំ សមយំ ភគវា សក្យេសុ [ឱ.ម. សក្កេសុ។] វិហរតិ វេធញ្ញា នាម សក្យា តេសំ អម្ពវនេ បាសាទេ។

[ឆដ្ឋ. និគណ្ឋនាដបុត្តកាលង្កិរិយា]

តេន ខោ បន សមយេន និគណ្ឋោ នាដបុត្តោ បាវាយំ អធុនា កាលកតោ ហោតិ។ តស្ស កាលកិរិយាយ ភិន្នា និគណ្ឋា ទ្វេធិកជាតា ភណ្ឌនជាតា កលហជាតា វិវាទាបន្នា អញ្ញមញ្ញំ មុខសត្តីហិ វិតុទន្តា វិហរន្តិ ន ត្វំ ឥមំ ធម្មវិនយំ អាជានាសិ អហំ ឥមំ ធម្មវិនយំ អាជានាមិ កឹ ត្វំ ឥមំ ធម្មវិនយំ អាជានិស្សសិ មិច្ឆាបដិបន្នោ ត្វមសិ អហមស្មិ សម្មាបដិបន្នោ សហិតមេ្ម អសហិតន្តេ បុរេ វចនីយំ បច្ឆា អវច បច្ឆា វចនីយំ បុរេ អវច អធិចិណ្ណន្តេ វិបរាវត្តំ អារោបិតោ តេ វាទោ និគ្គហិតោសិ បរវាទប្បមោក្ខាយ និព្វេធេហិ វា សចេ បហោសីតិ។ វធោយេវ កោ [ឱ. វធោយេវ ខោ។ ម. វធោយេវេកោ។] មញ្ញេ និគណ្ឋេសុ នាដបុត្តិយេសុ អនុវត្តតិ។ យេបិ និគណ្ឋស្ស នាដបុត្តស្ស សាវកា គិហី ឱទាតវសនា តេបិ និគណ្ឋេសុ នាដបុត្តិយេសុ និព្វិន្នរូបា វិរត្តរូបា បដិវានរូបា យថា តំ ទុរាក្ខាតេ [ឱ. ទុរក្ខាតេ។] ធម្មវិនយេ ទុប្បវេទិតេ អនិយ្យានិកេ អនុបសមសំវត្តនិកេ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតេ ភិន្នថូបេ អប្បដិសរណេ។

[៩៥] អថខោ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ បាវាយំ វស្សំ វុត្ថោ យេន សាមគាមោ យេនាយស្មា អានន្ទោ តេនុបសង្កមិ ឧបសង្កមិត្វា អាយស្មន្តំ អានន្ទំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ អាយស្មន្តំ អានន្ទំ ឯតទវោច និគណ្ឋោ ភន្តេ នាដបុត្តោ បាវាយំ អធុនា កាលកតោ តស្ស កាលកិរិយាយ ភិន្នា និគណ្ឋា ទ្វេធិកជាតា។បេ។ ភិន្នថូបេ អប្បដិសរណេតិ។ ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា អានន្ទោ ចុន្ទំ សមណុទ្ទេសំ ឯតទវោច អត្ថិ ខោ ឥទំ អាវុសោ ចុន្ទ កថាបាភតំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ អាយាមាវុសោ ចុន្ទ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិស្សាម ឧបសង្កមិត្វា ឯតមត្ថំ ភគវតោ អារោចេយ្យាមាតិ [ឱ. អារោចេស្សាមាតិ។]។ ឯវំ ភន្តេតិ ខោ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ អាយស្មតោ អានន្ទស្ស បច្ចស្សោសិ។ អថខោ អាយស្មា ច អានន្ទោ ចុន្ទោ ច សមណុទ្ទេសោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមឹសុ ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទឹសុ។ ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា អានន្ទោ ភគវន្តំ ឯតទវោច អយំ ភន្តេ ចុន្ទោ សមណុទ្ទេសោ ឯវមាហ និគណ្ឋោ ភន្តេ [ឱ. ភន្តេសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] នាដបុត្តោ បាវាយំ អធុនា កាលកតោ តស្ស កាលកិរិយាយ ភិន្នា និគណ្ឋា។បេ។ ភិន្នថូបេ អប្បដិសរណេតិ។

[ឆដ្ឋ. អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតធម្មវិនយោ]

[៩៦] ឯវញ្ហេតំ ចុន្ទ ហោតិ ទុរាក្ខាតេ [ឱ. ទុរក្ខាតេ។] ធម្មវិនយេ ទុប្បវេទិតេ អនិយ្យានិកេ អនុបសមសំវត្តនិកេ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតេ។ ឥធ ចុន្ទ សត្ថា ច ហោតិ អសម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ទុរាក្ខាតោ ទុប្បវេទិតោ អនិយ្យានិកោ អនុបសមសំវត្តនិកោ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ សាវកោ ច តស្មឹ ធម្មេ ន ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរតិ ន សាមីចិប្បដិបន្នោ ន អនុធម្មចារី វោក្កម្ម ច តម្ហា ធម្មា វត្តតិ សោ ឯវមស្ស វចនីយោ តស្ស តេ អាវុសោ លាភា តស្ស តេ សុលទ្ធំ សត្ថា ច តេ អសម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ទុរាក្ខាតោ ទុប្បវេទិតោ អនិយ្យានិកោ អនុបសមសំវត្តនិកោ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ ត្វញ្ច តស្មឹ ធម្មេ ន ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរសិ ន សាមីចិប្បដិបន្នោ ន អនុធម្មចារី វោក្កម្ម ច តម្ហា ធម្មា វត្តសីតិ។ ឥតិ ខោ ចុន្ទ សត្ថាបិ តត្ថ គារយ្ហោ ធម្មោបិ តត្ថ គារយ្ហោ សាវកោ ច តត្ថ ឯវំ បាសំសោ។ យោ ខោ ចុន្ទ ឯវរូបំ សាវកំ ឯវំ វទេយ្យ ឯតាយស្មា តថា បដិបជ្ជតុ យថា តេ សត្ថារា ធម្មោ ទេសិតោ បញ្ញត្តោតិ។ យោ ច សមាទបេតិ យញ្ច សមាទបេតិ យោ ច សមាទបិតោ តថត្តាយ បដិបជ្ជតិ សព្វេ តេ ពហុំ អបុញ្ញំ បសវន្តិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ ឯវញ្ហេតំ ចុន្ទ ហោតិ ទុរាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ ទុប្បវេទិតេ អនិយ្យានិកេ អនុបសមសំវត្តនិកេ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតេ។

[៩៧] ឥធ បន ចុន្ទ សត្ថា ច ហោតិ អសម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ទុរាក្ខាតោ ទុប្បវេទិតោ អនិយ្យានិកោ អនុបសមសំវត្តនិកោ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ សាវកោ ច តស្មឹ ធម្មេ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរតិ សាមីចិប្បដិបន្នោ អនុធម្មចារី សមាទាយ តំ ធម្មំ បវត្តតិ សោ ឯវមស្ស វចនីយោ តស្ស តេ អាវុសោ អលាភា តស្ស តេ ទុល្លទ្ធំ សត្ថា ច តេ អសម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ទុរាក្ខាតោ ទុប្បវេទិតោ អនិយ្យានិកោ អនុបសមសំវត្តនិកោ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ ត្វញ្ច តស្មឹ ធម្មេ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរសិ សាមីចិប្បដិបន្នោ អនុធម្មចារី សមាទាយ តំ ធម្មំ វត្តសីតិ។ ឥតិ ខោ ចុន្ទ សត្ថាបិ តត្ថ គារយ្ហោ ធម្មោបិ តត្ថ គារយ្ហោ សាវកោបិ តត្ថ ឯវំ គារយ្ហោ។ យោ ខោ ចុន្ទ ឯវរូបំ សាវកំ ឯវំ វទេយ្យ អទ្ធាយស្មា ញាយប្បដិបន្នោ ញាយំ អារាធេស្សតីតិ។ យោ ច បសំសតិ យញ្ច បសំសតិ យោ ច បសំសិតោ [ឱ. បសត្ថោ។] ភិយ្យោសោ មត្តាយ វីរិយំ អារភតិ សព្វេ តេ ពហុំ អបុញ្ញំ បសវន្តិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ ឯវំ ហេតំ ចុន្ទ ហោតិ ទុរាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ ទុប្បវេទិតេ អនិយ្យានិកេ អនុបសមសំវត្តនិកេ អសម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតេ។

[ឆដ្ឋ. សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតធម្មវិនយោ]

[៩៨] ឥធ បន ចុន្ទ សត្ថា ច ហោតិ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ សាវកោ ច តស្មឹ ធម្មេ ន ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរតិ ន សាមីចិប្បដិបន្នោ ន អនុធម្មចារី វោក្កម្ម ច តម្ហា ធម្មា វត្តតិ សោ ឯវមស្ស វចនីយោ តស្ស តេ អាវុសោ អលាភា តស្ស តេ ទុល្លទ្ធំ សត្ថា ច តេ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ ត្វញ្ច តស្មឹ ធម្មេ ន ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរសិ ន សាមីចិប្បដិបន្នោ ន អនុធម្មចារី វោក្កម្ម ច តម្ហា ធម្មា វត្តសីតិ។ ឥតិ ខោ ចុន្ទ សត្ថាបិ តត្ថ បាសំសោ ធម្មោបិ តត្ថ បាសំសោ សាវកោ ច តត្ថ ឯវំ គារយ្ហោ។ យោ ខោ ចុន្ទ ឯវរូបំ សាវកំ ឯវំ វទេយ្យ ឯតាយស្មា តថា បដិបជ្ជតុ យថា តេ សត្ថារា ធម្មោ ទេសិតោ បញ្ញត្តោតិ។ យោ ច សមាទបេតិ យញ្ច សមាទបេតិ យោ ច សមាទបិតោ តថត្តាយ បដិបជ្ជតិ សព្វេ តេ ពហុំ បុញ្ញំ បសវន្តិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ ឯវញ្ហេតំ ចុន្ទ ហោតិ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ សុប្បវេទិតេ និយ្យានិកេ ឧបសមសំវត្តនិកេ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតេ។

[៩៩] ឥធ បន ចុន្ទ សត្ថា ច ហោតិ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ សាវកោ ច តស្មឹ ធម្មេ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរតិ សាមីចិប្បដិបន្នោ អនុធម្មចារី សមាទាយ តំ ធម្មំ វត្តតិ សោ ឯវមស្ស វចនីយោ តស្ស តេ អាវុសោ សុលាភា តស្ស តេ សុលទ្ធំ សត្ថា ច តេ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ ត្វញ្ច តស្មឹ ធម្មេ ធម្មានុធម្មប្បដិបន្នោ វិហរសិ សាមីចិប្បដិបន្នោ អនុធម្មចារី សមាទាយ តំ ធម្មំ វត្តសីតិ។ ឥតិ ខោ ចុន្ទ សត្ថាបិ តត្ថ បាសំសោ។ ធម្មោបិ តត្ថ បាសំសោ សាវកោបិ តត្ថ ឯវំ បាសំសោ។ យោ ខោ ចុន្ទ ឯវរូបំ សាវកំ ឯវំ វទេយ្យ អទ្ធាយស្មា ញាយប្បដិបន្នោ ញាយំ អារាធេស្សតីតិ។ យោ ច បសំសតិ យញ្ច បសំសតិ យោ ច បសត្ថោ ភិយ្យោសោ មត្តាយ វីរិយំ អារភតិ សព្វេ តេ ពហុំ បុញ្ញំ បសវន្តិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ ឯវញ្ហេតំ ចុន្ទ ហោតិ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ សុប្បវេទិតេ និយ្យានិកេ ឧបសមសំវត្តនិកេ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតេ។

[ឆដ្ឋ. សាវកានុតប្បសត្ថុ]

[១០០] ឥធ បន ចុន្ទ សត្ថា ច លោកេ ឧទបាទិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ អវិញ្ញាបិតត្ថា ចស្ស ហោន្តិ សាវកា សទ្ធម្មេ នេសំ សត្ថុ ច នេសំ កេវលំ [ឱ. សទ្ធម្មេ ន ច តេសំ កេវលំ។ ម. សទ្ធម្មេ ន ច នេសំ កេវល…។] បរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ អាវិកតំ ហោតិ ឧត្តានីកតំ សព្វសង្គាហបទកតំ [សព្វសង្គាហបទគតន្តិបិ បាឋោ។ ឱ. សព្វសណង្គាហបទកតំ។] សប្បាដិហិរកតំ [សប្បាដិហិរិកតន្តិបិ បាឋោ។] យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ អថ នេសំ សត្ថុនោ អន្តរធានំ ហោតិ។ ឯវរូបោ ខោ ចុន្ទ សត្ថា ច [ឱ.ម. ច ការោ ន ទិស្សតិ។] សាវកានំ កាលកតោ អនុតប្បោ ហោតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ សត្ថា ហិ [ឱ. ច នោ។ ម. ច។] លោកេ ឧទបាទិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ អវិញ្ញាបិតត្ថា ចម្ហា សទ្ធម្មេ ន ច នោ កេវលញ្ច [ឱ. ចម្ហ សទ្ធម្មេ ន ច នោ កេវលំ។ ម. … កេវល…។] បរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ អាវិកតំ ហោតិ ឧត្តានីកតំ សព្វសង្គាហបទកតំ សប្បាដិហិរកតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ អថ នោ សត្ថុនោ អន្តរធានំ ហោតិ [ឱ.ម. ហោតីតិ។]។ ឯវរូបោ ខោ ចុន្ទ សត្ថា ច [ឱ.ម. ច ការោ ន ទិស្សតិ។] សាវកានំ កាលកតោ អនុតប្បោ ហោតិ។

[ឆដ្ឋ. សាវកាននុតប្បសត្ថុ]

[១០១] ឥធ បន ចុន្ទ សត្ថា ច លោកេ ឧទបាទិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ វិញ្ញាបិតត្ថា ចស្ស ហោន្តិ សាវកា សទ្ធម្មេ កេវលញ្ច តេសំ បរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ អាវិកតំ ហោតិ ឧត្តានីកតំ សព្វសង្គាហបទកតំ សប្បាដិហិរកតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ អថ នេសំ សត្ថុនោ អន្តរធានំ ហោតិ។ ឯវរូបោ ខោ ចុន្ទ សត្ថា សាវកានំ កាលកតោ អនានុតប្បោ ហោតិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ សត្ថាបិ លោកេ [ឱ.ម. សត្ថា ច នោ លោកេ។] ឧទបាទិ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ វិញ្ញាបិតត្ថា ចម្ហា សទ្ធម្មេ កេវលញ្ច នោ បរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ អាវិកតំ ហោតិ ឧត្តានីកតំ សព្វសង្គាហបទកតំ សប្បាដិហិរកតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ អថខោ សត្ថុនោ អន្តរធានំ ហោតិ។ ឯវរូបោ ខោ ចុន្ទ សត្ថា សាវកានំ កាលកតោ អនានុតប្បោ ហោតីតិ [ឱ.ម. ហោតិ។]។

[ឆដ្ឋ. ព្រហ្មចរិយអបរិបូរាទិកថា]

[១០២] ឯតេហិ ចេបិ ចុន្ទ អង្គេហិ សមន្នាគតំ ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ នោ ច ខោ សត្ថា [ម. សត្ថា ច។] ហោតិ ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ ឯវន្តំ ព្រហ្មចរិយំ អបរិបូរំ ហោតិ តេនង្គេន។ យតោ ខោ ចុន្ទ ឯតេហិ ចេបិ អង្គេហិ សមន្នាគតំ ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ សត្ថា ច ហោតិ ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ ឯវន្តំ ព្រហ្មចរិយំ បរិបូរំ ហោតិ តេនង្គេន។

[១០៣] ឯតេហិ ចេបិ ចុន្ទ អង្គេហិ សមន្នាគតំ ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ សត្ថា ច ហោតិ ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ នោ ច ខ្វស្ស ថេរា ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ វិយត្តា វិនីតា វិសារទា បត្តយោគក្ខេមា អលំ សមក្ខាតុំ សទ្ធម្មស្ស អលំ ឧប្បន្នំ បរប្បវាទំ សហធម្មេន [ម. សហធម្មេហិ។] សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេត្វា សប្បាដិហារិយំ ធម្មំ ទេសេតុំ ឯវន្តំ ព្រហ្មចរិយំ អបរិបូរំ ហោតិ តេនង្គេន។ យតោ ច ខោ ចុន្ទ ឯតេហិ ចេបិ [ឱ. ចេវ។] អង្គេហិ សមន្នាគតំ ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ សត្ថា ច ហោតិ ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ ថេរា ចស្ស ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ វិយត្តា វិនីតា វិសារទា បត្តយោគក្ខេមា អលំ សមក្ខាតុំ សទ្ធម្មស្ស អលំ ឧប្បន្នំ បរប្បវាទំ សហធម្មេន [ម. សហធម្មេហិ។] សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេត្វា សប្បាដិហារិយំ ធម្មំ ទេសេតុំ ឯវន្តំ ព្រហ្មចរិយំ បរិបូរំ ហោតិ តេនង្គេន។

[១០៤] ឯតេហិ ចេបិ ចុន្ទ អង្គេហិ សមន្នាគតំ ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ សត្ថា ច ហោតិ ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ ថេរា ចស្ស ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ វិយត្តា វិនីតា វិសារទា។បេ។ អលំ ឧប្បន្នំ បរប្បវាទំ សហធម្មេន សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេត្វា សប្បាដិហារិយំ ធម្មំ ទេសេតុំ នោ ច ខ្វស្ស មជ្ឈិមា ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ។ មជ្ឈិមា ច ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ។ នោ ច ខ្វស្ស នវា ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ។ នវា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ នោ ច ខ្វស្ស ថេរា ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ ថេរា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ នោ ច ខ្វស្ស មជ្ឈិមា ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ មជ្ឈិមា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ នោ ច ខ្វស្ស នវា ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ នវា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ នោ ច ខ្វស្ស ឧបាសកា សាវកា ហោន្តិ គិហី ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនោ។ ឧបាសកា ចស្ស សាវកា ហោន្តិ គិហី ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនោ។ នោ ច ខ្វស្ស ឧបាសកា សាវកា ហោន្តិ គិហី ឱទាតវសនា កាមភោគិនោ។ ឧបាសកា ចស្ស សាវកា ហោន្តិ គិហី ឱទាតវសនា កាមភោគិនោ។ នោ ច ខ្វស្ស ឧបាសិកា សាវិកា ហោន្តិ គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនិយោ។ ឧបាសិកា ចស្ស សាវិកា ហោន្តិ គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនិយោ។ នោ ច ខ្វស្ស ឧបាសិកា សាវិកា ហោន្តិ គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា កាមភោគិនិយោ។ ឧបាសិកា ចស្ស សាវិកា ហោន្តិ គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា កាមភោគិនិយោ។ នោ ច ខ្វស្ស ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ ឥទ្ធញ្ចេវ [ឱ. ឥទ្ធញ្ចេវ ហោតិ។] ផីតញ្ច វិត្ថារិកំ ពហុជញ្ញំ [ឱ.ម. ពាហុជញ្ញំ។] បុថុភូតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ ព្រហ្មចរិយញ្ចស្ស [ឱ. ព្រហ្មចរិយំ ចស្ស។] ហោតិ ឥទ្ធញ្ច ផីតញ្ច វិត្ថារិកំ ពហុជញ្ញំ បុថុភូតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ នោ ច ខោ លាភគ្គយសគ្គប្បត្តំ ឯវន្តំ ព្រហ្មចរិយំ អបរិបូរំ ហោតិ តេនង្គេន។ យតោ ច ខោ ចុន្ទ ឯតេហិ ចេវ [ម. ចេបិ។] អង្គេហិ សមន្នាគតំ ព្រហ្មចរិយំ ហោតិ សត្ថា ច ហោតិ ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ ថេរា ចស្ស ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ វិយត្តា វិនីតា វិសារទា។បេ។ សប្បាដិហារិយំ ធម្មំ ទេសេតុំ។ មជ្ឈិមា ចស្ស ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ។ នវា ចស្ស ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ។ ថេរា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ មជ្ឈិមា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ នវា ចស្ស ភិក្ខុនិយោ សាវិកា ហោន្តិ។ ឧបាសកា ចស្ស សាវកា ហោន្តិ គិហី ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនោ។ ឧបាសកា ចស្ស សាវកា ហោន្តិ គិហី ឱទាតវសនា កាមភោគិនោ។ ឧបាសិកា ចស្ស សាវិកា ហោន្តិ គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនិយោ។ ឧបាសិកា ចស្ស សាវិកា ហោន្តិ គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា កាមភោគិនិយោ។ ព្រហ្មចរិយញ្ចស្ស ហោតិ ឥទ្ធញ្ចេវ ផីតញ្ច វិត្ថារិកំ ពហុជញ្ញំ បុថុភូតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ លាភគ្គយសក្កប្បត្តញ្ច ឯវន្តំ ព្រហ្មចរិយំ បរិបូរំ ហោន្តិ តេនង្គេន។

[១០៥] អហំ ខោ បន ចុន្ទ ឯតរហិ សត្ថា លោកេ ឧប្បន្នោ អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ ធម្មោ ច ស្វាក្ខាតោ សុប្បវេទិតោ និយ្យានិកោ ឧបសមសំវត្តនិកោ សម្មាសម្ពុទ្ធប្បវេទិតោ វិញ្ញាបិតត្ថា ច មេ សាវកា សទ្ធម្មេ កេវលញ្ច តេសំ បរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ អាវិកតំ ហោតិ [ឱ.ម. ហោតីតិ ន ទិស្សតិ។] ឧត្តានីកតំ សង្គាហបទកតំ សប្បាដិហិរកតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ។ អហំ ខោ បន ចុន្ទ ឯតរហិ សត្ថា ថេរោ រត្តញ្ញូ ចិរបព្វជិតោ អទ្ធគតោ វយោអនុប្បត្តោ។

[១០៦] សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ ថេរា ភិក្ខូ សាវកា ហោន្តិ [ឱ. ហោន្តីតិ ន ទិស្សតិ។] វិយត្តា វិនីតា វិសារទា បត្តយោគក្ខេមា អលំ សមក្ខាតុំ សទ្ធម្មស្ស អលំ ឧប្បន្នំ បរប្បវាទំ សហធម្មេន សុនិគ្គហិតំ និគ្គហេត្វា សប្បាដិហារិយំ ធម្មំ ទេសេតុំ។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ មជ្ឈិមា ភិក្ខូ សាវកា។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ នវា ភិក្ខូ សាវកា។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ ថេរា ភិក្ខុនិយោ សាវិកា។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ មជ្ឈិមា ភិក្ខុនិយោ សាវិកា។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ នវា ភិក្ខុនិយោ សាវិកា។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ ឧបាសកា សាវកា គិហី ឱទាតវសនា ព្រហ្មចារិនោ។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ ឧបាសកា សាវកា គិហី ឱទាតវសនា កាមភោគិនោ។បេ។ សន្តិ ខោ បន មេ ចុន្ទ ឯតរហិ ឧបាសិកា សាវិកា គិហិនី [ឱ.ម. គិហិនិយោ។] ឱទាតវសនា កាមភោគិនិយោ។ ឯតរហិ [ឱ.ម. ឯតរហិ ខោ។] បន មេ ចុន្ទ ព្រហ្មចរិយំ ឥទ្ធញ្ចេវ [ឱ. ឥទ្ធញ្ច។] ផីតញ្ច វិត្ថារិកំ ពហុជញ្ញំ បុថុភូតំ យាវ ទេវមនុស្សេហិ សុប្បកាសិតំ។

[១០៧] យាវតា ខោ ចុន្ទ ឯតរហិ សត្ថារោ លោកេ ឧប្បន្នា។ នាហំ ចុន្ទ អញ្ញំ ឯកំ សត្ថារំបិ សមនុបស្សាមិ ឯវំលាភគ្គយសគ្គប្បត្តំ យថរិវាហំ។ យាវតា ខោ បន មេ ចុន្ទ [ឱ. យាវតា ខោ ចុន្ទ។ ម. យាវតា ខោ បន ចុន្ទ។] ឯតរហិ សង្ឃោ វា គណោ វា លោកេ ឧប្បន្នោ [ឱ. សង្ឃា វា គណា លោកេ ឧប្បន្នា។]។ នាហំ ចុន្ទ អញ្ញំ ឯកំ សង្ឃំបិ សមនុបស្សាមិ ឯវំលាភគ្គយសគ្គប្បត្តំ យថរិវ ចុន្ទ ភិក្ខុសង្ឃោ។ យំ ខោ តំ ចុន្ទ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សព្វាការសម្បន្នំ សព្វាការបរិបូរំ អនូនំ អនធិកំ ស្វាក្ខាតំ កេវលបរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ សុប្បកាសិតន្តិ។ ឥទមេវ តំ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សព្វាការសម្បន្នំ សព្វាការបរិបូរំ។បេ។ សុប្បកាសិតន្តិ។ ឧទ្ទកោ សុទំ ចុន្ទ រាមបុត្តោ ឯវំ វាចំ ភាសតិ បស្សំ ន [ឱ. បស្សន្ន។] បស្សតីតិ កិញ្ច បស្សំ ន បស្សតីតិ។ ខុរស្ស សាធុនិសិតស្ស តលមស្ស បស្សតិ ធារញ្ច ខុរស្ស [ឱ. ធារញ្ច ខោ តស្ស។ ម. ធារញ្ច ខ្វស្ស។] ន បស្សតិ។ ឥទំ វុច្ចតិ ចុន្ទ បស្សំ ន បស្សតីតិ។ តំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ ឧទ្ទកេន រាមបុត្តេន ភាសិតំ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសញ្ហិតំ ខុរមេវ សន្ធាយ។ យញ្ចេតំ [ឱ. យញ្ច តំ។] ចុន្ទ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ បស្សំ ន បស្សតីតិ។ ឥទមេវ តំ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ បស្សំ ន បស្សតីតិ។ កិញ្ច បស្សំ ន បស្សតីតិ។ ឯវំ សព្វាការសម្បន្នំ សព្វាការបរិបូរំ អនូនំ អនធិកំ ស្វាក្ខាតំ កេវលបរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ សុប្បកាសិតន្តិ [ម. សុប្បកាសិតំ។] ឥតិ ហេតំ បស្សតីតិ [ឱ. ហេតំ បស្សតិ។] ឥទមេត្ថ អបកឌ្ឍេយ្យ។ ឯវន្តំ បរិសុទ្ធតរំ អស្សាតិ ឥតិ ហេតំ ន បស្សតីតិ [ឱ. ន បស្សតិ។] ឥទមេត្ថ ឧបកឌ្ឍេយ្យ។ ឯវន្តំ បរិសុទ្ធតរំ អស្សាតិ ឥតិ ហេតំ ន បស្សតិ។ ឥទំ វុច្ចតិ បស្សំ ន បស្សតីតិ។ យំ ខោ តំ ចុន្ទ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សព្វាការសម្បន្នំ។បេ។ ព្រហ្មចរិយំ សុប្បកាសិតន្តិ។ ឥទមេតំ [ម. ឥទមេវតំ។] សម្មា វទមានោ វទេយ្យ សព្វាការសម្បន្នំ សព្វាការបរិបូរំ អនូនំ អនធិកំ ស្វាក្ខាតំ កេវលបរិបូរំ ព្រហ្មចរិយំ សុប្បកាសិតន្តិ។

[ឆដ្ឋ. សង្គាយិតព្វធម្មោ]

[១០៨] តស្មាតិហ ចុន្ទ យេ តេ [ឱ.ម. វោ។] មយា ធម្មា អភិញ្ញា ទេសិតា តត្ថ សព្វេហេវ សង្គម្ម សមាគម្ម អត្ថេន អត្ថំ ព្យញ្ជនេន ព្យញ្ជនំ សង្គាយិតព្វំ វិចរិតព្វំ [ឱ.ម. ន វិវទិតព្វំ។] យថយិទំ ព្រហ្មចរិយំ អទ្ធនិយំ អស្ស ចិរដ្ឋិតិកំ តទស្សេវ [ឱ.ម. តទស្ស។] ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ លោកានុកម្បាយ អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ។ កតមេ ច តេ [ម. វោ។] ចុន្ទ ធម្មា មយា អភិញ្ញា ទេសិតា។ យត្ថ សព្វេហេវ សង្គម្ម សមាគម្ម អត្ថេន អត្ថំ ព្យញ្ជនេន ព្យញ្ជនំ សង្គាយិតព្វំ វិចរិតព្វំ យថយិទំ ព្រហ្មចរិយំ អទ្ធនិយំ អស្ស ចិរដ្ឋិតិកំ តទស្សេវ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ លោកានុកម្បាយ អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ។ សេយ្យថីទំ។ ចត្តារោ សតិប្បដ្ឋានា ចត្តារោ សម្មប្បធានា ចត្តារោ ឥទ្ធិបាទា បញ្ចិន្ទ្រិយានិ បញ្ច ពលានិ សត្ត សម្ពោជ្ឈង្គា អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ។ ឥមេ ខោ តេ ចុន្ទ ធម្មា មយា អភិញ្ញា ទេសិតា យត្ថ សព្វេហេវ សង្គម្ម សមាគម្ម អត្ថេន អត្ថំ ព្យញ្ជនេន ព្យញ្ជនំ សង្គាយិតព្វំ វិចរិតព្វំ យថយិទំ ព្រហ្មចរិយំ អទ្ធនិយំ អស្ស ចិរដ្ឋិតិកំ តទស្សេវ ពហុជនហិតាយ ពហុជនសុខាយ លោកានុកម្បាយ អត្ថាយ ហិតាយ សុខាយ ទេវមនុស្សានំ។

[ឆដ្ឋ. សញ្ញាបេតព្វវិធិ]

[១០៩] តេសញ្ច ខោ [ឱ.ម. វោ។] ចុន្ទ សមគ្គានំ សម្មោទមានានំ អវិវទមានានំ សិក្ខិតព្វំ។ អញ្ញតរោ សព្រហ្មចារី សង្ឃោ [ឱ.ម. សង្ឃេ។] ធម្មំ ភាសេយ្យ តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស អយំ ខោ អាវុសោ [ឱ.ម. អាវុសោតិ ន ទិស្សតិ។] អាយស្មា អត្ថញ្ចេវ មិច្ឆា គណ្ហាតិ ព្យញ្ជនានិ ច មិច្ឆា រោបេតីតិ។ តស្ស នេវ អភិនន្ទិតព្វំ នប្បដិក្កោសិតព្វំ។ អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា សោ ឯវមស្ស វចនីយោ ឥមស្ស នុ ខោ អាវុសោ អត្ថស្ស ឥមានិ [ឱ.ម. ឥមានិ វា។] ព្យញ្ជនានិ ឯតានិ វា ព្យញ្ជនានិ កតមានិ ឱបាយិកតរានិ ឥមេសំ វា ព្យញ្ជនានំ អយំ វា អត្ថោ ឯសោ វា អត្ថោ កតមោ ឱបាយិកតរោតិ។ សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ ឥមស្ស ខោ អាវុសោ អត្ថស្ស ឥមានេវ ព្យញ្ជនានិ ឱបាយិកតរានិ យានិ ចេវ [ម. យញ្ចេវ។] ឯតានិ ឥមេសំ ព្យញ្ជនានំ អយមេវ អត្ថោ ឱបាយិកតរោ យោ ចេវ [ម. យញ្ចេវ។] ឯសោតិ។ សោ នេវ ឧស្សាទេតព្វោ ន អប្បសាទេតព្វោ។ អនុស្សាទេត្វា អនប្បសាទេត្វា [ម. ឧស្សារេតព្វោ ន អបសារេតព្វោ។ អនុស្សារេត្វា អនបសារេត្វា។ ឱ. ន អប្បសាទេត្វា។] ស្វេវ [ឱ. សោ វ។] សាធុកំ សញ្ញាបេតព្វោ តស្ស ច អត្ថស្ស តេសញ្ច ព្យញ្ជនានំ និសន្តិយា។

[១១០] អបរោបិ ចេ ចុន្ទ សព្រហ្មចារី សង្ឃោ [ឱ.ម. សង្ឃេ។] ធម្មំ ភាសេយ្យ តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស អយំ ខោ អាយស្មា អត្ថញ្ហិ [ឱ.ម. អត្ថំ ហិ។] ខោ មិច្ឆា គណ្ហាតិ ព្យញ្ជនានិ សម្មា រោបេតីតិ។ តស្ស នេវ អភិនន្ទិតព្វំ នប្បដិក្កោសិតព្វំ។ អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា សោ ឯវមស្ស វចនីយោ ឥមេសំ នុ ខោ អាវុសោ ព្យញ្ជនានំ អយំ វា អត្ថោ ឯសោ វា អត្ថោ កតមោ ឱបាយិកតរោតិ។ សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ ឥមេសំ នុ ខោ [ឱ. ឥមេសំ ខោ។ ម. តេសំ ខោ។] អាវុសោ ព្យញ្ជនានំ អយមេវ អត្ថោ ឱបាយិកតរោ យោ ចេវ ឯសោតិ។ សោ នេវ ឧស្សាទេតព្វោ ន អប្បសាទេតព្វោ។ អនុស្សាទេត្វា អនប្បសាទេត្វា ស្វេវ សាធុកំ សញ្ញាបេតព្វោ តស្ស ច អត្ថស្ស និសន្តិយា។

[១១១] អបរោបិ ចេ ចុន្ទ សព្រហ្មចារី សង្ឃោ [ឱ.ម. សង្ឃេ។] ធម្មំ ភាសេយ្យ តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស អយំ ខោ អាយស្មា អត្ថំ ហិ ខោ សម្មា គណ្ហាតិ ព្យញ្ជនានិ មិច្ឆា រោបេតីតិ។ តស្ស នេវ អភិនន្ទិតព្វំ នប្បដិក្កោសិតព្វំ។ អនភិនន្ទិត្វា អប្បដិក្កោសិត្វា សោ ឯវមស្ស វចនីយោ ឥមស្ស នុ ខោ អាវុសោ អត្ថស្ស ឥមានេវ [ឱ. ឥមានិ ច។] ព្យញ្ជនានិ ឯតានិ វា ព្យញ្ជនានិ កតមានិ ឱបាយិកតរានីតិ។ សោ ចេ ឯវំ វទេយ្យ ឥមស្ស នុ ខ្វាវុសោ អត្ថស្ស ឥមានេវ ព្យញ្ជនានិ ឱបាយិកតរានិ យានិ ចេវ ឯតានីតិ។ សោ នេវ ឧស្សាទេតព្វោ ន អប្បសាទេតព្វោ។ អនុស្សាទេត្វា អនប្បសាទេត្វា ស្វេវ សាធុកំ សញ្ញាបេតព្វោ តេសំយេវ ព្យញ្ជនានំ និសន្តិយា។

[១១២] អបរោបិ ចេ ចុន្ទ សព្រហ្មចារី សង្ឃោ [ឱ.ម. សង្ឃេ។] ធម្មំ ភាសេយ្យ តត្រ ចេ តុម្ហាកំ ឯវមស្ស អយំ ខោ អាយស្មា អត្ថញ្ញេវ សម្មា គណ្ហាតិ ព្យញ្ជនានិ សម្មា រោបេតីតិ។ តស្ស សាធូតិ ភាសិតំ អភិនន្ទិតព្វំ អនុមោទិតព្វំ។ តស្ស សាធូតិ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា សោ ឯវមស្ស វចនីយោ លាភា នោ អាវុសោ សុលទ្ធំ នោ អាវុសោ យេ មយំ អាយស្មន្តំ តាទិសំ សព្រហ្មចារឹ សរិស្សាម [ឱ.ម. បស្សាម។] ឯវំ អត្ថុបេតំ ព្យញ្ជនុបេតន្តិ [ឱ. អត្ថូបេតំ វ្យញ្ជនូបេតន្តិ។]។

[ឆដ្ឋ. បច្ចយានុញ្ញាតការណំ]

[១១៣] ន វោ អហំ [ឱ. នវំ អហំ។] ចុន្ទ ទិដ្ឋធម្មិកានំយេវ អាសវានំ សំវរាយ ធម្មំ ទេសេមិ ន បនាហំ ចុន្ទ សម្បរាយិកានំយេវ អាសវានំ បដិឃាតាយ ធម្មំ ទេសេមិ ទិដ្ឋធម្មិកានំ ចេវាហំ [ម. ទិដ្ឋធម្មិកានញ្ចេវាហំ។] ចុន្ទ អាសវានំ សំវរាយ ធម្មំ ទេសេមិ សម្បរាយិកានំ ច អាសវានំ បដិឃាតាយ។ តស្មាតិហ ចុន្ទ យំ វោ មយា ចីវរំ អនុញ្ញាតំ អលំ វោ តំ យាវទេវ សីតស្ស បដិឃាតាយ ឧណ្ហស្ស បដិឃាតាយ ឌំសមកសវាតាតបសិរឹសបសម្ផស្សានំ បដិឃាតាយ យាវទេវ ហិរិកោបិនបដិច្ឆាទនត្ថំ យោ វោ មយា បិណ្ឌបាតោ អនុញ្ញាតោ អលំ វោ សោ យាវទេវ ឥមស្ស កាយស្ស ឋិតិយា យាបនាយ វិហឹសុបរតិយា [ឱ. វិហឹសូបរតិយា។] ព្រហ្មចរិយា នុគ្គហាយ ឥតិ បុរាណញ្ច វេទនំ បដិហង្ខាមិ នវញ្ច វេទនំ ន ឧប្បាទេស្សាមិ យាត្រា ច មេ ភវិស្សតិ អនវជ្ជតា ច ផាសុវិហារោ ចាតិ យំ វោ មយា សេនាសនំ អនុញ្ញាតំ អលំ វោ តំ យាវទេវ សីតស្ស បដិឃាតាយ ឧណ្ហស្ស បដិឃាតាយ ឌំសមកសវាតាតបសិរឹសបសម្ផស្សានំ បដិឃាតាយ យាវទេវ ឧតុបរិស្សយវិនោទនំ បដិសល្លានារាមត្ថំ យោ វោ មយា គិលានប្បច្ចយភេសជ្ជបរិក្ខារោ អនុញ្ញាតោ អលំ វោ សោ យាវទេវ ឧប្បន្នានំ វេយ្យាពាធិកានំ វេទនានំ បដិឃាតាយ អព្យាបជ្ឈបរមតាយាតិ។

[ឆដ្ឋ. សុខល្លិកានុយោគោ]

[១១៤] ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ សុខល្លិកានុយោគមនុយុត្តា សមណា សក្យបុត្តិយា វិហរន្តីតិ។ ឯវំ វទមានា [ឱ.ម. ឯវំ វាទិនោ។] ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា កតមោ សោ អាវុសោ សុខល្លិកានុយោគោ សុខល្លិកានុយោគាបិ ហិ ពហូ អនេកវិហិតា នានប្បការកាតិ។ ចត្តារោមេ ចុន្ទ សុខល្លិកានុយោគា ហីនា គម្មា បោថុជ្ជនិកា អនរិយា អនត្ថសញ្ហិតា ន និព្វិទាយ ន វិរាគាយ ន និរោធាយ ន ឧបសមាយ ន អភិញ្ញាយ ន សម្ពោធាយ ន និព្វានាយ សំវត្តន្តិ។ កតមេ ចត្តារោ។ ឥធ ចុន្ទ ឯកច្ចោ ពាលោ បាណេ វធិត្វា អត្តានំ សុខេតិ បីណេតិ អយំ បឋមោ សុខល្លិកានុយោគោ។ បុន ចបរំ ចុន្ទ ឥធេកច្ចោ អទិន្នំ អាទិយិត្វា អត្តានំ សុខេតិ បិណេតិ អយំ ទុតិយោ សុខល្លិកានុយោគោ។ បុន ចបរំ ចុន្ទ ឥធេកច្ចោ មុសា ភណិត្វា អត្តានំ សុខេតិ បិណេតិ អយំ តតិយោ សុខល្លិកានុយោគោ។ បុន ចបរំ ចុន្ទ ឥធេកច្ចោ បញ្ចហិ កាមគុណេហិ សមប្បិតោ សមង្គិភូតោ បរិចារេតិ [ឱ. បរិវារេតិ។] អយំ ចតុត្ថោ សុខល្លិកានុយោគោ។ ឥមេ ខោ ចុន្ទ ចត្តារោ សុខល្លិកានុយោគា ហីនា គម្មា បោថុជ្ជនិកា អនរិយា អនត្ថសញ្ហិតា ន និព្វិទាយ ន វិរាគាយ ន និរោធាយ ន ឧបសមាយ ន អភិញ្ញាយ ន សម្ពោធាយ ន និព្វានាយ សំវត្តន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ [ឱ. អញ្ញតិត្ថិយា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ។] ឥមេ ចត្តារោ សុខល្លិកានុយោគេ អនុយុត្តា សមណា សក្យបុត្តិយា វិហរន្តីតិ។ តេ វោ មា [ឱ. តេ មា។] ហេវន្តិស្សុ វចនិយា ន តេ វោ [ឱ. វោ តេ។] សម្មា វទមានា វទេយ្យុំ ន អព្ភាចិក្ខេយ្យុំ តេ វោ [ឱ. វោ តេ។] អសតា អភូតេន។

[១១៥] ចត្តារោមេ ចុន្ទ សុខល្លិកានុយោគា ឯកន្តំ និព្វិទាយ [ឱ.ម. ឯកន្តនិព្វិទាយ។] វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្វានាយ សំវត្តន្តិ។ កតមេ ចត្តារោ។ ឥធ ចុន្ទ [ឱ.ម. ឥធ ចុន្ទ ភិក្ខុ។] វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ [ឱ. បឋមជ្ឈានំ។] ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ អយំ បឋមោ សុខល្លិកានុយោគោ។ បុន ចបរំ ចុន្ទ ភិក្ខុ វិតក្កវិចារានំ វូបសមា។បេ។ ទុតិយំ ឈានំ [ឱ. ទុតិយជ្ឈានំ។] ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ អយំ ទុតិយោ សុខល្លិកានុយោគោ។ បុន ចបរំ ចុន្ទ ភិក្ខុ បីតិយា ច វិរាគា។បេ។ តតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ អយំ តតិយោ សុខល្លិកានុយោគោ។ បុន ចបរំ ចុន្ទ ភិក្ខុ សុខស្ស ច បហានា ទុក្ខស្ស ច បហានា។បេ។ ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ អយំ ចតុត្ថោ សុខល្លិកានុយោគោ។ ឥមេ ខោ ចុន្ទ ចត្តារោ សុខល្លិកានុយោគា ឯកន្តំ និព្វិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្វានាយ សំវត្តន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ ឥមេ ខោ ចត្តារោ [ឱ.ម. ឥមេ ចត្តារោ។] សុខល្លិកានុយោគេ អនុយុត្តា សមណា សក្យបុត្តិយា វិហរន្តីតិ។ តេ វោ ឯវន្តិស្សុ [ឱ. តេ ឯវន្តិស្សុ។] វចនីយា សម្មា តេ វោ [ឱ. វោ តេ។] វទមានា វទេយ្យុំ ន តេ វោ [ឱ. វោ តេ។] អព្ភាចិក្ខេយ្យុំ អសតា អភូតេន។

[ឆដ្ឋ. សុខល្លិកានុយោគានិសំសោ]

[១១៦] ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ ឥមេ បនាវុសោ ចត្តារោ សុខល្លិកានុយោគេ អនុយុត្តានំ វិហរតំ កតិ ផលានិ កតានិសំសា បាដិកង្ខាតិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា ឥមេ ខោ អាវុសោ ចត្តារោ សុខល្លិកានុយោគេ អនុយុត្តានំ វិហរតំ ចត្តារិ ផលានិ ចត្តារោ អានិសំសា បាដិកង្ខា។ កតមេ ចត្តារោ។ ឥធាវុសោ ភិក្ខុ តិណ្ណំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា សោតាបន្នោ ហោតិ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយនោ ឥទំ បឋមំ ផលំ បឋមោ អានិសំសោ។ បុន ចបរំ អាវុសោ ភិក្ខុ តិណ្ណំ សញ្ញោជនានំ បរិក្ខយា រាគទោសមោហានំ តនុត្តា សកទាគាមី ហោតិ សកិទេវ ឥមំ លោកំ អាគន្ត្វា ទុក្ខស្សន្តំ ករោតិ ឥទំ ទុតិយំ ផលំ ទុតិយោ អានិសំសោ។ បុន ចបរំ អាវុសោ ភិក្ខុ បញ្ចន្នំ ឱរម្ភាគិយានំ សំយោជនានំ បរិក្ខយា ឱបបាតិកោ ហោតិ តត្ថ បរិនិព្វាយី អនាវត្តិធម្មោ តស្មា លោកា ឥទំ តតិយំ ផលំ តតិយោ អានិសំសោ។ បុន ចបរំ អាវុសោ ភិក្ខុ អាសវានំ ខយា អនាសវញ្ចេតោវិមុត្តឹ បញ្ញាវិមុត្តឹ ទិដ្ឋេ វ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ ឥទំ ចតុត្ថំ ផលំ ចតុត្ថោ អានិសំសោ។ ឥមេ ខោ អាវុសោ សុខល្លិកានុយោគេ អនុយុត្តានំ វិហរតំ ឥមានិ ចត្តារិ ផលានិ ចត្តារោ អានិសំសា បាដិកង្ខាតិ។

[ឆដ្ឋ. ខីណាសវអភព្វឋានំ]

[១១៧] ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ អដ្ឋិតធម្មា សមណា សក្យបុត្តិយា វិហរន្តីតិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា អត្ថិ ខោ អាវុសោ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន សាវកានំ ធម្មា ទេសិតា បញ្ញត្តា យាវជីវំ អនតិក្កមនីយា។ សេយ្យថាបិ អាវុសោ ឥន្ទខីលោ វា អយោខីលោ វា គម្ភីរនេមោ សុនិក្ខិត្តោ [ឱ.ម. សុនិខាតោ។] អចលោ អសម្បវេធី ឯវមេវ ខោ អាវុសោ តេន ភគវតា ជានតា បស្សតា អរហតា សម្មាសម្ពុទ្ធេន សាវកានំ ធម្មា ទេសិតា បញ្ញត្តា យាវជីវំ អនតិក្កមនីយា។ យោ សោ អាវុសោ ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសញ្ញោជនោ សម្មទញ្ញា វិមុត្តោ អភព្វោ សោ នវ ឋានានិ អជ្ឈាចរិតុំ។ អភព្វោ អាវុសោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ សញ្ចិច្ច បាណំ ជីវិតា វោរោបេតុំ អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ អទិន្នំ ថេយ្យសង្ខាតំ អាទិយិតុំ [ឱ. អាទាតុំ។] អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ មេថុនំ ធម្មំ បដិសេវិតុំ អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ សម្បជានមុសាវាទំ ភាសិតុំ អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ សន្និធិការកកាមេ បរិភុញ្ជិតុំ សេយ្យថាបិ បុព្វេ អាគារិកភូតោ [ឱ. អគារិយភូតោ។ ម. អគារិកភូតោ។] អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ ឆន្ទាគតឹ គន្តុំ អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ ទោសាគតឹ គន្តុំ អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ មោហាគតឹ គន្តុំ អភព្វោ ខីណាសវោ ភិក្ខុ ភយាគតឹ គន្តុំ។ យោ សោ អាវុសោ ភិក្ខុ អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសញ្ញោជនោ សម្មទញ្ញា វិមុត្តោ អភព្វោ ខោ [ឱ.ម. ខោសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] សោ ឥមានិ នវ ឋានានិ អជ្ឈាចរិតុន្តិ [ម. អជ្ឈាចរិតុំ។]។

[ឆដ្ឋ. បញ្ហាព្យាករណំ]

[១១៨] ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ អតីតំ ខោ អទ្ធានំ អារព្ភ សមណោ គោតមោ អតីរកំ [ម. អតិរេកំ។] ញាណទស្សនំ បញ្ញបេតិ នោ ច ខោ អនាគតំ អទ្ធានំ អារព្ភ អតីរកំ [ម. អតិរេកំ។] ញាណទស្សនំ បញ្ញបេតិ តយិទំ កឹសុ តយិទំ កថំសូតិ។ តេ ច [ឱ. តេ នេវ។] អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា អញ្ញាវិហិតកេន [ឱ. អញ្ញវិហិតកេន។] ញាណទស្សនេន អញ្ញាវិហិតំ អញ្ញាណទស្សនំ [ឱ.ម. ញាណទស្សនំ។] បញ្ញបេតព្វំ មញ្ញន្តិ យថរិវ ពាលា អព្យត្តា។ អតីតំ ខោ ចុន្ទ អទ្ធានំ អារព្ភ តថាគតស្ស សតានុសារិញ្ញាណំ [ឱ. សតានុសារិវិញ្ញាណំ។] ហោតិ សោ យាវតកំ អាកង្ខតិ តាវតកំ អនុស្សរតិ អនាគតញ្ច ខោ អទ្ធានំ អារព្ភ តថាគតស្ស ពោធិជំ ញាណំ ឧប្បជ្ជតិ អយមន្តិមា ជាតិ នត្ថិទានិ បុនព្ភវោតិ។

[១១៩] អតីតញ្ចេបិ [ម. អតីតំ ចេបិ] ចុន្ទ ហោតិ អភូតំ អតច្ឆំ អនត្ថសញ្ហិតំ ន តំ តថាគតោ ព្យាករោតិ។ អតីតញ្ចេបិ [ឱ.ម. អតីតំ ចេបិ។] ខោ ចុន្ទ ហោតិ ភូតំ តច្ឆំ អនត្ថសញ្ហិតំ តំបិ តថាគតោ ន ព្យាករោតិ។ អតីតញ្ចេបិ [ឱ.ម. អតីតំ ចេបិ។] ខោ ចុន្ទ ហោតិ ភូតំ តច្ឆំ អត្ថសញ្ហិតំ តត្រ កាលញ្ញូ តថាគតោ ហោតិ [ឱ. កាលញ្ញូ ហោតិ តថាគតោ។] តស្ស បញ្ហស្ស វេយ្យាករណាយ។ អនាគតញ្ចេបិ [ម. អនាគតំ ចេបិ។] ចុន្ទ ហោតិ។បេ។ បច្ចុប្បន្នំ ខោ ចេបិ ចុន្ទ ហោតិ អភូតំ អតច្ឆំ អនត្ថសញ្ហិតំ ន តំ តថាគតោ ព្យាករោតិ។ បច្ចុប្បន្នំ ចេបិ ចុន្ទ ហោតិ ភូតំ តច្ឆំ អនត្ថសញ្ហិតំ តំបិ តថាគតោ ន ព្យាករោតិ។ បច្ចុប្បន្នំបិ ចេ [ឱ.ម. ចេបិ។] ចុន្ទ ហោតិ ភូតំ តច្ឆំ អត្ថសញ្ហិតំ តត្រ កាលញ្ញូ តថាគតោ ហោតិ តស្ស បញ្ហស្ស វេយ្យាករណាយ។  ឥតិ ខោ ចុន្ទ អតីតានាគតបច្ចុប្បន្នេសុ ធម្មេសុ តថាគតោ កាលវាទី សច្ចវាទី [ឱ.ម. សច្ចវាទីតិ ន ទិស្សតិ។] ភូតវាទី អត្ថវាទី ធម្មវាទី វិនយវាទី តស្មា តថាគតោតិ វុច្ចតិ។

[១២០] យញ្ច ខោ [ឱ. យំ ខោ។] ចុន្ទ សទេវកស្ស លោកស្ស សមារកស្ស សព្រហ្មកស្ស សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ ទិដ្ឋំ សុតំ មុតំ វិញ្ញាតំ បត្តំ បរិយេសិតំ អនុវិចរិតំ មនសា សម្មា តថាគតេន អភិសម្ពុទ្ធំ តស្មា តថាគតោតិ វុច្ចតិ។ យញ្ច ចុន្ទ រត្តឹ តថាគតោ អនុត្តរំ សម្មាសម្ពោធឹ អភិសម្ពុជ្ឈតិ យញ្ច រត្តឹ អនុបាទិសេសាយ និព្វានធាតុយា បរិនិព្វាយតិ យំ ឯតស្មឹ អនន្តរេ [ឱ.ម. អន្តរេ។] ភាសតិ លបតិ និទ្ទិសតិ សព្វន្តំ តថេវ ច ហោតិ [ឱ.ម. សព្វំ តំ តថេវ ហោតិ។] នោ អញ្ញថាតិ [ឱ.ម. អញ្ញថា។] តស្មា តថាគតោតិ វុច្ចតិ។ យថាវាទី ចុន្ទ តថាគតោ តថាការី យថាការី តថាវាទី ឥតិ យថាវាទី តថាការី យថាការី តថាវាទី វា [ឱ.ម. វាសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] តស្មា តថាគតោតិ វុច្ចតិ។ យំ [ឱ.ម. យន្តិ នត្ថិ។] សទេវកេ លោកេ សមារកេ សព្រហ្មកេ សស្សមណព្រាហ្មណិយា បជាយ សទេវមនុស្សាយ តថាគតោ អភិភូ អនភិភូតោ អញ្ញទត្ថុទសោ វសវត្តី តស្មា តថាគតោតិ វុច្ចតិ។

[ឆដ្ឋ. អព្យាកតដ្ឋានំ]

[១២១] ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កឹ នុ ខោ អាវុសោ ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ខោ [ឱ.ម. ខោសទ្ទោ នត្ថិ។] ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា អព្យាកតំ ខោ អាវុសោ ភគវតា ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កឹ បនាវុសោ ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា ឯតំបិ [ម. ឯវំបិ។] ខោ អាវុសោ ភគវតា អព្យាកតំ ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កឹ បនាវុសោ [ឱ. កឹ នុ ខោ អាវុសោ។] ហោតិ ច ន ច ហោតិ [ឱ. ច ន ហោតិ ច។] តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា អព្យាកតំ ខោ បនេតំ អាវុសោ ភគវតា ហោតិ ច ន ច ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កឹ បនាវុសោ នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា ឯតំបិ ខោ អាវុសោ ភគវតា អព្យាកតំ នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។

[១២២] ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កស្មា បនេតំ អាវុសោ សមណេន គោតមេន អព្យាកតន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា ន ហេតំ អាវុសោ អត្ថសញ្ហិតំ ន ធម្មសញ្ហិតំ ន អាទិព្រហ្មចរិយកំ ន និព្វិទាយ ន វិរាគាយ ន និរោធាយ ន ឧបសមាយ ន អភិញ្ញាយ ន សម្ពោធាយ ន និព្វានាយ សំវត្តតិ តស្មា តំ ភគវតា អព្យាកតន្តិ។

[ឆដ្ឋ. ព្យាកតដ្ឋានំ]

ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កឹ បនាវុសោ សមណេន គោតមេន ព្យាកតន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា [ឱ. វចនីយោ។] ឥទំ ទុក្ខន្តិ ខោ អាវុសោ ភគវតា ព្យាកតំ អយំ ទុក្ខសមុទយោតិ ខោ អាវុសោ ភគវតា ព្យាកតំ អយំ ទុក្ខនិរោធោតិ ខោ អាវុសោ ភគវតា ព្យាកតំ អយំ ទុក្ខនិរោធគាមិនី បដិបទាតិ ខោ អាវុសោ ភគវតា ព្យាកតន្តិ។ ឋានំ ខោ បនេតំ ចុន្ទ វិជ្ជតិ យំ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវំ វទេយ្យុំ កស្មា បនេតំ អាវុសោ សមណេន គោតមេន ព្យាកតន្តិ។ ឯវំវាទិនោ ខោ [ឱ.ម. ខោសទ្ទោ ន ទិស្សតិ។] ចុន្ទ អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្វាជកា ឯវមស្សុ វចនីយា ឯតញ្ហិ អាវុសោ អត្ថសញ្ហិតំ ធម្មសញ្ហិតំ [ឱ. ឯតំ ធម្មសំហិតំ។] ឯតំ អាទិព្រហ្មចរិយកំ ឯកន្តំ និព្វិទាយ វិរាគាយ និរោធាយ ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្វានាយ សំវត្តតិ តស្មា តំ ភគវតា ព្យាកតន្តិ។

[ឆដ្ឋ. បុព្វន្តសហគតទិដ្ឋិនិស្សយា]

[១២៣] យេបិ តេ ចុន្ទ បុព្វន្តសហគតា ទិដ្ឋិនិស្សយា តេបិ ខោ [ឱ.ម. វោ។] មយា ព្យាកតា យថា តេ ព្យាកាតព្វា [ឱ. វ្យាកត្តព្វា។] យថា ច [ឱ. ច ខោ។] តេ ន ព្យាកាតព្វា កឹ តេ អហន្តេ អញ្ញតិត្ថិយេ តត្ថ ព្យាករិស្សាមិ [ឱ. កឹ នោ អហំ តថា វ្យាករិស្សាមិ។ ម. កឹ វោ អហំ តេ តត្ថ ព្យាករិស្សាមិ។]។ យេបិ តេ ចុន្ទ អបរន្តសហគតា ទិដ្ឋិនិស្សយា តេបិ តេ [ឱ.ម. វោ។] មយា ព្យាកតា យថា តេ ព្យាកាតព្វា យថា ច តេ ន ព្យាកាតព្វា កឹ តេ អហន្តេ ន តត្ថ [ឱ. កឹ វោ អហំ តេ តថា។ ម. កឹ វោ អហំ តេ ន តត្ថ។] ព្យាករិស្សាមិ។ កតមេ តេ ចុន្ទ បុព្វន្តសហគតា ទិដ្ឋិនិស្សយា យេ តេ មយា ព្យាកតា យថា តេ ព្យាកាតព្វា យថា ច តេ ន ព្យាកាតព្វា។ សន្តិ ចុន្ទ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ សន្តិ បន ចុន្ទ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ អសស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច។ សង្ខិត្តំ។ សស្សតោ ច អសស្សតោ ច អត្តា ច លោកោ ច។ នេវសស្សតោ ច [ឱ.ម. ចការោ ន ទិស្សតិ។] នាសស្សតោ ច [ឱ.ម. ចការោ ន ទិស្សតិ។] អត្តា ច លោកោ ច។ សយង្កតោ អត្តា ច លោកោ ច។ បរង្កតោ អត្តា ច លោកោ ច។ សយង្កតោ ច បរង្កតោ ច អត្តា ច លោកោ ច។ អសយង្ការោ ច [ឱ.ម. ចការោ ន ទិស្សតិ។] អបរង្ការោ ច [ឱ.ម. ចការោ ន ទិស្សតិ។] អធិច្ចសមុប្បន្នោ អត្តា ច លោកោ ច ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ សស្សតំ សុខទុក្ខំ។ អសស្សតំ សុខទុក្ខំ។ សស្សតញ្ច អសស្សតញ្ច សុខទុក្ខំ។ នេវសស្សតំ នាសស្សតំ សុខទុក្ខំ។ សយង្កតំ សុខទុក្ខំ។ បរង្កតំ សុខទុក្ខំ។ សយញ្ចកតំ បរង្កតញ្ច [ឱ.ម. សយំ កតញ្ច បរំ កតញ្ច។] សុខទុក្ខំ។ អសយង្ការំ អបរង្ការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ សុខទុក្ខំ ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។

[១២៤] តត្ថ [ឱ.ម. តត្រ។] ចុន្ទ យេវ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ អត្ថិ នុ ខោ ឥទំ អាវុសោ វុច្ចតិ សស្សតោ អត្តា ច លោកោ ចាតិ។ យញ្ច ខោ តេ ឯវមាហំសុ ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ តំ តេសំ នានុជានាមិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ អញ្ញថាសញ្ញិនោបិ ហេត្ថ ចុន្ទ សន្តេកេ សត្តា។ ឥមាយបិ ខោ អហំ ចុន្ទ បញ្ញត្តិយា នេវ អត្តនោ សមសមំ សមនុបស្សាមិ កុតោ ភិយ្យោ អថខោ អហមេវ តត្ថ ភិយ្យោ យទិទំ អធិបញ្ញត្តិ។

[១២៥] តត្រ ចុន្ទ យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ អសស្សតោ អត្តា ច លោកោ ច។ សង្ខិត្តំ។ សស្សតោ ច អសស្សតោ ច អត្តា ច លោកោ ច។ នេវសស្សតោ ច នាសស្សតោ ច អត្តា ច លោកោ ច។ សយង្កតោ អត្តា ច លោកោ ច។ បរង្កតោ អត្តា ច លោកោ ច។ សយង្កតោ ច បរង្កតោ ច អត្តា ច លោកោ ច។ អសយង្ការោ អបរង្ការោ ច អធិច្ចសមុប្បន្នោ អត្តា ច លោកោ ច។ សស្សតំ សុខទុក្ខំ។ អសស្សតំ សុខទុក្ខំ។ សស្សតញ្ច អសស្សតញ្ច សុខទុក្ខំ។ នេវសស្សតំ ច [ឱ.ម. ចការោ ន ទិស្សតិ។] នាសស្សតំ ច [ឱ.ម. ចការោ ន ទិស្សតិ។] សុខទុក្ខំ។ សយង្កតំ សុខទុក្ខំ។ បរង្កតំ សុខទុក្ខំ។ សយញ្ចកតំ បរង្កតញ្ច សុខទុក្ខំ។ អសយង្ការំ អបរង្ការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ សុខទុក្ខំ ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ អត្ថិ នុ ខោ [ឱ. អត្ថិ ខោ។] ឥទំ អាវុសោ វុច្ចតិ អសយង្ការំ អបរង្ការំ អធិច្ចសមុប្បន្នំ សុខទុក្ខន្តិ។ យញ្ច ខោ តេ ឯវមាហំសុ ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ តន្តេសន្នានុជានាមិ [ឱ.ម. តំ តេសំ នានុជានាមិ។]។ តំ កិស្ស ហេតុ។ អញ្ញថាសញ្ញិនោបិ ហេត្ថ ចុន្ទ សន្តេកេ សត្តា។ ឥមាយបិ ខោ អហំ ចុន្ទ បញ្ញត្តិយា នេវ អត្តនោ សមសមំ សមនុបស្សាមិ កុតោ ភិយ្យោ អថខោ អហមេវ តត្ថ ភិយ្យោ យទិទំ អធិបញ្ញត្តិ។ ឥមេ ខោ តេ ចុន្ទ បុព្វន្តសហគតា ទិដ្ឋិនិស្សយា យេ តេ [ឱ. វោ។] មយា ព្យាកតា យថា តេ ព្យាកាតព្វា យថា ច តេ ន ព្យាកាតព្វា កឹ តេ អហន្តេ តត្ថ ព្យាករិស្សាមិ [ឱ. កឹ វោ អហំ តេ តត្ថ វ្យាករិស្សាមិ។ ម…. ព្យាករិស្សាមីតិ។]។

[ឆដ្ឋ. អបរន្តសហគតទិដ្ឋិនិស្សយា]

[១២៦] កតមេ [ឱ.ម. កតមេ ច។] តេ ចុន្ទ អបរន្តសហគតា ទិដ្ឋិនិស្សយា យេ តេ [ឱ. វោ។] មយា ព្យាកតា យថា តេ ព្យាកាតព្វា [ឱ. វ្យាកត្តព្វា។ ម. ព្យាកាតព្វា។។] យថា ច តេ ន ព្យាកាតព្វា កឹ តេ អហំ តេ តត្ថ ព្យាករិស្សាមិ [ម. កឹ វោ…។ ឱ. កឹ តេ អហំ តេ តត្ថ ព្យាករិស្សាមីតិ ន ទិស្សតិ។]។ សន្តិ ចុន្ទ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ រូបី អត្តា ហោតិ អរោគោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ សន្តិ ខោ បន [ឱ. សន្តិ បន។] ចុន្ទ ឯកេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ អរូបី អត្តា ហោតិ។ រូបី ច អរូបី ច អត្តា ហោតិ។ នេវរូបិនារូបី អត្តា ហោតិ។ សញ្ញី អត្តា ហោតិ។ អសញ្ញី អត្តា ហោតិ។ សញ្ញី ច អសញ្ញី ច អត្តា ហោតិ។ នេវសញ្ញីនាសញ្ញី អត្តា ហោតិ។ អត្តា ឧច្ឆិជ្ជតិ វិនស្សតិ ន ហោតិ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ តត្រ ចុន្ទ យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ រូបី អត្តា ហោតិ អរោគោ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ អត្ថិ ខោ ឥទំ អាវុសោ វុច្ចតិ រូបី អត្តា ហោតិ អរោគោ បរំ មរណាតិ។ យញ្ច ខោ តេ ឯវមាហំសុ ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ តន្តេសំ នានុជានាមិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ អញ្ញថា សញ្ញិនោបិ ហេត្ថ ចុន្ទ សន្តេកេ សត្តា។ ឥមាយបិ ខោ អហំ ចុន្ទ បញ្ញត្តិយា នេវ អត្តនោ សមសមំ សមនុបស្សាមិ កុតោ ភិយ្យោ អថខោ [អថ ខោ ចុន្ទ។] អហមេវ តត្ថ ភិយ្យោ យទិទំ អធិប្បញ្ញត្តិ។

[១២៧] តត្ថ [ឱ. តត្រ។] ចុន្ទ យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ឯវំវាទិនោ ឯវំទិដ្ឋិនោ អរូបី អត្តា ហោតិ។ រូបី ច អរូបី ច អត្តា ហោតិ។ នេវរូបីនារូបី អត្តា ហោតិ។ សញ្ញី អត្តា ហោតិ។ អសញ្ញី អត្តា ហោតិ។ សញ្ញី ច អសញ្ញីច អត្តា ហោតិ។ នេវសញ្ញីនាសញ្ញី អត្តា ហោតិ។ អត្តា ឧច្ឆិជ្ជតិ វិនស្សតិ ន ហោតិ បរំ មរណា ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ ត្យាហំ ឧបសង្កមិត្វា ឯវំ វទាមិ អត្ថិ ខោ ឥទំ អាវុសោ វុច្ចតិ អត្តា ឧច្ឆិជ្ជតិ វិនស្សតិ ន ហោតិ បរំ មរណាតិ។ យញ្ច ខោ តេ ចុន្ទ ឯវមាហំសុ ឥទមេវ សច្ចំ មោឃមញ្ញន្តិ។ តន្តេសំ នានុជានាមិ។ តំ កិស្ស ហេតុ។ អញ្ញថាសញ្ញិនោបិ ហេត្ថ ចុន្ទ សន្តេកេ សត្តា។ ឥមាយបិ ខោ អហំ ចុន្ទ បញ្ញត្តិយា នេវ អត្តនា សមសមំ សមនុបស្សាមិ កុតោ ភិយ្យោ អថខោ អហមេវ តត្ថ ភិយ្យោ យទិទំ អធិប្បញ្ញត្តិ។ ឥមេ ខោ ចុន្ទ អបរន្តសហគតា ទិដ្ឋិនិស្សយា យេ តេ [ឱ. វោ។] មយា ព្យាកតា យថា តេ ព្យាកាតព្វា យថា ច តេ ន ព្យាកាតព្វាតិ [ឱ. វ្យាកត្តព្វា។] កឹ តេ អហន្តេ តត្ថ ព្យាករិស្សាមិ។

[១២៨] ឥមេសញ្ច ចុន្ទ បុព្វន្តសហគតានំ ទិដ្ឋិនិស្សយានំ ឥមេសញ្ច អបរន្តសហគតានំ ទិដ្ឋិនិស្សយានំ បហានាយ សមតិក្កមាយ ឯវំ មយា ចត្តារោ សតិប្បដ្ឋានា ទេសិតា បញ្ញត្តា។ កតមេ ចត្តារោ។ ឥធ ចុន្ទ ភិក្ខុ កាយេ កាយានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ វេទនាសុ។ ចិត្តេ។ ធម្មេសុ ធម្មានុបស្សី វិហរតិ អាតាបី សម្បជានោ សតិមា វិនេយ្យ លោកេ អភិជ្ឈាទោមនស្សំ។ ឥមេសញ្ច ចុន្ទ បុព្វន្តសហគតានំ ទិដ្ឋិនិស្សយានំ ឥមេសញ្ច អបរន្តសហគតានំ ទិដ្ឋិនិស្សយានំ បហានាយ សមតិក្កមាយ ឯវំ មយា ឥមេ ចត្តារោ សតិប្បដ្ឋានា ទេសិតា បញ្ញត្តាតិ។

[១២៩] តេន ខោ បន សមយេន អាយស្មា ឧបទានោ [ឱ. ឧបវានោ។ ម. ឧបវាណោ។] ភគវតោ បិដ្ឋិតោ ឋិតោ ហោតិ ភគវន្តំ វីជយមានោ។ អថខោ អាយស្មា ឧបទានោ [ឱ. ឧបវានោ។ ម. ឧបវាណោ។] ភគវន្តមេវ ឯតទវោច អច្ឆរិយំ ភន្តេ អព្ភុតំ ភន្តេ បាសាទិកោ វតាយំ ភន្តេ ធម្មបរិយាយោ សុបាសាទិកោ [ឱ. អតិបាសាទិកោ។] វតាយំ ភន្តេ ធម្មបរិយាយោ កោ នាមាយំ ភន្តេ ធម្មបរិយាយោតិ។ តស្មាតិហ ត្វំ ឧបទាន [ឱ. ឧបវាន។ ម. ឧបវាណ។] ឥមំ ធម្មបរិយាយំ បាសាទិកោត្វេវ ធារេហីតិ [ឱ.ម. នំ ធារេហីតិ។]។ ឥទមវោច ភគវា។ អត្តមនោ អាយស្មា ឧបទានោ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទីតិ។

បាសាទិកសុត្តំ ឆដ្ឋំ [ឱ.ម. បាសាទិកសុត្តន្តំ ឆដ្ឋំ។] និដ្ឋិតំ។

ចប់ ភាគ១៨។

សូមអនុមោទនា !!!